3 công ty Trung Quốc bị Mỹ trừng phạt vì cung cấp ảnh vệ tinh cho Iran

Bộ Ngoại giao Mỹ hôm thứ Sáu (8/5) thông báo áp đặt trừng phạt đối với bốn thực thể liên quan đến Iran, trong đó có ba công ty Trung Quốc bị cáo buộc cung cấp ảnh vệ tinh cho Tehran, hỗ trợ Iran thực hiện các đòn tấn công quân sự nhằm vào lực lượng Mỹ đồn trú ở Trung Đông.

“Việc cung cấp cho Iran ảnh vệ tinh về các cơ sở của Mỹ tại Trung Đông đã đe dọa trực tiếp đến an toàn của nhân viên Mỹ và các đối tác,” Bộ Ngoại giao nêu trong thông cáo. “Mỹ sẽ tiếp tục hành động buộc các thực thể có trụ sở tại Trung Quốc phải chịu trách nhiệm về việc hỗ trợ Iran, và bảo đảm rằng sau ‘Chiến dịch Cơn thịnh nộ sử thi’ (Operation Epic Fury), Iran không thể tái thiết các chương trình nhạy cảm có nguy cơ phổ tán vũ khí.” Bộ cũng cảnh báo mọi cuộc tấn công nhằm vào quân nhân Mỹ và các đối tác “đều sẽ phải hứng chịu đáp trả”.

Ba công ty Trung Quốc bị đưa vào danh sách trừng phạt gồm Công ty TNHH Công nghệ Meentropy Hàng Châu (Meentropy Technology, còn gọi là MizarVision), Công ty Khoa học – Công nghệ Không gian Mục Mỹ Tinh Không Bắc Kinh (The Earth Eye) và Công ty Công nghệ Vệ tinh Trường Quang (Chang Guang Satellite Technology).

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, Meentropy là một công ty tình báo địa không gian (geospatial intelligence) có trụ sở tại Trung Quốc, đã công bố các ảnh vệ tinh nguồn mở với độ chi tiết cao về hoạt động quân sự của Mỹ trong Chiến dịch Cơn thịnh nộ sử thi. Earth Eye bị cáo buộc cung cấp ảnh vệ tinh cho Iran trong thời gian diễn ra chiến dịch.

Công ty Chang Guang Satellite Technology, một doanh nghiệp vệ tinh thương mại, được cho là đã thu thập ảnh vệ tinh về các cơ sở quân sự của Mỹ và đồng minh theo yêu cầu của Tehran để đáp ứng các yêu cầu thu thập ảnh vệ tinh; công ty này trước đó còn bị cáo buộc cung cấp ảnh cho lực lượng Houthi – tổ chức đã nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ – phục vụ tấn công mục tiêu quân sự Mỹ.

Trước khi các biện pháp trừng phạt được công bố chính thức, một số hãng truyền thông đã dẫn nguồn tin quân sự cho biết các ảnh vệ tinh do doanh nghiệp Trung Quốc phát tán đã giúp Iran nhận diện mục tiêu, đe dọa sinh mạng binh sĩ Mỹ và đồng minh. Nguồn tin từ Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) nói với ABC rằng trước và trong giai đoạn bùng nổ chiến sự, Meentropy/MizarVision đã dùng một công cụ trí tuệ nhân tạo để công bố nhiều bộ ảnh vệ tinh chi tiết kèm dữ liệu gắn nhãn về các căn cứ quân sự Mỹ, giúp việc rà soát, khoanh vùng lực lượng trên diện rộng – vốn trước đây chỉ các cơ quan tình báo quốc gia mới có khả năng thực hiện.

Hồ sơ đăng ký kinh doanh cho thấy Meentropy được thành lập năm 2021, là công ty tư nhân, trong đó nhà nước Trung Quốc nắm khoảng 5,5% cổ phần.

Ủy ban Đặc biệt về Đảng Cộng sản Trung Quốc của Quốc hội Mỹ hồi tháng 3 từng ra thông cáo trên trang Facebook chính thức của mình, cảnh báo rằng các công ty có liên hệ với Bắc Kinh đang biến AI thành công cụ do thám chiến trường nhằm vào Mỹ, và rằng “hệ sinh thái công nghệ” của Trung Quốc đã trở thành mối đe dọa sát sườn chứ không còn chỉ là lý thuyết trên giấy.

Bên cạnh ba công ty Trung Quốc, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng đưa Trung tâm Xuất khẩu Bộ Quốc phòng Iran (MINDEX) vào danh sách trừng phạt hôm thứ Sáu. MINDEX được mô tả là cơ quan chịu trách nhiệm xúc tiến các trang bị quốc phòng của Iran tại các triển lãm quân sự quốc tế, đóng vai trò đầu mối xuất khẩu vũ khí cho Tehran.

Cũng trong ngày 8/5, Bộ Tài chính Mỹ thông báo áp đặt trừng phạt đối với 10 cá nhân và doanh nghiệp, trong đó có các đối tượng đến từ Trung Quốc Đại Lục và Hồng Kông, với cáo buộc họ đã hỗ trợ quân đội Iran mua sắm vũ khí và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất máy bay không người lái Shahed của nước này.

Theo dữ liệu trên trang web Bộ Tài chính Mỹ, các pháp nhân và cá nhân từ Trung Quốc Đại Lục và Hồng Kông bị đưa vào danh sách trừng phạt gồm: Công ty TNHH Thương mại Quốc tế Yusida Thượng Hải (Yusida Shanghai International Trade Co. Ltd.), Công ty Thương mại Quốc tế Aiyi, Công ty TNHH Công nghiệp Hesin Hong Kong (HK Hesin Industry Co. Ltd.), Công ty Vật liệu Cách nhiệt Hunter Bowen Ninh Ba (Ningbo Hunter Bowen Thermal Insulation Materials Co. Ltd.), một cá nhân họ Lý tên Genping (Li Genping) đến từ Ninh Ba, và doanh nghiệp Mustad Limited có trụ sở tại Hồng Kông.

Theo Reuters, Bộ Tài chính Mỹ trong thông cáo cho biết bộ này “sẵn sàng hành động nhắm vào nền tảng công nghiệp quân sự của Iran trên phương diện kinh tế, nhằm bảo đảm Tehran không thể tái thiết năng lực sản xuất, cũng như không thể tiếp tục triển khai sức mạnh quân sự ra bên ngoài lãnh thổ”.

Bộ Tài chính cũng tuyên bố đã sẵn sàng áp dụng biện pháp đối với bất kỳ công ty nước ngoài nào hỗ trợ các hoạt động thương mại bất hợp pháp của Iran, bao gồm cả các hãng hàng không. Đối với các tổ chức tài chính nước ngoài tham gia hỗ trợ hoạt động của Iran, Bộ Tài chính cảnh báo họ có nguy cơ phải hứng chịu trừng phạt thứ cấp, trong đó có những định chế liên quan đến các nhà máy lọc dầu tư nhân độc lập (teapot refiners) độc lập của Trung Quốc đang nhập khẩu dầu Iran.