Ảnh vệ tinh: 8 máy bay quân sự, hơn 20 xe đến cơ sở Trung Quốc-Lào

Ảnh vệ tinh chụp hôm thứ Tư (30/9) cho thấy 8 máy bay mà giới phân tích cho là cường kích nhẹ K-8 cùng hơn 20 xe quân sự đã đến cơ sở huấn luyện chung Trung Quốc-Lào.

Reuters đưa tin hôm thứ Ba (6/10) sau khi xem các bức ảnh do công ty vệ tinh thương mại Vantor chụp. Ảnh được chụp chỉ một ngày sau khi Bộ Quốc phòng Trung Quốc thông báo lập cơ sở này tại Ban Keun, gần thủ đô Viêng Chăn.

Các máy bay và xe hỗ trợ nằm trên một đường băng vẫn đang thi công. Xung quanh đường băng là nhiều hạng mục xây dựng quy mô lớn.

Reuters nhận định đây là bước mới nhất trong quá trình Trung Quốc mở rộng hiện diện quân sự ra nước ngoài. Ngoài các cơ sở trên Biển Đông, Bắc Kinh hiện có quyền tiếp cận cảng Ream ở Campuchia và một căn cứ hậu cần ở Djibouti.

Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa trả lời ngay đề nghị bình luận của hãng tin này. Đại sứ quán Lào tại Bangkok và Bộ Ngoại giao Lào cũng chưa phản hồi.

Giới phân tích: Máy bay có vẻ là loại K-8

Hai nhà phân tích an ninh ở Singapore là ông Collin Koh và ông Alexander Neill, cùng các chuyên gia của Vantor, cho rằng các máy bay trong ảnh có vẻ là loại Hongdu JL-8, mà không quân Trung Quốc và không quân Lào đều đang sử dụng.

Loại máy bay hai chỗ ngồi này còn có tên K-8, do Trung Quốc và Pakistan cùng phát triển. K-8 chủ yếu dùng để huấn luyện phi công nhưng có khả năng cường kích nhẹ. Loại máy bay này cũng được xuất khẩu cho quân đội một số nước khác.

Lào hiện có 4 chiếc K-8, theo bản đánh giá thường niên về quân đội các nước của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế ở London. Ông Koh, học giả tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, nhận xét khả năng hoạt động của số K-8 này là “đáng ngờ”.

Nói với BBC Tiếng Việt, ông Koh cho rằng hiện nay nên xem Ban Keun là một trung tâm huấn luyện. Tuy nhiên, theo ông, đây thường cũng là “một vỏ bọc khởi đầu thuận tiện”, báo hiệu cơ sở này về sau có thể đảm nhiệm nhiều chức năng hơn.

Bà Rachel Vandenbrink là chuyên gia phân tích cấp cao tại Viện Chính sách Chiến lược Úc. Trong bài của Reuters, bà nhận định việc chọn Ban Keun làm điểm tiếp cận cho Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc “nhiều khả năng là chớp lấy cơ hội hơn là đáp ứng một nhu cầu tác chiến rõ ràng”.

“Lào có giá trị địa chiến lược nhất định, là một chỗ đứng dễ tiếp cận ở Đông Nam Á lục địa,” bà nói. Bà nhắc đến đường biên giới chung với Trung Quốc và các tuyến hạ tầng kết nối, trong đó có đường sắt.

Đường băng có thể được nối dài

Theo ông Neill, sân bay hiện trông khá ngắn và vô hại, nhưng trong tương lai nơi đây có thể phục vụ máy bay lớn hơn, kể cả máy bay tình báo tín hiệu và trinh sát điện tử, giúp Trung Quốc mở rộng tầm với vào Đông Nam Á.

“Có vẻ sân bay đã được thiết kế để có thể nối dài đường băng, cho phép máy bay lớn hơn hoạt động,” ông Neill, nghiên cứu viên của viện Pacific Forum có trụ sở tại Hawaii, nói.

Ông Arvid Bell, giám đốc điều hành công ty dự báo địa chính trị Anadyr Horizon có trụ sở tại Mỹ, nêu với BBC một số dấu hiệu cần theo dõi. Nếu quân đội Trung Quốc luân phiên đưa người đến, máy bay vận tải quân sự Trung Quốc qua lại thường xuyên hoặc kho nhiên liệu được mở rộng, Bắc Kinh có thể đang tạo dựng quyền tiếp cận hậu cần lâu dài tại đây.

Theo ông Bell, radar, hệ thống thu thập tình báo điện tử hay phòng không do Trung Quốc triển khai sẽ là tín hiệu đáng lưu ý hơn. Hầm trú ẩn kiên cố cho máy bay, hay việc máy bay chiến đấu, drone, máy bay trinh sát Trung Quốc hoạt động thường xuyên, có thể cho thấy Ban Keun đang chuyển dần từ huấn luyện sang một căn cứ tác chiến.

Trong bài đăng hôm thứ Bảy (3/10) trên The Epoch Times, ông Mark Cao, nhà phân tích công nghệ quân sự ở Mỹ, gọi Ban Keun là một “nút hàng không vươn sâu vào trung tâm bán đảo” Đông Dương.

“Từ sân bay Ban Keun, bán kính hoạt động trên không có thể bao phủ đông bắc Thái Lan, sườn phía tây của Việt Nam, phía đông Myanmar và phía bắc Campuchia,” ông Cao nói.

Từng là sân bay bí mật của Mỹ

Ban Keun, nơi Trung Quốc đang giúp Lào xây dựng cơ sở này, từng là địa điểm Mỹ bí mật sử dụng vào thời cao điểm của Chiến tranh Việt Nam.

Trong cuộc chiến của Mỹ chống các lực lượng cộng sản ở Lào thập niên 1970, Ban Keun là sân bay mang tên “Lima Site 44” của Air America, hãng hàng không do Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) bí mật sở hữu. Thông tin này nằm trong tài liệu mà ông Ryan Wolfson-Ford, chuyên gia về Đông Nam Á tại Thư viện Quốc hội Mỹ, chia sẻ với Reuters.

Air America chở binh sĩ người Hmong do Mỹ hậu thuẫn cùng hàng tiếp tế đến các đường băng hiểm trở trên núi, gọi chung là “Lima Sites”.

Ngay từ năm 1968, trực thăng của Air America đã xuất phát từ Ban Keun để đưa binh sĩ Hmong đến các vùng giao tranh khác, theo ông Joachim Leeker, một học giả từng viết về lịch sử hãng hàng không này.