Cơ sở mới tại Lào giúp Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng quân sự ở Đông Nam Á

Jarvis Lim
•
Thứ Ba, 06/10/2026

Theo các chuyên gia, mối quan hệ đối tác quân sự mới của chính quyền Trung Quốc giúp Bắc Kinh mở rộng khả năng phô trương sức mạnh trên khắp Đông Nam Á và hỗ trợ các hoạt động không quân ở nước ngoài.

Theo Bộ Quốc phòng Trung Quốc, Trung tâm Đào tạo và Hỗ trợ chung Trung–Lào cùng Học viện Hàng không Hữu nghị Trung–Lào tại sân bay Ban Keun của Lào đã chính thức đi vào hoạt động từ ngày 29/9.

Bộ này cho biết trong một báo cáo ngày 30/9 rằng trung tâm này nhằm “giúp Lào tăng cường đào tạo phi công cho lực lượng không quân.”

Bộ này cũng tuyên bố động thái này tuân thủ “luật pháp quốc tế liên quan” và “không nhằm vào bất kỳ bên thứ ba nào.”

Ông Tào Tự (Mark Cao), một nhà phân tích công nghệ quân sự sống tại Mỹ, cho biết cơ sở này mở rộng “các lựa chọn phô trương sức mạnh và độ linh hoạt của Bắc Kinh trên khắp vùng lục địa Đông Nam Á.”

“Đây là một khoản đầu tư dài hạn vào việc bán vũ khí và ảnh hưởng quân sự,” ông Tào chia sẻ với The Epoch Times. Ông cũng là chủ sở hữu kênh YouTube tin tức quân sự tiếng Hoa mang tên “Mark Space”.

“Từ Djibouti đến Ream và Ban Keun, một mô hình hoàn thiện đã lộ rõ, và nhiều khả năng mô hình này sẽ được áp dụng tại các quốc gia khác đang phụ thuộc vào Trung Quốc,” ông nói.

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã mở căn cứ hải ngoại đầu tiên tại Djibouti, ở vùng Sừng châu Phi, vào tháng 8/2017 và một trung tâm hậu cần và huấn luyện chung tại căn cứ hải quân Ream của Campuchia vào tháng 4/2025, đưa Lào trở thành quốc gia thứ ba tiếp nhận một cơ sở như vậy.

Chính quyền Trung Quốc cam kết rằng cơ sở tại Ream, giống như cơ sở ở Lào, sẽ tuân thủ luật pháp quốc tế và không nhắm vào bên thứ ba. Dẫu vậy, căn cứ này từ lâu đã dấy lên mối lo ngại tại Washington và các thủ đô khác rằng nó có thể trở thành một tiền đồn của Hải quân PLA. Phnom Penh đã bác bỏ khả năng này.

Ông Tào cho rằng Bắc Kinh né tránh sử dụng cụm từ “căn cứ quân sự”, làm giảm bớt sự cảnh giác của các quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Ông Tào nhận định, một lý do có thể khiến chính quyền Trung Quốc chọn Lào là vì quốc gia không giáp biển này – vốn có biên giới với Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, Campuchia và Myanmar – là tâm điểm địa lý của bán đảo Đông Dương.

“Từ sân bay Ban Keun, bán kính hoạt động của các chuyến bay có thể bao trùm khu vực đông bắc Thái Lan, sườn phía tây Việt Nam, miền đông Myanmar và miền bắc Campuchia,” ông nói.

“Nói cách khác, đây là một điểm nút không quân vươn sâu vào trái tim của bán đảo.”

Giống như Trung Quốc, Lào nằm dưới sự lãnh đạo độc đảng và xếp vào hàng những quốc gia nghèo nhất Đông Nam Á. Nước này duy trì mối quan hệ chính trị chặt chẽ với chính quyền Trung Quốc và ngày càng phụ thuộc vào vốn đầu tư từ Sáng kiến Vành đai và Con đường của Bắc Kinh.

Hoàng Trung Định (Huang Chung-ting), phó nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia Đài Loan, cho biết trung tâm này dựa trên nhiều năm hợp tác quân sự ổn định giữa hai nước trong các cuộc diễn tập chung, giáo dục, quốc phòng biên giới và hậu cần, từng bước biến các cuộc trao đổi định kỳ thành quan hệ đối tác hàng không dài hạn.

“Đối với Trung Quốc, điều này giúp thắt chặt mối quan hệ với lực lượng Lào trong việc huấn luyện bay, vận hành thiết bị và hệ thống cung ứng,” ông Hoàng chia sẻ với The Epoch Times.

“Điều này cũng mang lại cho PLA kinh nghiệm thực tế trong việc hỗ trợ các hoạt động không quân ở nước ngoài.”

Ông Tào cho rằng cơ sở tại Lào là quá xa eo biển Đài Loan và chiến trường chính ở Biển Đông để đóng vai trò lớn trong thời chiến, nhưng nó thực sự làm thay đổi “bản đồ chính trị và tư thế trong thời bình” của Đông Nam Á.

Đài Loan là một nền dân chủ tự chủ mà Bắc Kinh chưa bao giờ kiểm soát nhưng luôn tuyên bố sẽ sáp nhập, có thể bằng vũ lực.

Tại Biển Đông, căng thẳng giữa Bắc Kinh và Manila đã leo thang trong vài tháng qua, gần đây nhất là khi Cảnh sát biển Trung Quốc và Hải quân PLA cản trở một đoàn tàu tiếp viện của Philippines vào ngày 24/9.

“ASEAN hoạt động theo nguyên tắc đồng thuận, vì vậy chỉ cần sự phản đối của một thành viên là đủ để ngăn chặn một lập trường chung,” ông Tào nhận xét.

“Giờ đây, khi hai quốc gia thành viên ASEAN [Campuchia và Lào] cho phép đặt các cơ sở của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) trên lãnh thổ mình, Bắc Kinh thực tế nắm giữ hai lá phiếu đáng tin cậy trong các cuộc đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông; điều này sẽ làm sâu sắc thêm sự chia rẽ trong nội bộ khối.”

ASEAN và Trung Quốc đã cam kết vào năm 2002 sẽ hướng tới Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), một tập hợp các quy tắc để quản lý tranh chấp trên biển. Tuy nhiên, thỏa thuận này vẫn chưa được hoàn tất do chính quyền Trung Quốc phản đối việc biến nó thành văn bản mang tính ràng buộc hoặc xác định phạm vi của nó.

Ông Hoàng cho biết Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đang đa dạng hóa khả năng tiếp cận quân sự của mình trên khắp Đông Nam Á.

“Căn cứ của Trung Quốc tại Campuchia chủ yếu cung cấp hỗ trợ hàng hải, trong khi Lào cung cấp một điểm nút cố định cho việc huấn luyện hàng không và hợp tác hậu cần,” ông Hoàng nói.

“Các địa điểm này chưa hình thành một mạng lưới hoàn chỉnh, nhưng chúng mang lại cho nhân sự PLA nhiều không gian hơn để di chuyển, tiếp tế và hoạt động phối hợp trong khu vực.”

Ông Tào cho rằng việc gọi cơ sở này là “trung tâm đào tạo và hỗ trợ chung” cũng giữ vững thông điệp ngoại giao của chính Bắc Kinh.

“Trung Quốc từ lâu đã tuyên bố rằng họ không đồn trú quân đội ở nước ngoài, không xây dựng căn cứ quân sự ở nước ngoài và sẽ không bao giờ tìm kiếm bá quyền, dùng điều này để tạo sự tương phản với mạng lưới căn cứ toàn cầu của Mỹ,” ông nói.

Ông Tào nhận định rằng một cái tên vô hại cũng cho phép chính quyền mở rộng quy mô một cách từ từ, để đến khi lực lượng PLA được triển khai thường xuyên ở Đông Nam Á thì đã quá trễ để các quốc gia khác đẩy lùi.

“Một ‘trung tâm đào tạo’ hay một ‘học viện hàng không’ nghe có vẻ vô hại, khiến các đối thủ khó có thể phản ứng gay gắt ở giai đoạn khánh thành,” ông nói.

“Đây là chiến thuật ‘cắt lát xúc xích’ kinh điển: không một bước đi đơn lẻ nào đủ để kích hoạt phản ứng mạnh mẽ, nhưng hợp lại với nhau, chúng làm thay đổi cục diện khu vực.”

Theo Jarvis Lim / The Epoch Times

Từ khóa cơ sở quân sự Đông Nam Á Lào