Brussels chuẩn bị gỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với tài sản của tỷ phú Nga – theo FT

Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị gỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với tài sản có liên quan đến doanh nhân Nga Oleg Deripaska, nhằm bồi thường cho ngân hàng Raiffeisen Bank International (RBI) của Áo vì những tổn thất tại Nga – theo báo Financial Times (FT) hôm thứ Sáu (03/10), dẫn lời các quan chức EU.

Raiffeisen là một trong số ít các ngân hàng nước ngoài vẫn còn hoạt động tại Nga bất chấp các lệnh trừng phạt từ phương Tây kể từ khi xung đột Ukraine leo thang vào năm 2022. Ngân hàng này hỗ trợ giao dịch bằng EURO và USD, và được Ngân hàng Trung ương Nga liệt kê là một trong 13 tổ chức tài chính quan trọng mang tính hệ thống. Tuy nhiên, RBI đang dần thu hẹp hoạt động tại Nga do áp lực từ các cơ quan quản lý EU và Mỹ.

Một bản dự thảo gói trừng phạt mới của EU bao gồm kế hoạch giải phóng khoảng 2 tỷ EURO (2,1 tỷ USD) dưới dạng cổ phần của công ty xây dựng Áo Strabag – từng thuộc sở hữu một phần của tỷ phú Nga bị trừng phạt – theo các nguồn tin am hiểu mà FT dẫn lại. Ông Deripaska, người sáng lập tập đoàn nhôm Rusal, đã bị EU đưa vào danh sách đen từ năm 2022.

Theo báo cáo, số cổ phần này sẽ được chuyển cho ông Raiffeisen nhằm bù đắp khoản bồi thường 2 tỷ EURO mà ngân hàng bị tòa án Nga buộc phải trả trong một tranh chấp với doanh nghiệp có liên hệ với ông Deripaska.

Trước đó, RBI và ông Deripaska từng cố gắng đàm phán trao đổi tài sản để giải phóng 24% cổ phần của ông tại Strabag, hiện đang bị đóng băng, thông qua công ty Rasperia của ông. Tuy nhiên, thỏa thuận này – nhằm hoán đổi tài sản ở Nga lấy tài sản tại EU – đã đổ vỡ do áp lực từ phía Mỹ và lo ngại rằng nó có thể vi phạm các lệnh trừng phạt của EU.

Sau đó, Rasperia kiện RBI tại Nga và thắng kiện, giành được khoản bồi thường 2 tỷ EURO và lệnh chuyển nhượng cổ phần Strabag cho ngân hàng Áo.

Vào tháng Một, Raiffeisen tuyên bố rằng phán quyết của tòa án Nga “không có hiệu lực ràng buộc tại Áo”, và số cổ phần trên vẫn đang bị đóng băng theo lệnh trừng phạt của EU.

Đề xuất được Vienna đưa ra hiện nay sẽ thực thi hiệu lực phán quyết của tòa án Nga, cho phép Raiffeisen nhận số cổ phần đó. Một số nhà ngoại giao EU cảnh báo rằng động thái này có thể tạo tiền lệ cho các thực thể Nga đòi lại tài sản bị đóng băng một cách gián tiếp. “Nó có thể tạo ra tiền lệ thuận lợi để các thực thể Nga gián tiếp khôi phục các khoản tiền bị đóng băng,” một nhà ngoại giao nói với FT.

Ông Deripaska đã nhiều lần lập luận rằng các lệnh trừng phạt của phương Tây lỗi thời và phản tác dụng, cho rằng chúng không làm suy yếu được nước Nga, mà thay vào đó đe dọa nền kinh tế toàn cầu.

Thủ tướng Bỉ phản đối mạnh việc dùng tài sản Nga hỗ trợ Ukraine

Phát biểu bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm thứ Năm (25/9), Thủ tướng Bỉ Bart De Wever đã tiếng kiên quyết phản đối việc sử dụng tài sản bị đóng băng của ngân hàng trung ương Nga để tài trợ cho Ukraine, cho rằng hành động này sẽ gây ra tiền lệ nguy hiểm, đe dọa ổn định tài chính khu vực đồng EURO và ảnh hưởng đến lòng tin toàn cầu vào hệ thống tài chính châu Âu.

“Các quốc gia khi thấy rằng tiền của ngân hàng trung ương có thể biến mất nếu các chính trị gia châu Âu thấy phù hợp, họ có thể quyết định rút dự trữ của mình khỏi khu vực đồng EURO”, ông nhấn mạnh.

Ông De Wever cũng đặc biệt chỉ trích việc lấy tài sản của Nga rồi để rủi ro lại cho các quốc gia như Bỉ gánh chịu, khi phần lớn tài sản bị phong tỏa — khoảng 200 tỷ USD trong số 300 tỷ USD tài sản có chủ quyền của Nga — đang được giữ tại trung tâm lưu ký chứng khoán EUROclear, có trụ sở đặt tại Brussels.

“Lấy tiền của Putin rồi để lại rủi ro cho chúng tôi? Điều đó sẽ không xảy ra, tôi xin nói rõ điều đó,” ông tuyên bố dứt khoát.

Tuyên bố của ông De Wever được đưa ra sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz đề xuất trên tờ FT một kế hoạch cung cấp cho Ukraine một khoản vay không lãi suất trị giá 140 tỷ EURO (hơn 163 tỷ USD). Theo Merz, khoản vay này sẽ được hoàn trả “sau khi Nga bồi thường thiệt hại cho Ukraine” trong tương lai. Thủ tướng Bỉ bác bỏ hoàn toàn ý tưởng này.

Nga phản đối kịch liệt mọi ý định sử dụng tài sản của họ, dù là tài sản gốc hay lợi tức, để hỗ trợ Ukraine. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov gọi các hành động này là vi phạm luật pháp quốc tế, xâm phạm quyền sở hữu tài sản và là hành vi “cướp bóc hợp pháp hóa”.

Tổng thống Putin cũng nhiều lần cảnh báo rằng việc phương Tây sử dụng tài sản Nga sẽ không bị bỏ qua, và Moscow có thể sẽ đáp trả bằng các biện pháp kinh tế, pháp lý, bao gồm đóng băng tài sản của các nước phương Tây tại Nga, ước tính khoảng 80–100 tỷ USD.

Ngoài ra, Nga đe dọa sẽ khởi kiện các tổ chức như EUROclear, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) hoặc các quốc gia EU liên quan nếu hành động trưng thu xảy ra.