Cựu Đại sứ Mỹ Nicholas Burns: Chiến tranh Iran làm tổn hại tham vọng toàn cầu của Bắc Kinh

Cựu Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc, ông Nicholas Burns, cho biết chiến tranh Iran đã làm tổn hại nghiêm trọng tham vọng toàn cầu của Bắc Kinh, khiến Trung Quốc bị xem là “người bạn không đáng tin cậy”.

Ông so sánh sự im lặng hiện nay của Bắc Kinh trên sân khấu quốc tế với các nghi lễ rầm rộ ông chứng kiến cách đây 2 năm, khi Ngoại trưởng Ả Rập Xê Út và Iran bắt tay tại Bắc Kinh. Trung Quốc lúc đó muốn nâng tầm vị thế bằng cách làm dịu bề ngoài căng thẳng giữa hai nước thù địch.

“Lúc đó các nhà ngoại giao Trung Quốc nhắn tin cho tôi, thậm chí ngay trước mặt tôi nói: ‘Chúng tôi bây giờ là một cường quốc ở Trung Đông,’” ông Burns nói với Bloomberg. “Nhưng trong 3-4 tuần qua, họ hoàn toàn biến mất.”

Cho đến nay, Bắc Kinh không cung cấp hỗ trợ ngoại giao hiệu quả cho đồng minh trong gần một tháng chiến tranh Iran, và cũng im lặng khi Mỹ bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Maduro.

Theo quan sát của ông Burns, Trung Quốc không tận dụng tình hình Mỹ để mở rộng ảnh hưởng, trái ngược hẳn với các hành động rầm rộ trước đây. Ông nhận định: “Trong mắt Iran và Venezuela, họ (Trung Quốc) giống như người bạn không đáng tin cậy”.

Ông Burns nhấn mạnh Trung Quốc có lợi ích rõ ràng ở Iran, nhập khoảng 1,3 triệu thùng dầu thô mỗi ngày với giá ưu đãi và có các khoản đầu tư kinh tế lớn ở vùng Vịnh. Venezuela cũng là nguồn dầu giá rẻ quan trọng cho Trung Quốc.

Ông Burns cho rằng chiến tranh Iran đã tạo ra tác động “quyết định” đối với quan hệ Mỹ-Trung. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoãn chuyến thăm Trung Quốc dự kiến, tập trung giải quyết chiến tranh.

Ông Burns luôn coi Trung Quốc dưới thời Đảng Cộng sản là “đối thủ địa chính trị số một của Mỹ”. Với hàng chục năm kinh nghiệm ngoại giao, ông từng phục vụ dưới cả chính quyền đảng Cộng hòa và Dân chủ, gần đây nhất là làm Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc dưới thời chính quyền Biden. Ông từng là Đại sứ Mỹ tại NATO, tại Hy Lạp, và Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Mỹ.