FBI phát video phản gián đầu tiên: Những điều cần biết khi làm việc tại Trung Quốc

Lâm Yến
•
Chủ Nhật, 29/03/2026

Hôm thứ Sáu (27/3), Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã công bố video phản gián mang tên “Làm việc tại Trung Quốc: Những điều cần biết” (What to Know: Working in China), giới thiệu các vấn đề về an ninh và pháp lý mà doanh nghiệp và công dân Mỹ cần lưu ý khi làm việc hoặc công tác tại Trung Quốc.

Logo FBI tại tòa nhà FBI J. Edgar Hoover ở Washington, D.C. (Ảnh: Madalina Vasiliu/ The Epoch Times)

Đây là số đầu tiên trong loạt đối thoại về phản gián của FBI, do ông Josh Obstfeld – Giám đốc cấp cao phụ trách liên lạc đối ngoại của bộ phận phản gián và chống gián điệp của FBI, cùng một quan chức tình báo quốc gia phụ trách Trung Quốc tên Patrick và nhà phân tích tình báo cấp cao Mary chủ trì.

Ông Obstfeld nhấn mạnh, phần lớn công dân Mỹ đến Trung Quốc không gặp sự cố hay bị can thiệp. Tuy nhiên, vì lý do an toàn và phép lịch sự, những người đến làm việc hoặc công tác nên tìm hiểu trước về luật pháp và phong tục xã hội của quốc gia sở tại.

Ông Patrick cho biết môi trường và thể chế giữa Mỹ và Trung Quốc có nhiều khác biệt.

“Ở Mỹ, chính phủ can thiệp tương đối ít vào doanh nghiệp. Là một thực thể độc lập, bạn có thể tự do tiến hành nghiên cứu và kinh doanh. Khi cần thiết, chính phủ có thể can thiệp, nhưng ngoài ra thì không,” ông nói.

Ông tiếp tục: “Nhưng tại Trung Quốc thì hoàn toàn khác. Đảng Cộng sản Trung Quốc gần như tham gia vào mọi hoạt động xã hội và tiến hành giám sát ở một mức độ nhất định. Đây thực sự là một hệ thống từ trên xuống. Vì vậy, cần dự đoán rằng các cơ quan an ninh Trung Quốc sẽ theo dõi sát mọi hoạt động của bạn và báo cáo lên Đảng Cộng sản Trung Quốc.”

Do đó, ông khuyến nghị người Mỹ trước khi đến Trung Quốc nên tự đánh giá xem mình có mang theo thông tin nhạy cảm hay không, và các thiết bị điện tử có nguy cơ bị xâm nhập hay không.

“Tôi còn có thể đến Trung Quốc không?” – FBI nhận câu hỏi mỗi ngày

Các quan chức FBI cho biết họ gần như mỗi ngày đều nhận được cuộc gọi từ các cơ quan đối tác của Chính phủ Mỹ hoặc doanh nghiệp, hỏi rằng “tôi còn có thể đến Trung Quốc không?”

Họ cho biết các doanh nghiệp Mỹ thường đặt câu hỏi như: “Chúng tôi có nên kinh doanh tại đó không?”, “Những rủi ro và điểm cần lưu ý là gì?”, “Tôi không muốn văn phòng của mình bị khám xét đột xuất”, “Tôi không muốn tài sản bị đánh cắp, không muốn nhân viên tại Trung Quốc bị bắt giữ”.

Mary và Patrick đều xác nhận rằng kể từ khi lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình lên nắm quyền năm 2012, chính quyền ngày càng nhấn mạnh việc duy trì kiểm soát và ổn định xã hội. Trung Quốc đã tăng cường giám sát công nghệ, đầu tư nguồn lực và tài chính, thậm chí chấp nhận đánh đổi tăng trưởng kinh tế và đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Trong bối cảnh đó, công dân và doanh nghiệp Mỹ cũng thường xuyên đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn từ phía chính quyền Trung Quốc.

Các quan chức FBI cho biết hiện nay Trung Quốc ít khi công khai bắt giữ lãnh đạo doanh nghiệp nước ngoài hoặc tiến hành khám xét, bắt giữ nhân viên một cách đột ngột, và cũng không đột ngột đình chỉ hoạt động của doanh nghiệp nước ngoài. Tuy nhiên, bầu không khí chung vẫn căng thẳng.

Cơ quan cấp thấp cũng có thể áp dụng lệnh cấm xuất cảnh

FBI cảnh báo Bắc Kinh ngày càng thường xuyên áp dụng lệnh hạn chế công dân Mỹ rời khỏi Trung Quốc (lệnh cấm xuất cảnh). Theo quan sát của FBI, ngay cả các cơ quan cấp thấp như tòa án địa phương cũng có thể ban hành các lệnh này, thậm chí không cần sự cho phép của cảnh sát.

Trong một số trường hợp, công dân Mỹ chỉ phát hiện mình bị cấm xuất cảnh vào phút cuối khi đã ra sân bay và xuất trình vé máy bay.

Nguyên nhân của các lệnh này thường là các tranh chấp dân sự hoặc thương mại nhỏ, nhưng cũng có thể liên quan đến an ninh quốc gia, lừa đảo viễn thông hoặc các cuộc điều tra khác. FBI cho biết Trung Quốc có ít nhất 12 đạo luật cho phép áp dụng lệnh cấm xuất cảnh.

Vì vậy, FBI khuyến nghị công dân Mỹ trong trường hợp bị ảnh hưởng cần liên hệ ngay với cơ quan lãnh sự Mỹ tại Trung Quốc, đồng thời chuẩn bị kỹ trước khi lên đường. Các nhóm có nguy cơ cao bao gồm lĩnh vực pháp lý, tài chính – kế toán, điều tra thẩm định, tư vấn doanh nghiệp; trong khi các nhà báo có thể đối mặt với sự kiểm soát chặt chẽ hơn từ chính quyền Trung Quốc.

Ông Obstfeld cảnh báo: “Đây là một quốc gia mang tính chuyên chế, nơi quyền tự do cá nhân không được bảo vệ như ở Mỹ. Thành thật mà nói, các cơ quan ở đó có quyền lực lớn hơn nhiều so với những gì bạn thấy tại Mỹ và các quốc gia có cùng hệ giá trị với chúng tôi”.

FBI khuyến nghị: Hiểu rõ rủi ro, chủ động phòng ngừa

FBI khuyến nghị công dân Mỹ khi đến Trung Quốc nên giả định rằng không có bất kỳ sự riêng tư nào, do chính quyền có thể sử dụng các công nghệ giám sát cao cấp, bao gồm theo dõi vị trí và xâm nhập hệ thống.

Ngoài ra, họ khuyến cáo không mang theo thiết bị điện tử chứa thông tin quan trọng vào Trung Quốc (bao gồm cả Hồng Kông), nên sử dụng máy tính và điện thoại “sạch”, không kết nối với máy chủ công ty hoặc email cá nhân.

Các quan chức FBI cho biết họ không ngăn cản công dân Mỹ đến Trung Quốc làm việc hay giao lưu, nhưng khuyến nghị mỗi cá nhân cần hiểu rõ rủi ro và có biện pháp phòng ngừa trước khi đưa ra quyết định.