Diễn đàn Kinh tế Thế giới: Số người tham dự kỷ lục, ông Trump dự kiến tới Davos

Thị trấn Davos trên dãy Alps của Thụy Sĩ ngày 19/1 chính thức khai mạc Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) thường niên lần thứ 56, đón làn sóng lãnh đạo doanh nghiệp và chính trị từ khắp nơi trên thế giới tới tham dự một tuần đối thoại kín và các phiên thảo luận cấp cao, trong bối cảnh triển vọng kinh tế toàn cầu biến động mạnh và căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Số người tham dự lập kỷ lục mới, đoàn đại biểu Mỹ có quy mô lớn

Theo ban tổ chức, kỳ họp năm nay diễn ra đến ngày 23/1 với chủ đề “Tinh thần đối thoại”, được xem là một trong những cuộc gặp có cấp lãnh đạo cao nhất trong lịch sử WEF, với sự hiện diện kỷ lục của các chính khách hàng đầu cùng giới điều hành doanh nghiệp và nhà đầu tư lớn.

Theo thông tin đăng tải trên trang web chính thức của Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos, WEF 2026 quy tụ gần 3.000 lãnh đạo đến từ hơn 130 quốc gia. Quy mô các lãnh đạo chính trị tham dự đạt mức cao nhất trong lịch sử, với 400 nhà lãnh đạo chính trị cấp cao, bao gồm gần 65 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ — trong đó có lãnh đạo của 6 nước thành viên Nhóm G7. Ngoài ra, khoảng 850 tổng giám đốc điều hành và chủ tịch của các tập đoàn hàng đầu thế giới, cùng khoảng 100 lãnh đạo các doanh nghiệp kỳ lân hàng đầu và doanh nghiệp tiên phong về công nghệ, cũng sẽ xuất hiện tại diễn đàn. Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến góp mặt, trong khi phái đoàn Mỹ được xác nhận sẽ là đoàn đông nhất trong lịch sử Davos.

“Chúng tôi vui mừng chào đón Tổng thống Trump trở lại Davos, và ông ấy mang theo phái đoàn Mỹ lớn nhất từ trước đến nay,” Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành WEF Borge Brende cho biết. Theo ông, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của ông Trump là Jared Kushner cũng dự kiến tham gia, bên cạnh một phái đoàn lưỡng đảng quy mô lớn từ Quốc hội Mỹ.

Chương trình nghị sự năm nay của WEF xoay quanh 5 thách thức lớn: hợp tác trong một thế giới đầy cạnh tranh, khai mở các động lực tăng trưởng mới, đầu tư cho con người, triển khai đổi mới một cách có trách nhiệm và xây dựng thịnh vượng trong giới hạn của hành tinh. Ban tổ chức nhấn mạnh, diễn đàn năm nay là không gian đối thoại cần thiết trong bối cảnh thế giới ngày càng phân mảnh, phức tạp và chịu tác động mạnh từ các thay đổi công nghệ nhanh chóng.

“Đối thoại không phải là một sự xa xỉ, mà là điều tất yếu,” ông Brende nói, tái khẳng định quan điểm lâu nay của WEF rằng việc duy trì tương tác giữa chính phủ và doanh nghiệp là không thể thiếu, ngay cả khi cạnh tranh và đối đầu toàn cầu gia tăng.

“Đây thực sự sẽ là những cuộc thảo luận diễn ra vào một thời điểm rất quan trọng… Địa chính trị đang thay đổi,” ông Mirek Dusek, giám đốc điều hành phụ trách xây dựng chương trình của WEF, nhận định. “Có người cho rằng thế giới đang ở giai đoạn chuyển tiếp, có người lại nghĩ chúng ta đã bước sang một kỷ nguyên mới. Nhưng điều không thể phủ nhận là bức tranh toàn cầu đang trở nên cạnh tranh và nhiều tranh chấp hơn.”

Sự tham dự dự kiến của ông Trump được cho là sẽ làm nổi bật rõ nét những căng thẳng đó.

Dấu ấn ông Trump tại Davos

Tổng thống Mỹ nhiều lần thể hiện quan điểm tiếp cận các mối quan hệ thương mại và an ninh toàn cầu từ góc nhìn lợi ích quốc gia của Mỹ. Cách tiếp cận này đã khiến quan hệ với các đồng minh châu Âu trở nên phức tạp hơn, dù Washington vẫn khẳng định mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương giữ vai trò chiến lược.

Đầu tháng này, Trump cho biết trên mạng xã hội Truth Social rằng ông sẽ đề cập tới các đề xuất mới liên quan đến nhà ở và khả năng chi trả trong bài phát biểu tại Davos.

“Trong một thời gian dài, việc mua và sở hữu một ngôi nhà được xem là đỉnh cao của Giấc mơ Mỹ,” ông Trump viết. “Đó là phần thưởng cho sự chăm chỉ và làm đúng điều cần làm. Nhưng hiện nay, do lạm phát cao kỷ lục gây ra bởi [cựu Tổng thống] Joe Biden và đảng Dân chủ tại Quốc hội, Giấc mơ Mỹ ngày càng ngoài tầm với của quá nhiều người, đặc biệt là giới trẻ.”

“Tôi sẽ thảo luận vấn đề này, bao gồm các đề xuất bổ sung về nhà ở và khả năng chi trả, cùng nhiều nội dung khác, trong bài phát biểu của tôi tại Davos trong hai tuần tới.”

Trong lần tham dự từ xa vào năm 2025, ông Trump từng gây sức ép yêu cầu OPEC hạ giá dầu, kêu gọi cắt giảm lãi suất và cảnh báo các doanh nghiệp sản xuất ngoài nước Mỹ có thể phải đối mặt với thuế quan. Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, ông thúc đẩy lập trường đàm phán cứng rắn hơn với các đối tác thương mại lớn và công khai hoài nghi một số khía cạnh trong mô hình kinh tế và hệ thống quy định của châu Âu.

Về thương mại, ông Trump nhiều lần cáo buộc Liên minh châu Âu đối xử không công bằng với Mỹ và ủng hộ các biện pháp áp thuế nhằm thu hẹp thâm hụt thương mại hàng hóa.

“Hàng trăm tỷ USD thâm hụt với EU, và không ai hài lòng về điều đó,” ông Trump phát biểu tại Davos hồi tháng 1/2025. “Và chúng tôi sẽ làm điều gì đó.”

“Tôi muốn mang tính xây dựng vì tôi yêu châu Âu, yêu các quốc gia châu Âu. Nhưng quy trình của họ rất cồng kềnh, và họ đối xử với Hợp chủng quốc Hoa Kỳ cực kỳ không công bằng thông qua thuế [giá trị gia tăng] và nhiều loại thuế khác.”

Trong lĩnh vực an ninh, ông Trump tiếp tục gây sức ép yêu cầu các đồng minh châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng, cho rằng Mỹ đang gánh phần lớn trách nhiệm trong NATO. Năm ngoái, các nước thành viên NATO đã nhất trí nâng mạnh mục tiêu chi tiêu quân sự, đáp ứng một ưu tiên mà ông Trump theo đuổi từ nhiệm kỳ đầu tiên.

Những tháng gần đây, ông Trump cũng nối lại đề xuất Mỹ kiểm soát Greenland — vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch — làm gia tăng lo ngại tại châu Âu. Tổng thống Mỹ cho rằng khu vực Bắc Cực này có ý nghĩa chiến lược then chốt và Mỹ cần sở hữu để ngăn Nga hoặc Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng trong tương lai.

Chính quyền Mỹ đồng thời chỉ trích tình trạng tự do ngôn luận ở châu Âu. Vấn đề này trở thành điểm nóng khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance năm ngoái cáo buộc các lãnh đạo châu Âu kiểm duyệt thông tin và thất bại trong kiểm soát nhập cư tại Hội nghị An ninh Munich, mở đầu cho loạt chỉ trích gay gắt khiến các đồng minh của Washington quan ngại và làm gia tăng căng thẳng chính trị xuyên Đại Tây Dương.

Bất chấp những bất đồng, ông Trump đã tiếp nhiều lãnh đạo châu Âu tại Nhà Trắng để trao đổi về Ukraine và hợp tác NATO, trong đó có Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. Ông cũng bày tỏ sự ngưỡng mộ với Thủ tướng Italy Giorgia Meloni và ca ngợi Thủ tướng Hungary Viktor Orban là hình mẫu của “sự lãnh đạo táo bạo”.

Đặc phái viên của ông Putin sắp gặp các quan chức Mỹ tại Davos

Theo nguồn tin từ Reuters, đặc phái viên của Tổng thống Nga Kirill Dmitriev sẽ gặp gỡ phái đoàn Mỹ bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đang diễn ra tại Davos.

Phóng viên Barak Ravid của tờ Axios tiết lộ trong một bài đăng trên mạng xã hội X rằng ông Dmitriev sẽ thảo luận với đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump – ông Steve Witkoff và con rể của nhà lãnh đạo Mỹ – ông Jared Kushner tại Davos vào thứ Ba. Các nguồn tin của Ravid cho biết nội dung trọng tâm của cuộc gặp là kế hoạch của Tổng thống Mỹ nhằm giải quyết cuộc xung đột tại Ukraine.

Vào tuần trước, Đại sứ quán Nga tại Thụy Sĩ thông báo họ chưa nhận được bất kỳ lời mời chính thức nào dành cho các quan chức, doanh nhân hay phóng viên Nga tham dự sự kiện tại Davos. Các đại diện của Moscow vốn đã bị cấm tham gia WEF kể từ khi xung đột giữa Nga và Ukraine leo thang vào năm 2022.

Kể từ khi ông Trump nhậm chức cách đây một năm, ông Dmitriev đã nhiều lần đến Mỹ để đàm phán về các phương thức khôi phục quan hệ song phương và chấm dứt chiến sự. Chuyến đi gần nhất của ông diễn ra vào tháng 12 năm ngoái với hai ngày hội đàm cùng các ông Witkoff và Kushner. Cả hai phía đều đánh giá các cuộc thảo luận này là “mang tính xây dựng”.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuần trước cho biết chính quyền Nga đang mong đợi một chuyến thăm khác của ông Witkoff và ông Kushner tới Moscow. Mặc dù ngày cụ thể vẫn chưa được ấn định, song hãng tin Bloomberg trước đó dẫn nguồn tin cho rằng chuyến đi có thể diễn ra ngay trong tháng này.

Theo Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov, Tổng thống Vladimir Putin đã có 6 cuộc gặp với ông Witkoff trong năm 2025.

Về phía Ukraine, trưởng đoàn đàm phán Rustem Umerov hôm Chủ nhật cho biết các cuộc thảo luận với phía Mỹ nhằm tìm kiếm một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột sẽ tiếp tục tại WEF, diễn ra từ thứ Hai đến thứ Sáu tuần này.

Tuần trước, ông Trump bày tỏ quan điểm rằng ông Zelensky là người khiến tiến trình hòa bình bị đình trệ. Ông nói: “Tôi nghĩ rằng ông ấy đang gặp khó khăn trong việc đi đến thỏa thuận. Tôi tin là [Putin] đã sẵn sàng… trong khi Ukraine thì chưa sẵn sàng để đạt được một thỏa thuận”.

• Ông Trump quy trách nhiệm cho ông Zelensky về việc đình trệ đàm phán hòa bình

Trong bài phát biểu trước các đại sứ nước ngoài hôm thứ Năm, ông Putin khẳng định Moscow “tìm kiếm một nền hòa bình bền vững và lâu dài, đảm bảo an ninh cho tất cả các bên”. Trước đó, ông cũng đưa ra cảnh báo rằng Nga có khả năng đạt được mọi mục tiêu thông qua các biện pháp quân sự nếu Kiev tiếp tục từ chối giải pháp ngoại giao.

Kinh tế toàn cầu dưới góc nhìn Davos

Trong lúc các lãnh đạo nhóm họp tại Davos, bức tranh kinh tế toàn cầu cho thấy sự kiên cường song hành với những rủi ro mới. Ngày 19/1, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tiếp tục nâng nhẹ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới, cho rằng nền kinh tế toàn cầu đã thích ứng tốt hơn dự kiến trước các cú sốc từ thuế quan của Mỹ, vốn đạt đỉnh vào năm 2025 và đã hạ nhiệt trong những tháng gần đây.

“Đầu tư công nghệ, hỗ trợ tài khóa và tiền tệ, điều kiện tài chính nới lỏng cùng khả năng thích ứng của khu vực tư nhân đã bù đắp cho các thay đổi trong chính sách thương mại,” IMF cho biết, đồng thời lưu ý mức thuế hiệu dụng của Mỹ hiện ở mức 18,5%, thấp hơn so với dự báo 18,7% đưa ra hồi tháng 10.

“Lạm phát toàn cầu được kỳ vọng sẽ giảm, nhưng lạm phát tại Mỹ sẽ quay về mục tiêu chậm hơn. Các rủi ro chính đến từ việc đánh giá lại kỳ vọng công nghệ và nguy cơ căng thẳng địa chính trị leo thang.”

IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu đạt 3,3% vào năm 2026, tăng 0,2 điểm phần trăm so với ước tính trước đó, đồng thời nâng dự báo tăng trưởng năm 2025 lên cùng mức 3,3%. Triển vọng tăng trưởng của Mỹ năm 2026 cũng được nâng thêm 0,3 điểm phần trăm, lên 2,4%, nhờ chính sách tài khóa và mặt bằng lãi suất thấp hơn của Cục Dự trữ Liên bang.

Kinh tế trưởng IMF Pierre-Olivier Gourinchas cho biết các doanh nghiệp đã thích nghi với mức thuế cao hơn của Mỹ thông qua việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng, trong khi các thỏa thuận thương mại giúp hạ một phần thuế quan và Trung Quốc chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ.

Theo IMF, một động lực quan trọng của triển vọng tích cực hơn là làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ thông tin, đặc biệt là hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Đầu tư công nghệ thông tin trong nền kinh tế Mỹ hiện chiếm tỷ trọng cao nhất kể từ năm 2001, góp phần thúc đẩy hoạt động kinh doanh và tạo hiệu ứng lan tỏa toàn cầu, nhất là đối với xuất khẩu công nghệ của châu Á.

Tuy nhiên, ông Gourinchas cảnh báo cơn sốt AI cũng tiềm ẩn rủi ro, khi các kỳ vọng cao về năng suất và lợi nhuận có thể không trở thành hiện thực, kéo theo sự điều chỉnh mạnh trong định giá thị trường và làm thắt chặt các điều kiện tài chính.

“Một đợt điều chỉnh vừa phải trong định giá cổ phiếu AI, đi kèm với việc thắt chặt điều kiện tài chính, có thể khiến tăng trưởng toàn cầu giảm 0,4% so với kịch bản cơ sở,” ông nói. “Hệ quả có thể rất lớn nếu đầu tư thực vào các lĩnh vực công nghệ sụt giảm mạnh, kéo theo sự tái phân bổ vốn và lao động tốn kém.”

Theo ông, những rủi ro này xuất hiện trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng, dư địa tài khóa tại nhiều quốc gia bị thu hẹp và xu hướng gia tăng kiểm soát xuất khẩu đối với các đầu vào chiến lược như đất hiếm. Các yếu tố này có thể tương tác lẫn nhau, tạo ra vòng xoáy tiêu cực khiến một đợt điều chỉnh thị trường đơn thuần biến thành nỗi lo suy giảm tăng trưởng trên diện rộng.