Goldman Sachs: Chiến sự Iran đẩy dầu tăng, nhưng khó gây khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu

Ngân hàng Goldman Sachs nhận định rằng cuộc chiến Iran khó có khả năng gây ra một cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu như thời đại dịch COVID-19. Ngân hàng này cho rằng tác động chính hiện nay tập trung chủ yếu vào lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là giá dầu tăng do rủi ro tại eo biển Hormuz. Dù giá năng lượng cao có thể làm chậm tăng trưởng và đẩy lạm phát tăng nhẹ, phạm vi ảnh hưởng đến các ngành hàng hóa và thương mại toàn cầu được đánh giá là tương đối hạn chế.

Ngân hàng Goldman Sachs cho rằng cuộc chiến ở Iran đang đẩy giá dầu và khí đốt lên cao, nhưng cơn sốc hiện tại chủ yếu giới hạn ở lĩnh vực năng lượng — không lan rộng như cú đứt gãy chuỗi cung ứng từ đại dịch COVID-19.

Ngân hàng này dự báo:

• GDP toàn cầu có thể thấp hơn ~0,3%
• Lạm phát tăng thêm 0,5–0,6 điểm phần trăm
• Nhưng phạm vi ảnh hưởng ngoài lĩnh vực năng lượng là khá hạn chế, vì thương mại phi năng lượng giữa vùng Vịnh và thế giới chỉ chiếm ~1% trao đổi hàng hóa toàn cầu.

Giá năng lượng và phản ứng toàn cầu

Chiến tranh khiến giá dầu tăng mạnh, với giá dầu Brent vượt mốc ~100 USD/thùng và thậm chí lên trên mức đó ở một số thời điểm.

Đóng vai trò quan trọng là Eo biển Hormuz — tuyến vận tải chiến lược mà khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu qua lại. Sự gián đoạn ở đây kéo theo tăng giá năng lượng mạnh, đồng thời buộc các nước phát triển phải xem xét lại chiến lược năng lượng lâu dài, tăng dự trữ, và đẩy mạnh năng lượng tái tạo — đặc biệt ở châu Âu và châu Á.

Phản ứng thị trường và kinh tế rộng hơn

Các thị trường tài chính biến động mạnh: dầu tăng mạnh làm suy giảm chỉ số chứng khoán chính như Euro STOXX và DAX ở châu Âu; nhưng một số thị trường như S&P 500 có lúc hồi phục nhờ kỳ vọng tình hình ổn định hơn.

Chiến tranh cũng thúc đẩy giá cổ phiếu của các công ty năng lượng và nhiên liệu tăng vọt, trong khi các ngành tiêu thụ năng lượng nặng như hàng không, thép và xây dựng chịu thiệt hại.

Rủi ro lan rộng ngoài năng lượng

Mặc dù Goldman Sachs không thấy nguy cơ khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu ngay lập tức, các chuyên gia khác cảnh báo:

• Việc gián đoạn qua eo biển Hormuz đang ảnh hưởng tới ngành hóa chất, phân bón, khí công nghiệp — các loại hàng hóa quan trọng trong nhiều ngành sản xuất.
• Các quốc gia Châu Phi đang gặp rủi ro cao do phụ thuộc vào nguồn phân bón và năng lượng từ vùng Vịnh.
• Tác động đến lạm phát, tăng lãi suất, và tăng chi phí tiêu dùng có thể kéo dài nếu chiến tranh leo thang.

Các nước ứng phó thế nào

Các nước lớn như Mỹ, châu Âu, Nhật, và nhiều nước châu Á đã:

• Xả dự trữ dầu khẩn cấp để hạn chế giá tăng.
• Đẩy mạnh đàm phán và phối hợp để giảm phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông.
• Khuyến khích năng lượng thay thế (năng lượng tái tạo, hạt nhân) để giảm rủi ro dài hạn.

Thiên Vân, theo Fox Business, Business Insider, Reuters, The Guardian