Kết quả sơ bộ cuộc trưng cầu dân ý ở Thụy Sĩ: Hơn 70% phản đối việc siết chặt chính sách trung lập

Theo kết quả sơ bộ, hơn 70% cử tri Thụy Sĩ đi bầu hôm Chủ nhật (27/9) bỏ phiếu phản đối sáng kiến đưa quy định trung lập chặt chẽ hơn vào hiến pháp, chỉ có 29,85% ủng hộ.

Theo dữ liệu của Văn phòng Thống kê Liên bang Thụy Sĩ cập nhật lúc 16h12 chiều 27/9 (giờ Thụy Sĩ), sáng kiến “Bảo vệ sự trung lập của Thụy Sĩ” nhận 789.130 phiếu thuận (29,85%) và 1.854.767 phiếu chống (70,15%). Tỷ lệ cử tri đi bầu là 47,06%.

Cũng theo số liệu này, không bang nào ủng hộ sáng kiến; cả 20 bang và 6 khu vực đều có đa số phiếu phản đối. Mọi bang đã kiểm phiếu xong, nhưng đây vẫn là kết quả tạm thời, chờ Hội đồng Liên bang xác nhận hợp lệ.

Trước đó, theo Reuters, dự báo của Chính phủ Thụy Sĩ cho thấy hơn 2/3 cử tri bỏ phiếu chống. Epoch Times dẫn ước tính sơ bộ của viện nghiên cứu gfs.bern do đài truyền hình công SRF đưa tin cho biết khoảng 71% cử tri bỏ phiếu chống. SRF sau đó đưa tin sáng kiến cũng không đạt đa số bang cần thiết để sửa hiến pháp, nên chắc chắn không được thông qua.

Ngoại trưởng Thụy Sĩ Ignazio Cassis nói với báo giới tại Bern rằng Chính phủ sẽ tiếp tục cách diễn giải linh hoạt học thuyết trung lập như lâu nay, theo Bloomberg (bài đăng trên swissinfo.ch). “Kết quả này không phải là lá phiếu chống lại sự trung lập,” ông nói. “Thụy Sĩ hôm qua trung lập, hôm nay trung lập và tương lai cũng sẽ vẫn trung lập.”

Nội dung sáng kiến: Không gia nhập liên minh quân sự, hạn chế trừng phạt

Theo Epoch Times, sáng kiến do Đảng Nhân dân Thụy Sĩ (SVP) và các đồng minh ủng hộ. Đề xuất muốn ghi cụ thể hơn vào hiến pháp nguyên tắc Thụy Sĩ “trung lập vĩnh viễn và có vũ trang”. Theo đề xuất, Thụy Sĩ không được gia nhập liên minh quân sự hay phòng thủ, cũng không được hợp tác với các liên minh này, trừ khi bị tấn công quân sự hoặc sắp bị tấn công.

Sáng kiến còn đề xuất Thụy Sĩ không tham gia xung đột quân sự giữa các nước khác, và về nguyên tắc không áp trừng phạt kinh tế lên các bên tham chiến. Ngoại lệ là các lệnh trừng phạt do Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua, cùng những biện pháp chống lách lệnh trừng phạt. Đề xuất cũng yêu cầu Thụy Sĩ tích cực dùng vị thế trung lập để làm trung gian hòa giải.

Thụy Sĩ không phải thành viên NATO hay liên minh quân sự nào. Tuy vậy, nhiều năm nay nước này hợp tác an ninh với NATO theo hình thức đối tác, kể cả tham gia một số khóa huấn luyện và cuộc tập trận. Sau khi Nga tấn công Ukraine, Chính phủ Thụy Sĩ áp dụng nhiều biện pháp trừng phạt Nga của Liên minh châu Âu (EU). SVP phản đối chính sách này và muốn có quy định hiến pháp chặt hơn, để Thụy Sĩ không dính vào xung đột ở nước ngoài và không trừng phạt các bên tham chiến.

Theo Bloomberg, Chính phủ, Quốc hội và mọi đảng lớn trừ SVP đều phản đối sáng kiến. Cựu lãnh đạo SVP Christoph Blocher đã chi khoảng 3,9 triệu franc (4,7 triệu USD) để vận động cho đề xuất này.

Giới phân tích: cử tri ủng hộ trung lập nhưng muốn chính phủ giữ sự linh hoạt

Theo Epoch Times, kết quả bỏ phiếu cho thấy cử tri Thụy Sĩ ủng hộ nguyên tắc trung lập, nhưng đa số không muốn sửa hiến pháp để thu hẹp thêm quyền của chính phủ trong các chính sách an ninh, trừng phạt và hợp tác quốc tế. SRF dẫn phân tích của gfs.bern cho biết, cử tri muốn giữ cho chính phủ và quốc hội sự linh hoạt để điều chỉnh chính sách trung lập theo tình hình thế giới.

Giáo sư chính trị châu Âu Fabio Wasserfallen của Đại học Bern nói với đài NBC News: “Cử tri Thụy Sĩ ủng hộ trung lập, nhưng họ cũng đồng tình với cách chính phủ đang thực hiện chính sách trung lập”. Theo ông, người dân Thụy Sĩ nhìn chung ủng hộ các lệnh trừng phạt Nga vì cuộc chiến ở Ukraine và không muốn chính sách này thay đổi.

Ông Cassis cũng giải thích Thụy Sĩ áp theo các lệnh trừng phạt Nga vì số phận của Ukraine tác động trực tiếp tới lợi ích của một nước nhỏ như Thụy Sĩ. Theo ông, Thụy Sĩ phụ thuộc vào một thế giới nơi luật lệ được tôn trọng.

Vị thế trung lập vĩnh viễn của Thụy Sĩ được quốc tế công nhận từ năm 1815, và nguyên tắc trung lập được ghi vào hiến pháp liên bang năm 1848. Theo Epoch Times, hiến pháp hiện hành chưa quy định đầy đủ phạm vi cụ thể của chính sách trung lập như sáng kiến lần này đề ra.

Theo Bloomberg, đây là sáng kiến thứ hai do SVP ủng hộ bị cử tri bỏ phiếu chống trong năm nay. Hồi tháng 6, cử tri đã bỏ phiếu chống đề xuất giới hạn dân số Thụy Sĩ ở mức 10 triệu người.

Cũng trong ngày 27/9, theo kết quả tạm thời của Văn phòng Thống kê Liên bang, sáng kiến an ninh lương thực, đề xuất tăng sản xuất lương thực trong nước, chỉ được 27,48% cử tri ủng hộ (72,52% phản đối) và không bang nào ủng hộ. Bloomberg cho biết đề xuất này có thể gián tiếp làm giảm sản lượng thịt trong nước.