Ma túy đường phố ở Mỹ chứa thuốc an thần thú y từ Trung Quốc

Medetomidine là một loại thuốc an thần động vật có tác dụng rất mạnh, thường được các bác sĩ thú y sử dụng. Điều đáng lo ngại là hiện nay, medetomidine đang nhanh chóng trở thành chất pha trộn được các băng nhóm buôn ma túy ưa chuộng khi bán fentanyl trên đường phố Mỹ.

Theo các cảnh báo y tế công cộng, medetomidine (còn được gọi là “rhino tranq” – thuốc an thần tê giác) xuất hiện trong nguồn cung ma túy bất hợp pháp tại New York, Philadelphia và Chicago với tần suất cao hơn cả xylazine – một loại thuốc giảm đau cùng nhóm.

Các quan chức y tế công cộng cho biết, cả medetomidine và xylazine đều không phải là thuốc opioid, nhưng thường bị trộn vào fentanyl nhằm kéo dài tác dụng của ma túy.

Medetomidine có tác dụng giảm đau, làm chậm nhịp tim và gây an thần, nhưng do có thể gây ảo giác nên chưa được phê duyệt sử dụng cho con người. Loại thuốc này chủ yếu được sản xuất tại Trung Quốc.

Medetomidine có hiệu lực cực mạnh, có thể khiến người dùng rơi vào trạng thái hôn mê trong nhiều giờ. Trong y học, naloxone được dùng để đảo ngược tình trạng ức chế hô hấp nguy hiểm do opioid hoặc các chất tổng hợp như fentanyl gây ra, tuy nhiên medetomidine không đáp ứng với naloxone.

Theo Sở Y tế Công cộng Philadelphia, medetomidine không chỉ mạnh hơn xylazine tới 200 lần mà còn có thể gây ra các triệu chứng cai nghiện đe dọa tính mạng sau khi thuốc hết tác dụng, như tim đập nhanh và huyết áp tăng cao.

Trong cảnh báo y tế về medetomidine ban hành vào tháng 12 năm 2025, Ủy viên Y tế bang New York, Tiến sĩ James McDonald, cho biết: “Medetomidine tác động đến hệ thần kinh trung ương và có thể gây nôn mửa dữ dội cũng như tăng huyết áp, trong nhiều trường hợp có thể cần điều trị tại khoa chăm sóc đặc biệt.”

Sự trỗi dậy của medetomidine

Đối với các gia đình nạn nhân của fentanyl, medetomidine đại diện cho một biến thể chết người mới nhất.

Bà April Babcock, người có con trai qua đời vì quá liều fentanyl vào ngày 26 tháng 1 cách đây bảy năm, chia sẻ với  Epoch Times khi biết fentanyl bị pha thêm medetomidine: “Cảm giác như lại xuất hiện thêm một loại ma túy tổng hợp nữa mà tôi phải học cách phát âm tên của nó. Thật điên rồ. Và tất cả chúng đều có nguồn gốc từ Trung Quốc.”

Sự lan rộng của medetomidine cũng khiến các cơ quan thực thi pháp luật ngày càng lo ngại.

Ông Frank Tarentino, Phó Giám đốc điều hành khu vực Đông Bắc của Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), cho biết medetomidine rẻ hơn và mạnh hơn xylazine, vì vậy các nhà phân phối sử dụng nó để tối đa hóa lợi nhuận.

“Những gì chúng tôi thấy ở New York rất nhất quán với những gì đang diễn ra trên khắp cả nước… đó là mức độ sử dụng các loại ma túy tổng hợp khác (như medetomidine) đang gia tăng”, ông nói với Epoch Times.

Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) cho biết, tại chín phòng thí nghiệm trên toàn quốc, việc phát hiện medetomidine đã tăng vọt. Ông Tarentino cho biết, trong năm 2024, chất an thần dành cho động vật này được phát hiện trong 72 mẫu ma túy bị thu giữ; sang năm 2025, con số này đã tăng lên 1.082 mẫu, và phần lớn medetomidine đều được trộn chung với fentanyl.

Mối họa từ bên ngoài

Medetomidine lần đầu xuất hiện trong nguồn cung ma túy đường phố bất hợp pháp tại bang Maryland vào năm 2022, sau đó lan sang Pennsylvania, Illinois, California và các bang khác. Từ cuối năm 2024 đến năm 2025, nhiều bang — bao gồm West Virginia, Minnesota và New York — đã ban hành các cảnh báo y tế liên quan đến loại chất này.

Đến năm 2024, loại ma túy này đã trở thành một mối đe dọa nghiêm trọng.

Vào tháng 5/2024, lực lượng cấp cứu Chicago đã nhận tới 50 cuộc gọi trong một ngày liên quan đến các ca nghi ngờ quá liều opioid — theo dữ liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), con số này cao gấp khoảng hai lần mức trung bình hàng ngày. Các bệnh viện báo cáo rằng người sử dụng ma túy không phản ứng đầy đủ với naloxone và có nhịp tim chậm.

Cuộc điều tra của CDC về cụm ca quá liều xảy ra tại Chicago trong giai đoạn từ ngày 11 đến 17/5/2024 cho thấy có 12 ca được xác nhận, 26 ca có khả năng và 140 ca nghi ngờ quá liều có liên quan đến medetomidine, đồng thời ghi nhận một trường hợp tử vong.

Theo Sở Y tế Công cộng Philadelphia, tại bang Pennsylvania, từ tháng 5 đến tháng 11/2024, tỷ lệ ma túy bất hợp pháp có chứa medetomidine đã tăng từ 29% lên 87%, trong khi tỷ lệ xylazine lại có xu hướng giảm tương ứng.

Trong năm 2024, Văn phòng Giám định Pháp y Philadelphia đã tiến hành xét nghiệm độc chất học trong bảy tháng và phát hiện medetomidine trong cơ thể của 46 người tử vong do quá liều. Các xét nghiệm này cũng đồng thời phát hiện fentanyl trong cơ thể họ.

Theo Tiến sĩ Stephen Loyd, Giám đốc Văn phòng Chính sách Kiểm soát Ma túy bang West Virginia, khoảng hai tháng trước, bang này — vốn là tâm điểm của cuộc khủng hoảng fentanyl — cũng đã xử lý các cuộc gọi cấp cứu liên quan đến những ca quá liều tương tự.

Tiến sĩ Loyd cho biết với Epoch Times rằng thủ phủ Charleston của bang West Virginia đã bị ảnh hưởng nặng nề, với 45 ca quá liều có liên quan đến medetomidine.

“Yếu tố gây chết người ở đây vẫn là fentanyl”, ông Loyd nói. Dù không có ai tử vong trong đợt này, nhưng medetomidine “đã khiến tình hình trở nên phức tạp hơn”.

Ông Todd Davies, Phó Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển tại Đại học Marshall (West Virginia), cho biết medetomidine có tác dụng mạnh hơn xylazine, gây an thần sâu, nhưng không ức chế hô hấp như fentanyl.

Ông cho biết tại West Virginia, các quan chức y tế đã ghi nhận một số trường hợp người sử dụng hỗn hợp fentanyl và medetomidine bị mất ý thức; sau khi được tiêm naloxone, họ tỉnh lại và đi lại trong trạng thái kích động.

Theo ông Davies, nếu không có can thiệp y tế, hỗn hợp medetomidine và fentanyl có thể còn nguy hiểm hơn xylazine, tùy thuộc vào độ mạnh của fentanyl.

Tuy nhiên, phương thức pha trộn ma túy này còn rất mới, nên hiện vẫn chưa có đủ dữ liệu. Tình trạng hạ huyết áp và nhịp tim chậm do medetomidine gây ra có thể đảo ngược khi tác dụng thuốc suy giảm, từ đó dẫn đến các triệu chứng cai nghiện nghiêm trọng.

Cơn ác mộng tổng hợp

Sau khi con trai qua đời, bà Babcock đã sáng lập tổ chức phi lợi nhuận “Lost Voices of Fentanyl” (Những tiếng nói bị đánh mất vì fentanyl). Tổ chức này hiện có gần 47.000 người theo dõi trên Facebook.

Bà cho biết, cho đến nay, medetomidine vẫn còn tương đối xa lạ đối với các bậc phụ huynh, nhưng việc một loại thuốc mới thay thế xylazine — vốn phổ biến hơn — không khiến bà ngạc nhiên.

Theo bà, điều này xảy ra bởi các chất opioid và những phiên bản tổng hợp của chúng (như fentanyl) gây nghiện mạnh, khiến người sử dụng liên tục tìm kiếm liều cao hơn.

Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trong giai đoạn từ 2019 đến 2024, gần 570.000 người Mỹ đã tử vong vì quá liều ma túy, trong đó phần lớn là do các opioid tổng hợp.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác định việc giải quyết cuộc khủng hoảng fentanyl là một trọng tâm mang tính biểu tượng của chính quyền mình, bao gồm việc áp thuế liên quan đến fentanyl đối với Trung Quốc, Mexico và Canada, đồng thời xếp các băng đảng ma túy Mexico vào danh sách tổ chức khủng bố.

Khi tuyên bố fentanyl là vũ khí hủy diệt hàng loạt vào tháng 12 năm 2025, Tổng thống Trump nói: “Không còn nghi ngờ gì nữa, các thế lực thù địch của Mỹ đang tuồn fentanyl vào nước Mỹ, một phần vì họ muốn giết người Mỹ.”

Bà Babcock cho biết, thật khó để hiểu vì sao một loại ma túy đường phố khác — có khả năng khiến fentanyl trở nên còn chết người hơn — lại được phép bén rễ tại nước Mỹ.

“Ban đầu, tất cả chúng đều xuất hiện ở Trung Quốc dưới dạng dược phẩm”, bà nhấn mạnh. “Tôi biết Trung Quốc đã mạnh tay trấn áp fentanyl và các tiền chất của nó, nhưng còn những hợp chất tổng hợp điên rồ khác thì sao?”