Ma túy đường phố ở Mỹ chứa thuốc an thần thú y từ Trung Quốc
- Darlene McCormick Sanchez
- •
Medetomidine là một loại thuốc an thần động vật có tác dụng rất mạnh, thường được các bác sĩ thú y sử dụng. Điều đáng lo ngại là hiện nay, medetomidine đang nhanh chóng trở thành chất pha trộn được các băng nhóm buôn ma túy ưa chuộng khi bán fentanyl trên đường phố Mỹ.
Theo các cảnh báo y tế công cộng, medetomidine (còn được gọi là “rhino tranq” – thuốc an thần tê giác) xuất hiện trong nguồn cung ma túy bất hợp pháp tại New York, Philadelphia và Chicago với tần suất cao hơn cả xylazine – một loại thuốc giảm đau cùng nhóm.
Các quan chức y tế công cộng cho biết, cả medetomidine và xylazine đều không phải là thuốc opioid, nhưng thường bị trộn vào fentanyl nhằm kéo dài tác dụng của ma túy.
Medetomidine có tác dụng giảm đau, làm chậm nhịp tim và gây an thần, nhưng do có thể gây ảo giác nên chưa được phê duyệt sử dụng cho con người. Loại thuốc này chủ yếu được sản xuất tại Trung Quốc.
Medetomidine có hiệu lực cực mạnh, có thể khiến người dùng rơi vào trạng thái hôn mê trong nhiều giờ. Trong y học, naloxone được dùng để đảo ngược tình trạng ức chế hô hấp nguy hiểm do opioid hoặc các chất tổng hợp như fentanyl gây ra, tuy nhiên medetomidine không đáp ứng với naloxone.
Theo Sở Y tế Công cộng Philadelphia, medetomidine không chỉ mạnh hơn xylazine tới 200 lần mà còn có thể gây ra các triệu chứng cai nghiện đe dọa tính mạng sau khi thuốc hết tác dụng, như tim đập nhanh và huyết áp tăng cao.
Trong cảnh báo y tế về medetomidine ban hành vào tháng 12 năm 2025, Ủy viên Y tế bang New York, Tiến sĩ James McDonald, cho biết: “Medetomidine tác động đến hệ thần kinh trung ương và có thể gây nôn mửa dữ dội cũng như tăng huyết áp, trong nhiều trường hợp có thể cần điều trị tại khoa chăm sóc đặc biệt.”
Sự trỗi dậy của medetomidine
Đối với các gia đình nạn nhân của fentanyl, medetomidine đại diện cho một biến thể chết người mới nhất.
Bà April Babcock, người có con trai qua đời vì quá liều fentanyl vào ngày 26 tháng 1 cách đây bảy năm, chia sẻ với Epoch Times khi biết fentanyl bị pha thêm medetomidine: “Cảm giác như lại xuất hiện thêm một loại ma túy tổng hợp nữa mà tôi phải học cách phát âm tên của nó. Thật điên rồ. Và tất cả chúng đều có nguồn gốc từ Trung Quốc.”
Sự lan rộng của medetomidine cũng khiến các cơ quan thực thi pháp luật ngày càng lo ngại.
Ông Frank Tarentino, Phó Giám đốc điều hành khu vực Đông Bắc của Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), cho biết medetomidine rẻ hơn và mạnh hơn xylazine, vì vậy các nhà phân phối sử dụng nó để tối đa hóa lợi nhuận.
“Những gì chúng tôi thấy ở New York rất nhất quán với những gì đang diễn ra trên khắp cả nước… đó là mức độ sử dụng các loại ma túy tổng hợp khác (như medetomidine) đang gia tăng”, ông nói với Epoch Times.
Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) cho biết, tại chín phòng thí nghiệm trên toàn quốc, việc phát hiện medetomidine đã tăng vọt. Ông Tarentino cho biết, trong năm 2024, chất an thần dành cho động vật này được phát hiện trong 72 mẫu ma túy bị thu giữ; sang năm 2025, con số này đã tăng lên 1.082 mẫu, và phần lớn medetomidine đều được trộn chung với fentanyl.
Mối họa từ bên ngoài
Medetomidine lần đầu xuất hiện trong nguồn cung ma túy đường phố bất hợp pháp tại bang Maryland vào năm 2022, sau đó lan sang Pennsylvania, Illinois, California và các bang khác. Từ cuối năm 2024 đến năm 2025, nhiều bang — bao gồm West Virginia, Minnesota và New York — đã ban hành các cảnh báo y tế liên quan đến loại chất này.
Đến năm 2024, loại ma túy này đã trở thành một mối đe dọa nghiêm trọng.
Vào tháng 5/2024, lực lượng cấp cứu Chicago đã nhận tới 50 cuộc gọi trong một ngày liên quan đến các ca nghi ngờ quá liều opioid — theo dữ liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), con số này cao gấp khoảng hai lần mức trung bình hàng ngày. Các bệnh viện báo cáo rằng người sử dụng ma túy không phản ứng đầy đủ với naloxone và có nhịp tim chậm.
Cuộc điều tra của CDC về cụm ca quá liều xảy ra tại Chicago trong giai đoạn từ ngày 11 đến 17/5/2024 cho thấy có 12 ca được xác nhận, 26 ca có khả năng và 140 ca nghi ngờ quá liều có liên quan đến medetomidine, đồng thời ghi nhận một trường hợp tử vong.
Theo Sở Y tế Công cộng Philadelphia, tại bang Pennsylvania, từ tháng 5 đến tháng 11/2024, tỷ lệ ma túy bất hợp pháp có chứa medetomidine đã tăng từ 29% lên 87%, trong khi tỷ lệ xylazine lại có xu hướng giảm tương ứng.
Trong năm 2024, Văn phòng Giám định Pháp y Philadelphia đã tiến hành xét nghiệm độc chất học trong bảy tháng và phát hiện medetomidine trong cơ thể của 46 người tử vong do quá liều. Các xét nghiệm này cũng đồng thời phát hiện fentanyl trong cơ thể họ.
Theo Tiến sĩ Stephen Loyd, Giám đốc Văn phòng Chính sách Kiểm soát Ma túy bang West Virginia, khoảng hai tháng trước, bang này — vốn là tâm điểm của cuộc khủng hoảng fentanyl — cũng đã xử lý các cuộc gọi cấp cứu liên quan đến những ca quá liều tương tự.
Tiến sĩ Loyd cho biết với Epoch Times rằng thủ phủ Charleston của bang West Virginia đã bị ảnh hưởng nặng nề, với 45 ca quá liều có liên quan đến medetomidine.
“Yếu tố gây chết người ở đây vẫn là fentanyl”, ông Loyd nói. Dù không có ai tử vong trong đợt này, nhưng medetomidine “đã khiến tình hình trở nên phức tạp hơn”.
Ông Todd Davies, Phó Giám đốc Nghiên cứu & Phát triển tại Đại học Marshall (West Virginia), cho biết medetomidine có tác dụng mạnh hơn xylazine, gây an thần sâu, nhưng không ức chế hô hấp như fentanyl.
Ông cho biết tại West Virginia, các quan chức y tế đã ghi nhận một số trường hợp người sử dụng hỗn hợp fentanyl và medetomidine bị mất ý thức; sau khi được tiêm naloxone, họ tỉnh lại và đi lại trong trạng thái kích động.
Theo ông Davies, nếu không có can thiệp y tế, hỗn hợp medetomidine và fentanyl có thể còn nguy hiểm hơn xylazine, tùy thuộc vào độ mạnh của fentanyl.
Tuy nhiên, phương thức pha trộn ma túy này còn rất mới, nên hiện vẫn chưa có đủ dữ liệu. Tình trạng hạ huyết áp và nhịp tim chậm do medetomidine gây ra có thể đảo ngược khi tác dụng thuốc suy giảm, từ đó dẫn đến các triệu chứng cai nghiện nghiêm trọng.
Cơn ác mộng tổng hợp
Sau khi con trai qua đời, bà Babcock đã sáng lập tổ chức phi lợi nhuận “Lost Voices of Fentanyl” (Những tiếng nói bị đánh mất vì fentanyl). Tổ chức này hiện có gần 47.000 người theo dõi trên Facebook.
Bà cho biết, cho đến nay, medetomidine vẫn còn tương đối xa lạ đối với các bậc phụ huynh, nhưng việc một loại thuốc mới thay thế xylazine — vốn phổ biến hơn — không khiến bà ngạc nhiên.
Theo bà, điều này xảy ra bởi các chất opioid và những phiên bản tổng hợp của chúng (như fentanyl) gây nghiện mạnh, khiến người sử dụng liên tục tìm kiếm liều cao hơn.
Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trong giai đoạn từ 2019 đến 2024, gần 570.000 người Mỹ đã tử vong vì quá liều ma túy, trong đó phần lớn là do các opioid tổng hợp.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác định việc giải quyết cuộc khủng hoảng fentanyl là một trọng tâm mang tính biểu tượng của chính quyền mình, bao gồm việc áp thuế liên quan đến fentanyl đối với Trung Quốc, Mexico và Canada, đồng thời xếp các băng đảng ma túy Mexico vào danh sách tổ chức khủng bố.
Khi tuyên bố fentanyl là vũ khí hủy diệt hàng loạt vào tháng 12 năm 2025, Tổng thống Trump nói: “Không còn nghi ngờ gì nữa, các thế lực thù địch của Mỹ đang tuồn fentanyl vào nước Mỹ, một phần vì họ muốn giết người Mỹ.”
Bà Babcock cho biết, thật khó để hiểu vì sao một loại ma túy đường phố khác — có khả năng khiến fentanyl trở nên còn chết người hơn — lại được phép bén rễ tại nước Mỹ.
“Ban đầu, tất cả chúng đều xuất hiện ở Trung Quốc dưới dạng dược phẩm”, bà nhấn mạnh. “Tôi biết Trung Quốc đã mạnh tay trấn áp fentanyl và các tiền chất của nó, nhưng còn những hợp chất tổng hợp điên rồ khác thì sao?”
Chuỗi cung ứng từ Trung Quốc
Ông Tarentino cho biết, medetomidine “100% do các băng nhóm ma túy cung cấp và hậu thuẫn”, với mục đích duy nhất là tối đa hóa lợi nhuận.
Ông giải thích rằng loại thuốc an thần này có giá rất rẻ nhưng hiệu lực cao, vì vậy các đầu nậu có thể sử dụng liều lượng ít hơn so với xylazine để pha trộn ma túy.
Ông Tarentino nói thêm rằng medetomidine được sản xuất tại cả Trung Quốc và Ấn Độ.
“Các loại ma túy tổng hợp gây chết người tại Mỹ, cũng như các hóa chất tiền chất của chúng, chủ yếu đến từ hai quốc gia này”, ông nói.
Theo ông, điều đặc biệt đáng lo ngại là Trung Quốc là nước xuất khẩu medetomidine lớn nhất, trong khi Mỹ lại là quốc gia nhập khẩu lớn nhất.
Vào đầu năm 2016, fentanyl trở thành một mối đe dọa nghiêm trọng đối với nước Mỹ. Ông Tarentino cho biết, các cuộc gặp cấp cao giữa Bắc Kinh và Washington đã thúc đẩy Trung Quốc hình sự hóa việc sản xuất và buôn bán fentanyl vào năm 2019.
Ông nói rằng không lâu sau đó, các hóa chất tiền chất của fentanyl bắt đầu xuất hiện tại Mexico, nơi chúng được tổng hợp thành fentanyl rồi tuồn lậu vào Mỹ.
Tương tự, các loại ma túy tổng hợp khác như nitazene, opioid tổng hợp và các dẫn xuất medetomidine cũng bắt đầu được sản xuất trái phép và buôn lậu từ Trung Quốc sang Mỹ.
“Ý tôi là, không còn nghi ngờ gì nữa, chuyện này đang bị vũ khí hóa, và mục tiêu hàng đầu là trục lợi”, ông Tarentino nhấn mạnh.
Ông cho rằng sự xuất hiện của medetomidine làm nổi bật mức độ phức tạp ngày càng gia tăng của công tác phòng chống ma túy, trong bối cảnh các chất gây nghiện liên tục biến đổi.
Ngày 19 tháng 12 năm 2025, bang New York đã ban hành cảnh báo y tế liên quan đến medetomidine. Cơ quan y tế bang New York — đơn vị giám sát các loại ma túy bất hợp pháp — phát hiện rằng 37% các mẫu opioid được xét nghiệm trong năm 2025 có chứa medetomidine, trong khi vào tháng 5 năm 2024, tỷ lệ này chỉ là 4%.
Ông Tarentino tiết lộ rằng vào tháng 7 năm 2025, gần 15% số ma túy bị thu giữ và được phân tích tại phòng thí nghiệm của Cơ quan Phòng chống Ma túy (DEA) khu vực Đông Bắc có chứa medetomidine. Trong 90 ngày gần đây, kết quả xét nghiệm cho thấy 32% các mẫu ma túy được kiểm tra có chứa chất này.
Ông cho biết medetomidine chủ yếu tồn tại ở dạng bột, và thường được pha trộn với các loại ma túy khác, chủ yếu là fentanyl.
Mặc dù cảnh báo của bang New York cho biết hiện mới chỉ ghi nhận một vài ca nhập viện do phản ứng cai thuốc, nhưng ông Tarentino cho rằng hiện vẫn còn quá sớm để đánh giá đầy đủ tác động của loại chất này đối với số ca tử vong do quá liều trong bang.
Số ca tử vong do opioid giảm
Ông Tarentino chỉ ra rằng, dù medetomidine và các chất tương tự đã xuất hiện trong các ca tử vong do quá liều, nhưng tính chung trên toàn quốc, số người chết do opioid tổng hợp vẫn đang có xu hướng giảm.
Theo dữ liệu sơ bộ của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trong giai đoạn từ tháng 2 năm 2024 đến tháng 1 năm 2025, tổng số ca tử vong do quá liều ma túy trên toàn nước Mỹ (chủ yếu liên quan đến fentanyl) đã giảm khoảng 25%.
Ông cho rằng việc chính phủ gia tăng sức ép đối với hoạt động sản xuất và phân phối fentanyl có thể là một phần nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm này.
Một nghiên cứu mới về xu hướng giảm tử vong do quá liều opioid cho thấy, nguyên nhân chính là do chuỗi cung ứng các hóa chất tiền chất của fentanyl từ Trung Quốc bị gián đoạn. Trong sáu tháng qua, độ mạnh của ma túy bất hợp pháp đã suy giảm, bao gồm cả những viên nén có pha fentanyl nhưng được bán ngoài đường phố dưới danh nghĩa Xanax (còn gọi là “an thần”) và Adderall.
Ông Tarentino cho biết, trong những năm trước, khoảng 70% số viên thuốc có chứa fentanyl bị phát hiện là liều gây chết người, nhưng hiện nay tỷ lệ này đã giảm xuống dưới 30%.
Ông cho biết, chiến dịch “Nước Mỹ không fentanyl” (Operation Fentanyl Free America) của Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) nhằm đánh vào toàn bộ chuỗi cung ứng fentanyl, qua đó giảm lượng fentanyl lưu hành tại Mỹ.
“Chúng tôi đang nỗ lực tấn công toàn bộ chuỗi cung ứng phi pháp và truy cứu trách nhiệm của những cá nhân liên quan. Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là bảo vệ cộng đồng và công dân Mỹ.” ông nói.
Xem thêm
