Mỹ–Iran ký biên bản ghi nhớ, tuyên bố ngừng chiến ngay lập tức

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vào thứ Tư (17/6) đã ký biên bản ghi nhớ (MOU), tuyên bố chiến tranh Mỹ–Iran lập tức chấm dứt.

Thỏa thuận này, được Pakistan gọi là “Biên bản ghi nhớ Islamabad” (Islamabad MoU), đã có hiệu lực ngay lập tức. Hai bên cam kết chấm dứt hoàn toàn xung đột trên mọi mặt trận, dỡ bỏ phong tỏa quân sự, đồng thời khôi phục huyết mạch năng lượng toàn cầu — Eo biển Hormuz.

Theo nội dung thỏa thuận, Iran sẽ lập tức mở lại Eo biển Hormuz và cam kết trong vòng 30 ngày sẽ dọn sạch thủy lôi, đồng thời trong ít nhất 60 ngày sẽ không thu phí quá cảnh. Để đáp lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với Iran trong vòng 30 ngày.

Về vấn đề chương trình hạt nhân, Iran đồng ý không phát triển hoặc mua vũ khí hạt nhân, đồng thời làm loãng lượng uranium làm giàu cao hiện có. Ngoài ra, thỏa thuận cũng bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ của Lebanon.

Về kinh tế, thỏa thuận cho phép Iran khôi phục xuất khẩu dầu mỏ mà không bị hạn chế. Nếu Iran tiếp tục tuân thủ các điều khoản, trong tương lai có thể thành lập một quỹ tái thiết trị giá lên tới 300 tỷ USD do các quốc gia như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất tài trợ, trong khi Mỹ chỉ hỗ trợ phát triển và không trực tiếp đóng góp vốn.

Khoảnh khắc lịch sử tại Cung điện Versailles

Tổng thống Trump đã hoàn tất việc ký kết trong bữa tiệc tối với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Cung điện Versailles.

Ông Trump nói với truyền thông khi rời cung điện: “Đã ký rồi. Tôi đã ký ở Cung điện Versailles, vừa ký xong”.

Ông cho biết việc này nhằm giúp biên bản ghi nhớ có hiệu lực càng sớm càng tốt, để Eo biển Hormuz được mở lại sớm hơn và hoạt động vận tải hàng hải được khôi phục.

Sau đó, Tổng thống Macron đăng video ký kết lên mạng xã hội và gọi thỏa thuận này là “một bước quan trọng hướng tới hòa bình bền vững”, dự kiến sẽ góp phần làm giảm giá năng lượng toàn cầu.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Qatar đã đóng vai trò trung gian then chốt trong các cuộc đàm phán lần này.

Ông Sharif đăng trên nền tảng mạng xã hội X: “Tôi rất vinh dự thông báo rằng Hợp chúng quốc Hoa Kỳ và Cộng hòa Hồi giáo Iran hôm nay đã ký bằng phương thức điện tử biên bản ghi nhớ lịch sử mang tên ‘Biên bản ghi nhớ Islamabad’”.

Ông nói: “Thỏa thuận này được ký ở cấp cao nhất của hai chính phủ, thể hiện quyết tâm của hai bên trong việc giải quyết xung đột bằng con đường ngoại giao. ‘Biên bản ghi nhớ Islamabad’ có hiệu lực ngay lập tức; như bước đầu tiên, Iran sẽ ngay lập tức mở lại Eo biển Hormuz, trong khi Mỹ sẽ ngay lập tức dỡ bỏ phong tỏa trên biển”.

Ông Sharif cũng gửi lời chúc mừng và cảm ơn tới ông Trump, ghi nhận phía Mỹ đã giải quyết vấn đề bằng biện pháp hòa bình, chấm dứt một cuộc xung đột vốn có thể gây hậu quả thảm khốc cho Trung Đông và nhiều khu vực rộng lớn hơn.

Cơ quan thông tấn nhà nước Iran (IRNA) ngay sau đó đã công bố ảnh Tổng thống Iran ký thỏa thuận, đồng thời trình bày trang tài liệu có chữ ký của ông và ông Trump.

Hai bên vẫn dự kiến sẽ tổ chức một nghi thức chính thức tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6, mở đầu cho các cuộc đàm phán kỹ thuật kéo dài 60 ngày nhằm đạt được một thỏa thuận ngừng chiến cuối cùng.

Trong nhiều thế kỷ, nhiều hiệp ước lịch sử đã từng được ký tại Cung điện Versailles để chấm dứt chiến tranh hoặc tranh chấp lãnh thổ. Nổi tiếng nhất là Hiệp ước năm 1919, chính thức chấm dứt Chiến tranh Thế giới thứ nhất.