Mỹ yêu cầu dữ liệu cửa khẩu Gyirong, phản hồi của Trung Quốc gây nghi vấn

Truyền thông nhà nước Trung Quốc đáp lại, cho rằng phía Mỹ đang “làm khó người khác, thậm chí cố tình gây khó dễ”. Tuy nhiên, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Nepal đã có thể khôi phục chính xác dữ liệu xuất nhập cảnh liên quan từ hồ sơ điện tử. Trong khi đó, Trung Quốc từ lâu đã xây dựng hệ thống tra cứu hồ sơ xuất nhập cảnh trên phạm vi toàn quốc. Những tuyên bố của truyền thông nhà nước Trung Quốc vì thế đã làm dấy lên nhiều nghi vấn.

Đại sứ quán Mỹ yêu cầu Trung Quốc cung cấp hồ sơ xuất nhập cảnh tại cửa khẩu Gyirong

Đã hơn 10 ngày kể từ khi xảy ra thảm họa lở đất tại khu vực giáp biên giữa Nepal và Tây Tạng. Theo thông báo mới nhất của phía Trung Quốc, số người thiệt mạng đã tăng lên 31 người.

Theo Tân Hoa Xã, tính đến 18h ngày 4/9, trận lở đất tại Gyirong, Tây Tạng, đã khiến 31 người thiệt mạng và 531 người mất tích. Trong khi đó, giới chức Nepal thông báo có 1.259 người thiệt mạng và 5.083 người mất tích. Ngày 4/9, lực lượng cứu hộ Nepal đã giải cứu được 2 công nhân mắc kẹt trong đường hầm của một nhà máy thủy điện bị đất đá vùi lấp.

Trước đó, chính quyền Trung Quốc thông báo trong số những người mất tích có 261 người nước ngoài đến từ 23 quốc gia, trong đó có 18 công dân Mỹ.

Tuy nhiên, cho đến nay phía Trung Quốc vẫn chưa công bố danh sách cụ thể gồm họ tên những người thiệt mạng hoặc mất tích.

Trái ngược với cách xử lý thông tin được cho là thiếu minh bạch của phía Trung Quốc, chính quyền Nepal đã công khai thông tin sau thảm họa. Cơ quan du lịch Nepal đã chính thức lập và công bố danh sách những công dân nước ngoài mất tích, gồm 583 người đến từ 38 quốc gia, trong đó có các du khách và nhà leo núi Mỹ.

Một số gia đình có người thân nước ngoài mất tích cho biết họ đã gửi thông tin hộ chiếu cụ thể cho phía Nepal hoặc đại sứ quán nước mình bằng bản giấy và email để đối chiếu với danh sách.

Ngày 3/9, Đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh đăng thông báo trên trang web chính thức, cho biết kể từ khi thảm họa xảy ra, đại sứ quán vẫn thường xuyên liên hệ với phía Trung Quốc để yêu cầu cung cấp thông tin về hoạt động tìm kiếm cứu nạn, việc tìm kiếm và đưa thi thể nạn nhân ra ngoài cũng như xác nhận danh tính.

Đại sứ quán Mỹ đồng thời cho biết đã yêu cầu phía Trung Quốc tạo điều kiện linh hoạt hơn cho những du khách Mỹ hiện đang ở Khu tự trị Tây Tạng rời khỏi khu vực. Đại sứ quán cũng tiếp tục yêu cầu Trung Quốc cung cấp thông tin chi tiết hơn về hồ sơ xuất nhập cảnh tại cửa khẩu Gyirong nhằm xác định tình trạng của các công dân Mỹ có mặt trong khu vực thảm họa.

Đại sứ quán Mỹ cho biết thêm rằng họ vẫn đang duy trì liên lạc với các công ty du lịch, chính quyền Trung Quốc và chính phủ các quốc gia khác có công dân đang ở địa phương. Nếu xác minh được thông tin liên quan đến công dân Mỹ, đại sứ quán sẽ nhanh chóng chia sẻ với những gia đình bị ảnh hưởng.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc nói Mỹ “gây khó dễ”, nhưng lại khiến dư luận nghi vấn

Tối 3/9, tờ Global Times (Thời báo Hoàn Cầu), thuộc Nhân dân Nhật báo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đăng bài phản hồi. Bài viết cho rằng việc Đại sứ quán Mỹ liên tục công khai yêu cầu Trung Quốc cung cấp thêm thông tin trên các nền tảng ở nước ngoài đã vượt quá phạm vi bảo hộ lãnh sự thông thường và khiến người ta phải nghi ngờ về mục đích của phía Mỹ.

Bài viết cho rằng thảm họa xảy ra quá nhanh và có sức tàn phá chưa từng có, khiến cơ sở hạ tầng cũng như hệ thống đăng ký bị hư hại trên diện rộng; một số hồ sơ xuất nhập cảnh có thể đã bị thất lạc. Vì vậy, việc công khai yêu cầu cung cấp hồ sơ “gần như là làm khó người khác, thậm chí cố tình gây khó dễ”.

Bài viết cũng cho rằng phía Mỹ có đầy đủ các kênh ngoại giao để chuyển mối quan tâm của mình tới Trung Quốc.

Tuy nhiên, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Trung Quốc từ lâu đã xây dựng hệ thống tra cứu hồ sơ xuất nhập cảnh được kết nối trên toàn quốc. Mới tháng 7 năm nay, lực lượng biên phòng tại cửa khẩu Gyirong còn quảng bá việc ứng dụng “phân tích dữ liệu lớn” và xây dựng “cửa khẩu thông minh”.

Theo Central News Agency (CNA), Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Trung Quốc từ lâu đã cung cấp dịch vụ tra cứu hồ sơ xuất nhập cảnh điện tử trên toàn quốc. Công dân Trung Quốc thậm chí có thể trực tiếp sử dụng hệ thống “Di trú 12367” để tra cứu và tải xuống hồ sơ xuất nhập cảnh điện tử của chính mình.

Trong chương trình “News First Line” của Đài truyền hình Tân Đường Nhân, người dẫn chương trình cho rằng tuyên bố của truyền thông nhà nước Trung Quốc rằng cơ sở hạ tầng và “sổ đăng ký nhân sự” tại khu vực thảm họa đã bị phá hủy trên diện rộng, khiến các hồ sơ liên quan “có thể đã bị thất lạc”, là khó thuyết phục.

Theo người dẫn chương trình, chính Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Trung Quốc đã cung cấp dịch vụ tra cứu hồ sơ xuất nhập cảnh điện tử trong thời gian dài, thậm chí có thể truy xuất dữ liệu của nhiều năm trước. Bất kỳ ai ra vào Trung Quốc đều sẽ được ghi nhận.

Người dẫn chương trình cũng cho rằng trong những năm gần đây, Trung Quốc đã thu thập một lượng lớn dữ liệu cá nhân. Tại các cửa khẩu xuất nhập cảnh, mọi thông tin nhiều khả năng đều được lưu trữ trên hệ thống đám mây. Vì vậy, ngay cả khi thiết bị tại hiện trường bị phá hủy, việc truy xuất dữ liệu trên mạng lẽ ra vẫn không quá khó khăn.

Theo người dẫn chương trình, nguyên nhân thực sự có thể là phía Trung Quốc không dám công bố dữ liệu thương vong của người nước ngoài, bởi việc này có thể lập tức làm lộ con số thương vong thực tế tại Trung Quốc. Chính quyền Trung Quốc có thể “coi thường mạng sống con người”, nhưng các chính phủ nước ngoài chắc chắn sẽ không thể bỏ qua việc điều tra.

Dữ liệu từ phía Nepal làm nổi bật sự khác biệt

Cách xử lý của Nepal ở phía bên kia biên giới hoàn toàn trái ngược với thông tin do chính quyền Trung Quốc công bố.

Theo BBC, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Nepal đã khôi phục được dữ liệu điện tử cho thấy vào sáng ngày xảy ra thảm họa, có 89 người làm thủ tục rời Nepal để đến Tây Tạng, trong khi 4 người đăng ký nhập cảnh vào Nepal.

Thậm chí, thời điểm thực hiện giao dịch cuối cùng cũng được ghi nhận chính xác đến 08 giờ 35 phút 03 giây.

Phản hồi của truyền thông nhà nước Trung Quốc cũng gây tranh luận trên nền tảng X ở nước ngoài. Một số cư dân mạng bình luận:

“Hệ thống và dữ liệu đều nằm trong trung tâm dữ liệu của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh quốc gia ở Bắc Kinh.”

“Làm sao có thể bị cuốn trôi được? Dữ liệu đều được kết nối mạng.”

“Dữ liệu không được kết nối mạng sao? Không thể truy xuất à? Có lẽ chỉ là để che giấu con số thực tế.”

“Trong hơn 200 người mất tích có khá nhiều người Mỹ. Họ thực sự coi công dân của mình là con người, không thể để họ chết mà không rõ nguyên nhân.”

Một số cư dân mạng khác bình luận: “Càng che đậy càng khiến người ta nghĩ rằng có điều gì khuất tất”. Người khác viết: “Ngay cả hồ sơ điện tử tại cửa khẩu cũng không dám công bố thì vấn đề rõ ràng không chỉ nằm ở trận lở đất.”

Thông tin về thảm họa bị kiểm soát

Ngoài ra, cũng giống như trong nhiều thảm họa trước đây, chính quyền Trung Quốc bị cáo buộc tăng cường kiểm soát thông tin sau khi sự việc xảy ra. Trên mạng xuất hiện tài liệu được cho là “chỉ thị tuyên truyền” yêu cầu các cơ quan truyền thông thống nhất cách đưa tin. Chính quyền cũng xử lý những thông tin bị coi là “tin đồn” liên quan đến tình hình thảm họa, gây ra nhiều tranh luận.

Theo The Guardian, mặc dù truyền thông nhà nước Trung Quốc đã cử phóng viên vào khu vực Tây Tạng bị ảnh hưởng, nội dung đưa tin chủ yếu tập trung vào hoạt động cứu hộ thay vì mức độ thiệt hại thực tế tại khu vực xảy ra thảm họa.

Các phóng viên nước ngoài không được tự do đi vào Tây Tạng. Người dân địa phương cũng có thể bị xử phạt nếu tự ý tiếp xúc với truyền thông nước ngoài. Điều này khiến bên ngoài khó có thể độc lập xác minh số người thiệt mạng và mất tích ở phía Tây Tạng.

Trong khi đó, các hãng truyền thông quốc tế có thể tiếp cận khu vực thảm họa ở Nepal, phỏng vấn những người sống sót, thân nhân của người mất tích và lực lượng cứu hộ. Họ cũng có thể ghi hình hoạt động cứu trợ tại hiện trường, như trực thăng sơ tán người dân và tìm kiếm những người mất tích.