Nghị sĩ Nhật Bản kêu gọi Tokyo hợp tác với Mỹ nhằm trả tự do cho ông Lê Trí Anh

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae sẽ thăm Hoa Kỳ vào tuần tới và tổ chức hội nghị thượng đỉnh Mỹ–Nhật với Tổng thống Donald Trump. “Liên minh Nghị sĩ Ngoại giao Nhân quyền” của Nhật Bản kêu gọi bà Takaichi hợp tác với Mỹ, yêu cầu chính quyền Trung Quốc lập tức thả nhà sáng lập Next Digital, Lê Trí Anh (Jimmy Lai).

Trong tuyên bố ngày 12/3, “Liên minh Nghị sĩ Ngoại giao Nhân quyền” gồm các nghị sĩ liên đảng của Nhật Bản, cho biết họ yêu cầu chính phủ Nhật Bản sử dụng mọi kênh ngoại giao để yêu cầu trả tự do vô điều kiện cho ông Lê Trí Anh.

Ngoài ra, liên minh cũng lên án chính quyền Hồng Kông đã nêu đích danh các nghị sĩ Quốc hội Nhật Bản trong vụ án của Lê Trí Anh, cho rằng hành động này xâm phạm chủ quyền nghị viện và không thể chấp nhận. Họ yêu cầu chính phủ Nhật Bản gửi công hàm phản đối tới chính quyền Hồng Kông và Trung Quốc.

Trong bản án của ông Lê Trí Anh có đề cập rằng đồng chủ tịch Đảng Tự do Dân chủ Nhật Bản Gen Nakatani và cố vấn của đảng, cựu nghị sĩ Hạ viện Shiori Yamao, là  “thế lực nước ngoài” mà ông Lê Trí Anh bị cáo buộc đã liên hệ.

Trước đó, Nhà Trắng thông báo Tổng thống Trump dự kiến sẽ thăm Trung Quốc từ ngày 31/3 đến 2/4, trong thời gian này sẽ diễn ra hội nghị thượng đỉnh.

Ngày 9/2, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Kihara Minoru cho biết ông Lê Trí Anh đã bị tuyên án 20 năm tù. Nhật Bản bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về tác động của bản án này đối với tự do ngôn luận tại Hồng Kông, cho rằng những diễn biến này làm suy giảm niềm tin của cộng đồng quốc tế đối với khuôn khổ “một quốc gia, hai chế độ”.

Ông nói Nhật Bản sẽ tiếp tục thúc giục chính quyền Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) và Hồng Kông đảm bảo các quyền và tự do của người dân Hồng Kông được tôn trọng, đồng thời cho biết sẽ hợp tác chặt chẽ với cộng đồng quốc tế, mạnh mẽ kêu gọi họ làm như vậy.

Đầu tháng này, đội ngũ pháp lý của ông Lê Trí Anh tại Hồng Kông xác nhận với truyền thông rằng ông sẽ không kháng cáo bản án hay mức án đã tuyên.

Ông Lê Trí Anh, 78 tuổi, bị kết tội “Âm mưu phát hành ấn phẩm kích động” và hai tội “Âm mưu thông đồng với các lực lượng ngoại quốc hoặc ngoài lãnh thổ” tại Tòa án Cao cấp vào tháng trước.

Trong bản án, tòa án cho rằng hai tội “Âm mưu thông đồng” trong vụ án đã “được lên kế hoạch kỹ lưỡng và có chủ đích từ trước, và tiếp tục diễn ra, không phải là một sự kiện đơn lẻ, liên quan đến nhiều bên tham gia”.

Bản án cũng đề cập rằng vào thời điểm vụ án xảy ra, Hồng Kông vẫn chưa hoàn toàn hồi phục từ “sự hỗn loạn xã hội” gây ra bởi phong trào phản đối sửa đổi luật vào năm 2019, và Apple Daily thuộc Next Digital đã đóng vai trò quan trọng trong phong trào đó.

Theo mức án hiện tại, ông Lê Trí Anh dự kiến sẽ mãn hạn tù vào năm 2044. Tuy nhiên, sau khi trừ án gian lận, ông dự kiến có thể được thả vào năm 2042, khi 94 tuổi.

Ngày 4/12/2025, 11 nghị sĩ lưỡng đảng tại Quốc hội Hoa Kỳ đã đề xuất một dự thảo nghị quyết lưỡng đảng, trong đó đề xuất lấy ngày sinh của ông Lê Trí Anh — ngày 8/12 — làm “Ngày Lê Trí Anh”, nhằm vinh danh những đóng góp của ông trong việc thúc đẩy tự do báo chí, tự do tôn giáo và dân chủ tại Hồng Kông, đồng thời kêu gọi ĐCSTQ và chính quyền Hồng Kông lập tức trả tự do vô điều kiện cho ông Lê Trí Anh cùng tất cả các tù nhân chính trị Hồng Kông.