Người dân Cuba mong đối thoại với Mỹ, cựu quan chức dự báo bước ngoặt trong vài tuần

Thứ Ba (17/3), hệ thống điện toàn đảo Cuba bước sang ngày thứ hai trong tình trạng sụp đổ, nhiều khu vực vẫn chìm trong cảnh mất điện. Một cựu quan chức Nhà Trắng dự đoán, chiến lược “gây sức ép tối đa” của chính quyền Trump có thể sẽ thúc đẩy một bước ngoặt lịch sử ở Cuba “trong vài tuần tới”.

Cùng lúc đó, các con phố ở Havana phủ đầy bầu không khí huy động cho chiến tranh, nhưng người dân lại công khai bày tỏ khao khát được đối thoại với chính quyền Trump. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đề cập khả năng tiến hành một cuộc “tiếp quản thân thiện” đối với quốc gia vùng Caribe này.

Cựu quan chức Mỹ: Cuba có thể có cơ hội tự do trong vài tuần nữa

Cựu Chánh văn phòng Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC) Nhà Trắng Alex Gray, trong cuộc phỏng vấn với Fox News, cho biết khi ông Trump tăng cường “gây sức ép tối đa” lên chính quyền cộng sản Cuba, Mỹ có thể đang đứng sát ranh giới tạo bước đột phá cục diện Cuba.

Ông Gray so sánh chiến lược của ông Trump với chính quyền tiền nhiệm, chỉ trích chính sách thời chính quyền Obama trên thực chất đã “củng cố chế độ đó” và kéo dài tuổi thọ của nó. Ông lạc quan dự đoán: “Tôi cho rằng trong vài tuần tới, người dân Cuba, lần đầu tiên sau 70 năm, có thể sẽ có cơ hội trải nghiệm tự do mà ông Trump mang lại cho họ.”

“Theo tôi, kịch bản lý tưởng nhất là Tổng thống Trump có thể làm được điều mà các tổng thống tiền nhiệm không làm được, đó là buộc Cuba thay đổi hành vi và thay đổi cách cai trị,” ông nói, “Tôi nghĩ những vấn đề mà Tổng thống Trump nhìn thấy ngày hôm nay, các tổng thống Mỹ trước đây đều đã nhìn thấy, nhưng họ chẳng làm gì cả.”

Bộ Ngoại giao Mỹ: Mất điện trên diện rộng là kết quả của chế độ cộng sản

Đáp lại việc chính quyền Cuba đổ lỗi sự sụp đổ của hệ thống năng lượng cho lệnh phong tỏa của Mỹ, một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ đã lên tiếng bác bỏ một cách mạnh mẽ. Quan chức này nói với NewsNation rằng tình hình nhân đạo ngày càng xấu đi không phải do các biện pháp trừng phạt của Mỹ gây ra, mà là biểu hiện cho sự thất bại lâu dài của chế độ này.

“Tình trạng mất điện trên diện rộng từ nhiều năm nay đã trở thành chuyện thường ngày ở Cuba – đó là dấu hiệu cho thấy một chế độ thất bại đến mức bất lực, không thể cung cấp ngay cả những hàng hóa và dịch vụ cơ bản nhất cho người dân,” vị quan chức nói, “Đây là bi kịch sau hơn sáu mươi năm cai trị cộng sản. Hòn ngọc Caribe một thời giờ đã rơi vào cảnh nghèo đói cùng cực và chìm trong bóng tối.”

Phía Mỹ nhấn mạnh lại rằng chính quyền Cuba cần đạt được thỏa thuận với Washington, thúc đẩy tự do hóa chính trị và kinh tế để đổi lấy việc gỡ bỏ các lệnh trừng phạt. “Như Tổng thống Trump đã nói, tàn dư của chế độ này phải đi đến một thỏa thuận, và với sự hỗ trợ của Mỹ, nhằm giúp người dân Cuba cuối cùng có được tự do và thịnh vượng,” quan chức này cho biết.

Cuba tuyên truyền “chiến tranh toàn dân”, người dân khao khát đối thoại

Tại Havana, dù toàn đảo mất điện, người dân vẫn thông qua nhiều kênh khác nhau theo dõi các tuyên bố từ phía Mỹ. Truyền hình quốc doanh Cuba gần đây liên tục phát sóng các chương trình tuyên truyền cho chiến lược quốc phòng “chiến tranh toàn dân” (War of the Entire People), chiếu cảnh người trưởng thành ở đủ mọi độ tuổi, vóc dáng cùng huấn luyện với lực lượng vũ trang, nhằm vận động người dân phối hợp với quân đội chuẩn bị đẩy lùi mọi cuộc xâm lược có thể xảy ra.

Tuy vậy, bà Marianela Alvarez, 50 tuổi, một công chức, khi trả lời phỏng vấn Reuters đã nhấn mạnh: “Chúng tôi, với tư cách là người dân, là dân thường, hoàn toàn chưa sẵn sàng cho chiến tranh.” Bà nói thêm rằng mình muốn ông Trump hiểu được mong muốn tránh chiến tranh của người dân Cuba.

Mặc dù ông Trump xác nhận phía Cuba đang liên lạc với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, nhưng người dân Cuba vẫn lo ngại về triển vọng đàm phán. Họ hy vọng hai nước có thể tránh được chiến tranh và giải quyết những bất đồng sâu sắc trên bàn thương lượng. Bà Barbara Rodriguez, 58 tuổi, cho biết sự mệt mỏi của đa số người dân đối với tình trạng hiện tại, chỉ rõ rằng việc phong tỏa nhiên liệu ngày càng nghiêm ngặt đã khiến mọi nỗ lực phát triển gần như tê liệt.

Ông Luis Enrique Garcia, 55 tuổi, cho rằng đối thoại là điều quan trọng nhất. Ông đưa ra ví dụ về quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez: kể từ khi cựu lãnh đạo Maduro bị quân đội Mỹ bắt giữ, bà về cơ bản đã hợp tác với Mỹ trên nhiều phương diện.

Ông Garcia nói: “Giống như bà ấy nói, ‘Tôi không muốn đất nước mình sa vào chiến tranh, chúng ta hãy đối thoại.’”