Ông Esper: Chiến sự Iran có thể kéo dài “đến năm 2027”, ĐCSTQ là “đối thủ lớn nhất”

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper hôm thứ Năm (8/10) cảnh báo chiến sự Iran có thể kéo dài “đến năm 2027”, khiến Mỹ khó đối phó với Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), đối thủ lớn nhất.

Phát biểu tại hội nghị “G Zero” (GZERO Summit) do Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán London và Eurasia Group tổ chức tại London, ông Esper cho rằng Mỹ sẽ duy trì chiến sự với Iran theo kiểu “siết cổ kinh tế”, xen những cuộc đụng độ lẻ tẻ.

Trong trường hợp xấu nhất, chiến sự có thể kéo dài “đến năm 2027”, thậm chí có thể 3 năm nữa vẫn nằm trên bàn làm việc của chính quyền Mỹ kế tiếp.

Ông nói thêm với CNBC rằng chiến sự sẽ không kết thúc “trong tương lai gần”. Ông dự đoán rằng dưới “sự phong tỏa của Mỹ”, hai bên sẽ sa vào một cuộc giằng co dai dẳng.

Chiến sự đã kéo dài 8 tháng và đang rơi vào bế tắc. Hôm thứ Tư (7/10), Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng đạt thỏa thuận với Tehran “không phải là điều tôi thực sự muốn làm”.

Washington chuyển từ đàm phán sang gây sức ép

Chính sách của Mỹ đang dần chuyển hướng từ đàm phán sang gây sức ép. Mùa hè năm nay, ông Trump công bố kế hoạch tăng cường trừng phạt và các biện pháp kinh tế khác nhắm vào Iran, gọi đó là “Ngày D kinh tế” (Economic D-Day). Từ đó đến nay, chính quyền Trump liên tục nhấn mạnh kết quả mà các biện pháp này mang lại.

Một quan chức Nhà Trắng nói với CNBC rằng Mỹ đang ở “vị thế rất mạnh” vì “nắm quyền kiểm soát eo biển Hormuz, và nền kinh tế Iran đang sụp đổ”.

“Iran đã bị giáng đòn nặng nề. Mọi việc sẽ đi theo một trong hai con đường, cách dễ dàng hoặc cách khó khăn,” người này nói.

Theo quan chức này, “Tổng thống Trump sẽ không để chế độ Iran qua mặt” và “Tổng thống hài lòng khi để Iran tự đi đến sự sụp đổ không thể tránh khỏi”.

Ông Esper, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ từ tháng 7/2019 đến tháng 11/2020, cho biết từ lâu ông đã ủng hộ chính sách “bóp nghẹt kinh tế” đối với Iran.

Chiến lược này, theo ông, chỉ hiệu quả khi có “thời gian, kỷ luật và sự kiên nhẫn”, những điều Washington thường thiếu. Dù vậy, ông gọi đây là “lựa chọn ít tệ nhất” ở thời điểm này.

Cựu bộ trưởng cũng lưu ý cách làm này chưa chắc đưa được Tehran trở lại bàn đàm phán. Nếu hai bên nối lại đàm phán, ông Trump cần một thỏa thuận “giữ cho eo biển Hormuz thông thương lâu dài”. Thỏa thuận đó còn phải “tốt hơn những gì cựu Tổng thống Obama đạt được trong Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA)”. Ông cho rằng đạt được thỏa thuận như vậy rất khó.

Ông còn nêu một khả năng khác: chiến sự cứ thế kéo dài, rồi cuối cùng “chuyển sang cho chính quyền kế tiếp nhậm chức năm 2029”.

ĐCSTQ mới là đối thủ lớn nhất

Thông điệp quan trọng hơn của ông Esper là Mỹ cần tập trung lại vào các ưu tiên chiến lược.

“Trung Quốc [ĐCSTQ] là đối thủ lớn nhất của chúng ta,” ông nói. Hơn 20 năm qua, Washington dồn sự chú ý vào Trung Đông, còn châu Âu thì bận đối phó với Nga, ông nhận định.

Ông Esper chỉ ra rằng Bắc Kinh đang tiếp tục gia tăng ảnh hưởng về kinh tế, công nghệ và ngoại giao, và tiến hành “đợt mở rộng quân sự lớn nhất trong lịch sử”.

Trả lời CNBC, ông cho biết ĐCSTQ từng đặt mục tiêu đến năm 2049 sẽ “trên thực tế thống trị khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương và cả thế giới”. ĐCSTQ còn muốn “nắm quyền quyết định, chi phối quản trị toàn cầu”.

Theo ông, ĐCSTQ đã theo đuổi kế hoạch này ít nhất 30 năm, trong đó có việc tận dụng hệ thống thương mại toàn cầu để xây dựng sức mạnh kinh tế và quân sự kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

“Họ có một kế hoạch, và họ đang thực hiện nó,” cựu bộ trưởng nói.

Ông kêu gọi Mỹ phối hợp với các đồng minh ở châu Âu và châu Á để cùng đối phó ĐCSTQ trên nhiều mặt, từ quân sự, ngoại giao, kinh tế đến công nghệ.

Rủi ro kéo dài cho kinh tế

Nếu chiến sự kéo dài đến năm 2027, thậm chí sang tay chính quyền nhậm chức năm 2029, thì đây không còn là sự kiện ngắn hạn chỉ ảnh hưởng trong một quý, Epoch Times nhận định.

Tờ báo cho rằng cạnh tranh Mỹ-Trung về chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn quốc tế cũng có thể kéo dài đến năm 2049, khiến những rủi ro tích tụ dần có nguy cơ tiếp tục ngấm vào giá cả, niềm tin thị trường và tăng trưởng kinh tế. Một cuộc chiến dai dẳng sẽ làm thay đổi cả kế hoạch năng lượng lẫn kế hoạch tài khóa của Mỹ.