Ông Zelensky bị tước bỏ huân chương cao quý nhất của Ba Lan vì tưởng niệm Đức Quốc xã

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã tước bỏ Huân chương Đại bàng Trắng, một huân chương cao quý nhất của nhà nước Ba Lan, đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky của Ukraine. Nguyên nhân là vì Kiev đã đặt tên một đơn vị quân đội theo một tổ chức dân tộc chủ nghĩa bị cáo buộc liên quan đến các vụ thảm sát người Ba Lan và người Do Thái trong thời chiến.

Ông Nawrocki công bố quyết định này trong một tuyên bố bằng video trên X hôm thứ Sáu (19/6), nhấn mạnh rằng “sự thật lịch sử không phải và không bao giờ có thể trở thành con bài mặc cả”, đồng thời khẳng định “tưởng nhớ các nạn nhân là nghĩa vụ đạo đức của nhà nước Ba Lan”.

Động thái này diễn ra sau nhiều tuần căng thẳng gia tăng giữa Warsaw và Kiev, sau khi ông Zelensky ký sắc lệnh vào cuối tháng Năm trao danh hiệu danh dự “Anh hùng UPA” cho Trung tâm Tác chiến Đặc biệt miền Bắc. Danh xưng này đề cập đến Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA), lực lượng vũ trang của Tổ chức Những người Dân tộc Chủ nghĩa Ukraine (OUN). Ông Zelensky cho biết biện pháp này nhằm khôi phục “các truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia”. Tuy nhiên, đối với Ba Lan, OUN và UPA không chỉ là các tổ chức dân tộc chủ nghĩa mà còn là những lực lượng đã tham gia các chiến dịch thanh lọc sắc tộc khiến hàng chục ngàn, thậm chí hơn 100.000 người Ba Lan thiệt mạng tại vùng Volhynia và Đông Galicia trong giai đoạn 1943–1944.

Ông Nawrocki cho rằng quyết định đó đã vượt qua lằn ranh đỏ, lưu ý rằng đối với “đại đa số xã hội Ba Lan”, UPA vẫn đồng nghĩa với những tội ác đã gây ra đối với người dân Ba Lan trong Thế chiến II. Ba Lan chính thức công nhận các hành động của OUN và UPA là hành vi diệt chủng.

“Các sự thật lịch sử không phải là điều có thể đem ra thương lượng,” ông Nawrocki nói, đồng thời nhấn mạnh rằng chúng không thay đổi theo sự thuận tiện về chính trị.

“Thực tế là ít nhất 100.000 công dân Ba Lan đã bị UPA sát hại… chỉ vì họ là người Ba Lan, người Do Thái hoặc thuộc các nhóm thiểu số khác,” ông tuyên bố.

Nhà lãnh đạo Ba Lan lập luận rằng việc đặt tên một đơn vị quân đội Ukraine theo UPA “mang ý nghĩa vượt xa các vấn đề nội bộ của Ukraine”, đồng thời mô tả việc Kiev tôn vinh lực lượng này là “xúc phạm, khó hiểu và vô cùng đáng thất vọng”.

Quyết định trên đã nhận được sự ủng hộ từ nhiều nhân vật chính trị nổi bật của Ba Lan. Cựu Thủ tướng Leszek Miller gọi sắc lệnh của ông Zelensky là “một cái tát vào lòng tự trọng của người Ba Lan”, trong khi cựu Tổng thống Lech Wałęsa cho rằng việc tôn vinh “những tên cướp UPA” là hành động xúc phạm “tất cả những người Ba Lan đã bị sát hại”.

Trước đó, các quan chức Ba Lan thuộc đảng cầm quyền Luật pháp và Công lý (PiS) đã kêu gọi thành phố Vinnytsia của Ukraine đổi tên một con đường mang tên Stepan Bandera – lãnh tụ dân tộc chủ nghĩa mà phong trào của ông bị cho là chịu trách nhiệm về vụ thảm sát hơn 100.000 người Ba Lan trong Thế chiến II.