22 bang kiện, ngăn quy định mới về “gánh nặng công” của chính quyền Trump có hiệu lực

Ngày 14/9, 22 bang của Mỹ và Đặc khu Columbia đã khởi kiện nhằm ngăn một quy định mới về “gánh nặng công” của chính phủ liên bang có hiệu lực. Quy định do Bộ An ninh Nội địa (DHS) ban hành được cho là sẽ khiến một số người nhập cư khó được cấp thẻ xanh hơn và dự kiến có hiệu lực vào ngày 18/9.

Bang New York cùng 21 bang khác và Đặc khu Columbia hôm 14/9 đã đệ đơn kiện chính quyền Trump tại Tòa án Quận phía Nam New York, nhằm ngăn DHS trao thêm quyền tùy nghi cho các viên chức di trú. Theo đó, các viên chức có thể từ chối cấp thẻ xanh, visa hoặc cho phép nhập cảnh Mỹ nếu nhận định người xin có khả năng phụ thuộc vào trợ cấp của chính phủ.

Ngoài ra, thành phố New York cũng tham gia vụ kiện cùng nhiều chính quyền địa phương khác, trong đó có Chicago, San Francisco, Seattle, hạt Santa Clara của California và hạt King của bang Washington.

Tổng chưởng lý bang New York Letitia James và Thị trưởng New York Zohran Mamdani hôm 14/9 công bố hành động pháp lý chung, yêu cầu tòa tuyên quy định mới vô hiệu và cấm chính phủ liên bang thực thi quy định này.

Các bang và chính quyền địa phương cho rằng quy định mới sẽ khiến người nhập cư, đặc biệt là các gia đình có thành viên mang tình trạng di trú khác nhau, vì lo sợ mà từ bỏ các chương trình phúc lợi công như phiếu thực phẩm, Medicaid (bảo hiểm y tế dành cho người có thu nhập thấp) hoặc phiếu hỗ trợ nhà ở. Điều này cũng có thể khiến các bang mất hàng tỷ USD tiền tài trợ liên bang.

Quy định mới mở rộng phạm vi xem xét “gánh nặng công”

Trọng tâm tranh chấp là điều khoản “gánh nặng công” trong luật di trú Mỹ. Điều khoản này có từ Đạo luật Di trú năm 1882, ban đầu cho phép chính phủ từ chối cấp visa hoặc quy chế thường trú cho người nước ngoài có khả năng chủ yếu sống nhờ trợ cấp của chính phủ.

Trong lịch sử, các viên chức di trú chỉ xem xét việc nhận các khoản trợ cấp bằng tiền mặt, chẳng hạn Chương trình Hỗ trợ Tạm thời cho các Gia đình Nghèo khó (TANF) hoặc Thu nhập An sinh Bổ sung (SSI).

Các nguyên đơn cho rằng thay đổi sắp tới của chính quyền Trump sẽ bãi bỏ định nghĩa hẹp hơn về việc xem xét “gánh nặng công” dưới thời chính quyền Biden, đồng thời trao cho các viên chức di trú quyền tùy nghi lớn hơn. Quy định mới không liệt kê cụ thể những chương trình phúc lợi nào sẽ được đưa vào đánh giá, mà nêu rằng DHS có thể xem xét “bất kỳ phúc lợi công nào cần xét điều kiện kinh tế”.

Các nguyên đơn lo ngại cách diễn đạt này có thể khiến Medicaid, phiếu thực phẩm, phiếu hỗ trợ nhà ở và các phúc lợi không bằng tiền mặt khác một lần nữa trở thành yếu tố trong quá trình xét duyệt di trú. Điều này có thể khiến người nhập cư, dù đủ điều kiện hợp pháp để nhận hỗ trợ, vẫn lo ngại việc sử dụng phúc lợi sau này sẽ ảnh hưởng đến hồ sơ xin thẻ xanh, visa hoặc nhập cảnh Mỹ.

Nhiều bang lo ngại hiệu ứng “chùn bước”

Trong một tuyên bố, Tổng chưởng lý Letitia James nói: “Những gia đình làm việc chăm chỉ không nên vì tìm kiếm sự hỗ trợ mà lo sợ bị trục xuất, rồi buộc phải từ bỏ những hỗ trợ họ cần”.

Bà nói quy định mới của liên bang đang lợi dụng nỗi sợ hãi của các gia đình nhập cư và dự kiến khiến họ từ bỏ các chương trình hỗ trợ thực phẩm, bảo hiểm y tế và các phúc lợi công khác mà họ có quyền được hưởng theo pháp luật.

Quy định này chủ yếu nhằm vào những người đã có tình trạng cư trú hợp pháp tại Mỹ. Người nhập cư không có giấy tờ không đủ điều kiện hưởng các phúc lợi công.

Bà James cáo buộc DHS đang vượt quá thẩm quyền, vì Quốc hội chưa cho phép mở rộng cách giải thích thuật ngữ “gánh nặng công”.

Các bang cũng lập luận rằng quy định mới của chính phủ liên bang là “tùy tiện và thất thường”, đồng thời không xem xét các hậu quả bất lợi do thay đổi này gây ra và không đưa ra được cơ sở đầy đủ để chứng minh tính hợp lý của nó.

Chính quyền địa phương lo mất trợ cấp liên bang

Đơn kiện nêu rằng nếu các gia đình nhập cư vì lo ngại hậu quả về di trú mà rút khỏi Medicaid, Chương trình Bảo hiểm Y tế Trẻ em (CHIP), các chương trình hỗ trợ thực phẩm, bữa ăn học đường hoặc hỗ trợ nhà ở, các bang không chỉ phải xử lý sự hoang mang của người dân và gánh nặng hành chính mà còn có thể mất khoản tài trợ liên bang gắn với số người tham gia.

Các nguyên đơn dẫn ước tính của chính phủ cho biết riêng trong các chương trình Medicaid và CHIP của các bang, khoản tiền liên bang chuyển cho các bang mỗi năm có thể giảm khoảng 4,05 tỷ USD; trên toàn quốc, các bang nguyên đơn tham gia vụ kiện có thể mất khoảng 2,2 tỷ USD do nguồn tài trợ liên bang giảm.

Các bang cũng cảnh báo rằng việc giảm sử dụng phúc lợi không đồng nghĩa nhu cầu biến mất. Nếu các gia đình vì sợ hãi mà không tiếp nhận chăm sóc y tế dự phòng, hỗ trợ thực phẩm hoặc bữa ăn học đường, điều này có thể làm gia tăng chi phí cấp cứu y tế, y tế công cộng, phúc lợi địa phương, trường học và an toàn công cộng.

Đơn kiện đặc biệt đề cập đến rủi ro đối với bang New York. Bang này có lượng người nhập cư lớn, phạm vi các chương trình phúc lợi rộng và phụ thuộc vào nguồn tài trợ liên bang cho Medicaid và phiếu thực phẩm. Thành phố New York cũng có cộng đồng nhập cư lớn và nhu cầu sử dụng dịch vụ công cao, do đó có thể chịu tác động không tương xứng.

Trong một thông cáo báo chí, Thị trưởng Mamdani nói: “Quy định mới về gánh nặng công này tìm cách đẩy các gia đình nhập cư ra khỏi những chương trình phúc lợi đã bảo đảm cho người dân có đủ ăn và được chăm sóc sức khỏe trong nhiều thập niên. Người dân New York sẽ không dám đi khám bác sĩ và cũng không dám tìm kiếm những hỗ trợ mà họ có quyền được hưởng theo pháp luật”.

Thay đổi quy định về “gánh nặng công”

Điều khoản “gánh nặng công” có từ Đạo luật Di trú năm 1882. Khi đó, các nhà lập pháp liên bang muốn bảo đảm người nhập cư có thể tự nuôi sống bản thân và không trở thành gánh nặng cho xã hội. Trong nhiều năm, các viên chức di trú chỉ xem xét liệu người nhập cư có nhận trợ cấp bằng tiền mặt hay không.

Năm 2020, chính quyền Trump trong nhiệm kỳ đầu đã mở rộng phạm vi các phúc lợi có thể được xem xét, bao gồm Medicaid, phiếu thực phẩm và phiếu hỗ trợ nhà ở. Tuy nhiên, năm 2022, chính quyền Biden ban hành quy định mới, một lần nữa loại các phúc lợi không bằng tiền mặt khỏi phạm vi xem xét.

Quy định có hiệu lực trong tuần này sẽ bãi bỏ quy định thời Biden và có phạm vi mơ hồ hơn quy định dưới thời chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu, vì không nêu cụ thể những chương trình phúc lợi nào cần được xem xét, mà chỉ nói chung rằng DHS “sẽ xem xét bất kỳ phúc lợi công nào cần xét điều kiện kinh tế”.

Ngoài New York và Đặc khu Columbia, các nguyên đơn tham gia vụ kiện còn có California, Illinois, Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, New Jersey, New Mexico, Nevada, Oregon, Pennsylvania, Rhode Island, Vermont, Virginia, Washington và Wisconsin.