Linh kiện tiêm kích F-35 bất ngờ được chuyển đến Hồng Kông, Mỹ điều tra

Mùa hè năm nay, một lô thiết bị kỹ thuật nhạy cảm của tiêm kích F-35 đã bất ngờ được chuyển đến Hồng Kông. Vụ việc không chỉ khiến Quốc hội Mỹ mở cuộc điều tra mà còn làm dấy lên lo ngại Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) có thể nhân cơ hội này tiếp cận các bộ phận then chốt của hệ thống vũ khí tối mật của quân đội Mỹ. Văn phòng Chương trình F-35 thuộc Lầu Năm Góc cũng cho biết đã nắm được sự việc, đang điều tra và triển khai các biện pháp nhằm ngăn những sự cố tương tự xảy ra.

Theo Politico ngày 18/9, ba nguồn tin am hiểu vụ việc, đề nghị ẩn danh vì trao đổi về các cuộc thảo luận mật, cho biết một lô linh kiện F-35 vốn được dự kiến vận chuyển từ Úc sang Mỹ để sửa chữa đã đổi hướng trong hành trình vượt Thái Bình Dương. Lầu Năm Góc đã xác nhận một số linh kiện hiện không rõ tung tích.

Lô linh kiện này do một đơn vị trung gian thay mặt nhà sản xuất F-35 là Lockheed Martin phụ trách vận chuyển, nhưng cuối cùng lại được đưa đến Hồng Kông. Hiện chưa rõ vì sao lô hàng đổi hướng, cũng chưa rõ hiện chúng đang do ai kiểm soát.

Vụ việc chưa từng được công bố trước đây đã khiến các cơ quan liên quan tổ chức một loạt buổi thông báo tình hình cho nhân viên của các ủy ban chủ chốt của Quốc hội phụ trách các vấn đề an ninh quốc gia. Theo các nguồn tin, quan chức Bộ Ngoại giao và Lầu Năm Góc đã thông báo cho các nhân viên này về vụ việc từ tháng 6, và dự kiến sẽ có thêm nhiều buổi thông báo trong những tuần tới.

Hai nguồn tin cho biết một trong những linh kiện trong lô hàng là một tấm che buồng lái tiêm kích. Bộ phận này không chỉ bao phủ buồng lái mà còn chứa công nghệ tàng hình chỉ Mỹ và các đồng minh được phép tiếp cận. Nếu đối thủ có được loại tấm che này, họ có thể nghiên cứu, thậm chí tìm cách kỹ thuật đảo ngược để nắm bắt công nghệ quý giá này.

Văn phòng Chương trình F-35 thuộc Lầu Năm Góc cho biết trong một tuyên bố rằng họ “đã được thông báo về vấn đề xảy ra trong quá trình vận chuyển một số linh kiện F-35 Lightning II không còn khả năng sử dụng”.

Văn phòng này cho biết thêm họ đang phối hợp với các cơ quan hữu quan của Mỹ và các đối tác trong ngành “để thu hồi các linh kiện này, điều tra nguyên nhân vụ việc và triển khai các biện pháp phòng ngừa nhằm tránh những sự cố tương tự xảy ra lần nữa”.

Việc lô hàng bất ngờ được chuyển đến Hồng Kông đồng nghĩa với việc chúng đã đi vào phạm vi ảnh hưởng của ĐCSTQ. Những năm gần đây, ĐCSTQ đã tăng cường kiểm soát Hồng Kông và liên tục trấn áp những người bất đồng chính kiến.

Việc ĐCSTQ đánh cắp công nghệ từ nước ngoài và sao chép công nghệ để phát triển ngành công nghiệp quốc phòng không còn là bí mật, và hành vi này được cho là đặc biệt phổ biến trong lĩnh vực hàng không vũ trụ của ĐCSTQ. Thông tin mật về tiêm kích F-35 từ lâu là dữ liệu mà ĐCSTQ tìm cách có được, và vì vậy ĐCSTQ đã tiến hành hoạt động gián điệp trong nhiều năm nhằm vào các chương trình mật của Lầu Năm Góc, trong đó có chương trình F-35.

Hãng thông tấn Australian Associated Press (AAP) đưa tin vào tháng 1/2015 rằng các gián điệp của ĐCSTQ đã đánh cắp dữ liệu mật của Mỹ liên quan đến tiêm kích tàng hình F-35, lên tới 50 TB (1 TB = 1.024 GB). Sau khi có được những dữ liệu này, ĐCSTQ đã ứng dụng chúng vào các tiêm kích J-20 và J-31.

Ngày 24/7/2020, Bộ Tư pháp Mỹ công bố rằng công dân Singapore gốc Hoa Jun Wei Yeo (Dương Trung Vĩ) thừa nhận đã hoạt động tại Mỹ để bí mật thu thập tình báo cho ĐCSTQ. Người này cũng đã tuyển mộ thành công một nhân viên dân sự của Không quân Mỹ tham gia chương trình F-35, một quan chức Bộ Ngoại giao và một sĩ quan Lầu Năm Góc để cung cấp thông tin tình báo cho mình.

“Trung Quốc (ĐCSTQ) từ lâu đã tích cực tìm cách thu thập dữ liệu liên quan đến F-35 thông qua hoạt động gián điệp điện tử và các phương thức khác. Đây đã là một bí mật công khai,” ông J.J. Gertler nói. Ông Gertler từng là nhân viên Ủy ban Quân vụ Hạ viện và chuyên gia phân tích hàng không quân sự tại Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ.

Chuỗi cung ứng F-35 là một hệ thống vận hành toàn cầu quy mô lớn, phụ thuộc vào các cơ sở tại nhiều quốc gia để vận chuyển và sửa chữa linh kiện. Nhà sản xuất F-35 Lockheed Martin chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng của chương trình và sử dụng các nhà cung cấp dịch vụ vận tải thương mại để vận chuyển linh kiện.

Lockheed Martin cho biết trong một tuyên bố rằng vì lý do an ninh, công ty không thể tiết lộ thông tin cụ thể về việc vận chuyển, nhưng luôn tuân thủ nghiêm ngặt mọi quy định liên quan của Mỹ khi vận chuyển các bộ phận máy bay.

Tuyên bố viết: “Đội ngũ của chúng tôi xử lý mọi hoạt động vận chuyển với sự thận trọng tối đa và các biện pháp an ninh nghiêm ngặt, nhằm bảo đảm tính toàn vẹn của chương trình F-35 cũng như sự an toàn của các đồng minh và đối tác”.

Tấm che buồng lái là một bộ phận quan trọng đối với khả năng tàng hình của F-35. Đây là một vòm “bong bóng” bằng nhựa acrylic bao phủ phía trên buồng lái, bên ngoài được phủ một lớp mỏng vật liệu hấp thụ sóng radar trong suốt, giúp máy bay tránh bị radar đối phương phát hiện.

Theo mô tả của Không quân Mỹ, lớp phủ bảo vệ tàng hình này sẽ suy giảm hiệu năng theo thời gian, vì vậy tấm che buồng lái của hơn 1.300 máy bay đã được bàn giao cho Mỹ và các đồng minh cần được sửa chữa hoặc thay thế.

Bộ Ngoại giao Mỹ từ chối bình luận. Đại sứ quán ĐCSTQ tại Mỹ cho biết không biết về vụ việc này.

Chương trình F-35 có sự tham gia của Mỹ, Anh, Úc, Đan Mạch, Na Uy và Ba Lan, với cơ chế quản lý luân chuyển linh kiện của loại máy bay này khá đặc thù. Các nước có thể sử dụng các kho phụ tùng dùng chung trên toàn cầu; trước khi được lắp lên máy bay chiến đấu, quyền sở hữu các phụ tùng này vẫn thuộc về Lầu Năm Góc.