Tên lửa H3 giá rẻ mới của Nhật Bản đã được phóng thành công

Sáng thứ Sáu (12/6), Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã phóng thành công tên lửa H3 số 6 từ Trung tâm Vũ trụ Tanegashima, tỉnh Kagoshima. Tên lửa rời bệ phóng lúc 9h53 phút sáng theo giờ địa phương và khoảng 15 phút sau đã đưa tải trọng vào quỹ đạo dự kiến ở độ cao khoảng 580 km so với Trái Đất.

Theo hãng tin Jiji Press, đây là nhiệm vụ đầu tiên của dòng tên lửa H3 kể từ vụ phóng thất bại vào tháng 12/2025, tức khoảng 6 tháng trước. Thành công lần này được xem là bước đi quan trọng giúp Nhật Bản khôi phục độ tin cậy của chương trình H3 và lấy lại niềm tin từ thị trường.

Thử nghiệm cấu hình chi phí thấp nhất

Bên cạnh việc kiểm chứng hiệu suất của hệ thống tên lửa, mục tiêu quan trọng khác của nhiệm vụ lần này là thử nghiệm “cấu hình 30” – phiên bản đơn giản và tiết kiệm chi phí nhất trong dòng H3.

JAXA cho biết tên lửa số 6 không mang theo các vệ tinh thương mại hoặc vệ tinh chính phủ cỡ lớn, mà chỉ chở thiết bị phục vụ đánh giá hiệu suất cùng 6 vệ tinh cỡ nhỏ do nhiều trường đại học và viện nghiên cứu của Nhật Bản phát triển. Sau khi vào quỹ đạo, các vệ tinh này sẽ được tách khỏi tên lửa theo kế hoạch.

Tên lửa H3 được JAXA và Mitsubishi Heavy Industries phối hợp phát triển từ năm 2014. Đây là thế hệ tên lửa đẩy chủ lực mới của Nhật Bản, được định hướng trở thành công cụ then chốt bảo đảm “năng lực vận tải vũ trụ tự chủ” của nước này.

So với thế hệ H2A trước đó, H3 sử dụng động cơ mới và thiết kế đơn giản hóa nhằm duy trì hiệu suất trong khi giảm đáng kể chi phí phóng.

Tuy nhiên, quá trình phát triển H3 không hoàn toàn thuận lợi. Từ tháng 3/2023 đến tháng 12/2025, Nhật Bản đã phóng tổng cộng 7 tên lửa H3, trong đó tên lửa số 1 và số 8 gặp thất bại.

Chuyến bay đầu tiên năm 2023 thất bại do động cơ tầng hai không thể khởi động. Sau đó, một loạt nhiệm vụ thành công đã được thực hiện trước khi tên lửa số 8 gặp sự cố vào tháng 12/2025. Cuộc điều tra của JAXA kết luận nguyên nhân xuất phát từ vấn đề chất lượng của một linh kiện tại khu vực mang vệ tinh, và các biện pháp khắc phục hiện đã được hoàn tất.

Kế hoạch phóng tên lửa số 6 cũng từng bị trì hoãn sau sự cố trong cuộc thử nghiệm đốt động cơ vào tháng 7 năm ngoái, trước khi được phóng thành công trong tuần này.

Hướng tới thị trường vũ trụ thương mại toàn cầu

Ngay từ khi bắt đầu phát triển, H3 đã được thiết kế để cạnh tranh trên thị trường phóng vệ tinh quốc tế. Tùy theo yêu cầu nhiệm vụ, tên lửa có thể sử dụng nhiều cấu hình khác nhau.

Trước đây, Nhật Bản đã phóng thành công “cấu hình 22” với hai tên lửa đẩy nhiên liệu rắn và “cấu hình 24” với bốn tên lửa đẩy nhiên liệu rắn, phiên bản có năng lực mang tải lớn nhất của dòng H3.

Riêng “cấu hình 30” được sử dụng lần này đã loại bỏ hoàn toàn các tên lửa đẩy nhiên liệu rắn, giúp giảm đáng kể chi phí phóng. Dù khả năng mang tải thấp hơn, cấu hình này vẫn đủ đáp ứng nhu cầu phóng các vệ tinh quan sát Trái Đất khoảng 4 tấn – loại tải trọng phổ biến của các cơ quan chính phủ.

JAXA cho biết nếu cấu hình 30 được đưa vào khai thác thường xuyên trong tương lai, mục tiêu ban đầu của chương trình H3 là giảm chi phí phóng xuống còn khoảng một nửa so với tên lửa H2A sẽ cơ bản đạt được.

Trong bối cảnh thị trường vũ trụ thương mại toàn cầu ngày càng cạnh tranh, đặc biệt khi SpaceX liên tục giảm chi phí nhờ công nghệ tên lửa tái sử dụng, Nhật Bản kỳ vọng H3 sẽ giúp nước này nâng cao vị thế trên thị trường phóng vệ tinh quốc tế bằng cách kết hợp giữa độ tin cậy và hiệu quả kinh tế.