Chuyên gia Mỹ: Mạng lưới rửa tiền Trung Quốc rửa tới 2.000 tỷ USD mỗi năm

Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện Mỹ hôm thứ Ba (9/6) đã mở phiên điều trần, cho thấy các “mạng lưới rửa tiền Trung Quốc” (Chinese Money Laundering Networks – CMLNs) đã trở thành đối tác rửa tiền chính của các băng đảng ma túy Mexico. Một số chuyên gia ước tính, số tiền được các mạng lưới này “rửa sạch” mỗi năm có thể lên tới 2.000 tỷ USD.

Chủ tịch Tiểu ban Giám sát & Điều tra, Dân biểu Cộng hòa Dan Meuser (bang Pennsylvania), trong lời phát biểu mở đầu nhấn mạnh đây tuyệt đối không phải là những băng nhóm tội phạm đường phố thông thường, mà là các mạng lưới rửa tiền chuyên nghiệp, chuyên dùng hệ thống tài chính Mỹ để luân chuyển hàng chục tỷ USD.

Ông nói: “Ngày nay, các mạng lưới rửa tiền Trung Quốc đã trở thành đối tác rửa tiền chủ đạo của các băng đảng ma túy.”

Ông Meuser giải thích thêm, các tổ chức này cung cấp dịch vụ chuyển tiền gần như tức thời, với phí hoa hồng cực thấp, thậm chí cam kết với các băng đảng rằng dù tiền có bị cơ quan chức năng thu giữ thì chúng vẫn được đảm bảo nhận đủ. Với các tổ chức ma túy, sức hấp dẫn là quá rõ ràng.

Chuyên gia: Trung Quốc dưới sự cai trị của ĐCSTQ là siêu đe dọa rửa tiền toàn cầu

Nhân chứng chuyên gia John A. Cassara, cựu đặc vụ cao cấp Bộ Tài chính Mỹ, trong bản điều trần bằng văn bản cho rằng nếu dùng các chỉ số như tài sản bị tịch thu và số vụ kết án để đo lường, thì cơ chế chống rửa tiền hiện nay đã thất bại.

Ông dẫn số liệu cho biết mỗi năm có khoảng 3.000–5.000 tỷ USD được rửa qua hệ thống tài chính toàn cầu, nhưng số tiền tội phạm bị bắt giữ và tịch thu chưa tới 1%. Ông cho rằng do quy mô vấn đề quá lớn nên trong 99,9% trường hợp, nỗ lực thực thi chống rửa tiền đều thất bại.

Theo ông, đây không phải thất bại ngẫu nhiên, mà là do phương thức phạm tội đã tiến hóa vượt xa khung pháp lý và năng lực thực thi hiện có.

Ông Cassara nhấn mạnh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hiện đã trở thành tác nhân tội phạm xuyên quốc gia lớn nhất thế giới và là một siêu đe dọa về rửa tiền. Ông làm rõ, khi nói “Trung Quốc”, ông ám chỉ bộ máy nhà nước do Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) kiểm soát, chứ không phải người dân Trung Quốc.

Ông cảnh báo, nếu lấy “các hành vi phạm pháp cụ thể” (SUAs) làm chuẩn, thì mỗi năm Trung Quốc đưa khoảng 2.000 tỷ USD thu nhập bất hợp pháp vào hệ thống kinh tế thế giới và rửa sạch số tiền này, chiếm khoảng một nửa tổng số tiền bị rửa mỗi năm trên toàn cầu.

Ông Cassara nhận định: “Tương tự Triều Tiên, Trung Quốc cộng sản ngày nay là một chế độ đảng – nhà nước tham nhũng, sở hữu một danh mục tội phạm khổng lồ. Hoạt động phạm tội dường như đã trở thành một phần trong chiến lược tổng thể nhằm phóng đại quyền lực của ĐCSTQ.”

Theo nghiên cứu của ông, trong 12 loại hình tội phạm xuyên quốc gia lớn trên thế giới thì ở 11 lĩnh vực, chủ thể tội phạm số một đều là “hệ thống nhóm lợi ích liên quan ĐCSTQ”.

Các loại tội phạm này bao gồm: hàng giả, ăn cắp sở hữu trí tuệ, buôn người và đưa người vượt biên, buôn lậu ma túy, buôn lậu động vật hoang dã, khai thác gỗ bất hợp pháp, đánh bắt trái phép, buôn lậu thuốc lá, gian lận thương mại, buôn lậu vũ khí và phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trái phép, mổ cướp nội tạng và tham nhũng.

Phí rẻ, chuyển nhanh: mạng lưới Trung Quốc “độc chiếm” thị trường

Ông Cassara cảnh báo các mạng lưới rửa tiền Trung Quốc ngày càng đóng vai trò trung tâm trong việc luân chuyển lợi nhuận từ ma túy của các băng đảng Mexico.

Ông so sánh, trong mô hình chợ đen đổi peso của Colombia trước đây, hoa hồng trung bình của các tay môi giới là khoảng 15%; trong khi các mạng lưới Trung Quốc chỉ thu 1–2%, và giao dịch “gần như được hoàn tất trong nháy mắt”.

Không chỉ có chi phí thấp, các tổ chức này còn chịu toàn bộ rủi ro pháp lý, bảo đảm băng đảng ma túy sẽ nhận đủ tiền.

Mô hình “phí thấp, rủi ro thấp, tiền về nhanh” này giúp mạng lưới rửa tiền Trung Quốc nhanh chóng chiếm ưu thế trên thị trường rửa tiền cho ma túy, trở thành lựa chọn ưu tiên của các băng đảng buôn bán ma túy.

“Liên minh tà ác”: nhu cầu ngoại tệ của Trung Quốc + nhu cầu “xả đô la” của các băng đảng buôn ma túy

Ông Cassara gọi mối quan hệ này là một “liên minh tà ác” (unholy alliance).

Ông chỉ ra rằng do chính quyền Bắc Kinh áp dụng kiểm soát vốn nghiêm ngặt trong thời gian dài, mỗi cá nhân chỉ được mua và chuyển ra nước ngoài tối đa 50.000 USD mỗi năm, nên nhu cầu đô la Mỹ trong dân chúng Trung Quốc là cực kỳ lớn.

“Chính nhu cầu sở hữu đô la Mỹ bị dồn nén ở Trung Quốc và nhu cầu tiêu thụ lượng tiền mặt USD khổng lồ của các băng đảng ma túy đã tạo ra ‘liên minh tà ác’ giữa giới rửa tiền Trung Quốc và các băng nhóm buôn ma túy Mexico,” ông nói.

Ông Cassara cho biết, để chuyển dịch và che giấu nguồn gốc lợi nhuận ma túy, các mạng lưới này sử dụng một loạt cơ chế như: vận chuyển tiền mặt số lượng lớn, rửa tiền dựa trên thương mại, “giao dịch gương” (mirror swaps), tiền điện tử, các nền tảng thanh toán số như WeChat Pay và Alipay, cùng với công ty bình phong và giao dịch bất động sản.

Ông đặc biệt nhấn mạnh kỹ thuật “mirror swaps” – hình thức rửa tiền mà tiền mặt không cần vượt biên, thông qua việc bù trừ dòng tiền tương đương giữa hai điểm khác nhau, từ đó giảm nguy cơ bị cơ quan giám sát tài chính hoặc lực lượng thực thi phát hiện.

Trong mô hình này, băng nhóm tội phạm giao tiền mặt USD (lợi nhuận từ ma túy) cho một trung gian rửa tiền Trung Quốc trên lãnh thổ Mỹ; cùng lúc, phía đối tác ở Trung Quốc sẽ dùng tài khoản nội địa hoặc ứng dụng thanh toán của Trung Quốc để chuyển lượng nhân dân tệ tương đương vào tài khoản do trung gian chỉ định. Sau đó, số tiền tương đương về giá trị này có thể được điều hướng tới Mexico hoặc các nơi khác theo yêu cầu của các băng nhóm tội phạm.

Mạng lưới Trung Quốc thúc đẩy khủng hoảng fentanyl

Trong suốt phiên điều trần, các nghị sĩ nhiều lần nhắc tới mối liên hệ chặt chẽ giữa hoạt động rửa tiền này với cuộc khủng hoảng fentanyl hiện tại ở Mỹ. Chủ tọa Dan Meuser nêu rõ, các mạng lưới rửa tiền Trung Quốc cũng là mắt xích quan trọng giúp băng nhóm tội phạm mua sắm tiền chất hóa học dùng để sản xuất fentanyl, trong khi fentanyl vẫn là nguyên nhân tử vong hàng đầu với người Mỹ từ 18 đến 45 tuổi.

Dân biểu Zach Nunn nói thẳng: “Các mạng lưới rửa tiền Trung Quốc đã trở thành những ‘ngân hàng’ của các băng đảng đang đầu độc cộng đồng chúng ta, trong đó có hơn 40.000 công ty vỏ bọc vẫn đang hoạt động ngay trên đất Mỹ.” Ông nhấn mạnh, mỗi đô la được rửa sạch sẽ lại mua thêm fentanyl, súng đạn, ma túy, và trực tiếp quay trở lại nước Mỹ.

Ông Nunn cho biết mạng lưới này không chỉ phục vụ các băng đảng ma túy mà còn rửa tiền cho tin tặc Triều Tiên, các hoạt động do Iran hậu thuẫn, các tổ chức khủng bố và băng nhóm tội phạm Nga.

Các vụ án gần đây cho thấy tầm ảnh hưởng rộng của những mạng lưới này. Chẳng hạn, trong chuyên án “Fortune Runner”, cơ quan chức năng đã phá một đường dây rửa tiền ở California có liên quan đến ngân hàng ngầm Trung Quốc, bị cáo buộc rửa trên 50 triệu USD lợi nhuận ma túy cho băng đảng Sinaloa.

Ngoài ra, các tay rửa tiền còn tuyển mộ sinh viên Trung Quốc làm “chân rết” (money mules), mở tài khoản ngân hàng đứng tên cá nhân để xử lý tiền bất hợp pháp.

“Con đường tơ lụa tội phạm” của Trung Quốc

Ông Leland Lazarus, cựu cố vấn cao cấp tại Bộ Tư lệnh miền Nam (SOUTHCOM) và hiện là Giám đốc điều hành Lazarus Consulting, cho biết ông từng dùng khái niệm “Con đường tơ lụa tội phạm” (Silk Road of Crime) để mô tả hoạt động toàn cầu của các mạng lưới tội phạm có liên hệ với Trung Quốc; và hiện nay, các mạng lưới này đang ngày càng xuất hiện dày đặc hơn tại châu Mỹ.

Ông dẫn hàng loạt ví dụ: tại Brazil, công tố và cảnh sát đầu năm 2026 đã triệt phá một mạng lưới phân phối hàng điện tử của Trung Quốc bị cáo buộc rửa khoảng 190 triệu USD chỉ trong 7 tháng, có liên hệ với băng tội phạm lớn nhất nước này là PCC.

Tại Chile, chiến dịch “Hora Zero” do cơ quan chức năng phối hợp với FBI tiến hành đã phanh phui một nhóm tội phạm tài chính người Trung Quốc hoạt động trong khu vực mậu dịch tự do, sử dụng tới 112 công ty bình phong để rửa tiền.

Ở Canada, trung tâm phân tích giao dịch tài chính FINTRAC trong khuôn khổ “Dự án Athena” đã xem xét gần 48.000 giao dịch liên quan tới hệ thống ngân hàng ngầm, phát hiện nhiều giao dịch có nguồn vốn từ Trung Quốc, đặc biệt là Hồng Kông.

Theo ông Lazarus, mô hình chung là các tay rửa tiền chuyên nghiệp lợi dụng lỗ hổng trong kiểm soát vốn của Trung Quốc, mạng lưới tin cậy trong cộng đồng Hoa kiều, “tiền mồi” (money mules), người mua danh nghĩa, mua sắm hàng xa xỉ, giao dịch bất động sản và các dịch vụ chuyên môn thiếu minh bạch để biến tiền bẩn thành tài sản hợp pháp.

Hành động của Mỹ và các khuyến nghị tiếp theo

Chính quyền Trump đã có một số bước đi nhằm đối phó, bao gồm chỉ định 8 băng nhóm tội phạm là tổ chức khủng bố nước ngoài, và khởi tố một loạt vụ án rửa tiền quy mô lớn. Tuy vậy, các chuyên gia điều trần cho rằng cần một chiến lược toàn diện hơn.

Ông Lazarus đề xuất Mỹ cần đưa vấn đề rửa tiền có liên quan Trung Quốc lên thành một trọng tâm trong quan hệ song phương với Bắc Kinh, đồng thời tăng cường cơ chế báo cáo chủ sở hữu hưởng lợi theo Đạo luật Minh bạch Doanh nghiệp (Corporate Transparency Act) để ngăn rửa tiền qua công ty vỏ bọc.

Ông Cassara thì cho rằng phải xây dựng cơ chế liên ngành, lập các lực lượng đặc nhiệm chuyên trách, kết hợp tài nguyên liên bang, bang và địa phương để tập trung đánh vào tội phạm xuyên quốc gia Trung Quốc.

Ông nói: “Tôi sẽ đề nghị chính phủ Mỹ và các cơ quan thực thi pháp luật áp dụng cách tiếp cận ‘toàn chính phủ’, xây dựng một chiến lược tổng thể nhằm đánh vào tội phạm xuyên quốc gia có nguồn gốc Trung Quốc.”

Hiện Tiểu ban Giám sát & Điều tra đã mở rộng điều tra để làm rõ toàn bộ quy mô hoạt động của các mạng lưới này, đồng thời xem xét các lựa chọn lập pháp, tăng hình phạt hoặc biện pháp khác nhằm triệt phá những mạng lưới bất hợp pháp đang đe dọa hệ thống tài chính và an ninh cộng đồng ở Mỹ.