Tòa án New York tiếp tục xử lý cáo buộc ma túy, ông Maduro thất bại trong nỗ lực hủy án

Ngày 26/3, một thẩm phán liên bang tại khu vực Nam New York đã ra phán quyết bác đề nghị hủy bỏ các cáo buộc buôn bán ma túy đối với cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, đồng thời từ chối lập luận của nhóm luật sư cho rằng tranh chấp về chi phí pháp lý là căn cứ để đình chỉ vụ án.

Luật sư bào chữa của ông Maduro, Barry Pollack, cho rằng việc Chính phủ Mỹ hạn chế chính quyền Venezuela sử dụng nguồn tài chính để chi trả phí luật sư đã xâm phạm quyền hiến định của thân chủ. Ông nhấn mạnh rằng với tư cách là nguyên thủ quốc gia trước đây, ông Maduro có quyền và kỳ vọng hợp lý được chính phủ nước mình chi trả các chi phí pháp lý liên quan.

Tuy nhiên, phía công tố phản bác rằng ông Maduro và vợ là bà Cilia Flores đã “chiếm đoạt” tài sản của Venezuela, do đó phải sử dụng tiền cá nhân để chi trả phí bào chữa, không được dùng nguồn tài chính của chính phủ đang chịu trừng phạt. Nếu muốn được chỉ định luật sư công do ngân sách Mỹ chi trả, hai người phải chứng minh tình trạng không đủ khả năng tài chính.

Thẩm phán chủ tọa Alvin Hellerstein tại phiên điều trần cùng ngày tuyên bố rõ: “Tôi sẽ không hủy vụ án này”. Tuy vậy, ông cũng cho biết tranh chấp liên quan đến nguồn tài chính sẽ được xem xét và quyết định vào thời điểm sau. Hiện vụ án vẫn chưa ấn định ngày xét xử.

Cùng ngày, dưới sự giám sát của lực lượng cảnh sát, người ủng hộ và phản đối ông Maduro đã tụ tập biểu tình bên ngoài tòa án. Một người biểu tình treo một hình nộm mặc đồ tù màu cam tượng trưng cho ông Maduro lên cây.

Theo các tài liệu do bên bào chữa nộp trước đó, ông Maduro cho biết theo luật pháp và thông lệ của Venezuela: “Tôi có quyền yêu cầu Chính phủ Venezuela chi trả chi phí bào chữa pháp lý cho tôi”. Ông nói thêm: “Tôi dựa vào kỳ vọng này và không có khả năng tự chi trả chi phí pháp lý”. Ông cũng khẳng định ông Barry Pollack là “luật sư do tôi lựa chọn” và hai bên đã phối hợp trong quá trình bào chữa.

Phiên điều trần lần này cũng là lần đầu tiên vợ chồng ông Maduro ra tòa kể từ khi bị truy tố hồi tháng Một năm nay. Khi đó, cả hai đều tuyên bố không nhận tội. Tại tòa, ông Maduro tự mô tả mình là “một người chính trực và là tổng thống hợp hiến của đất nước”. Sau khi bị phía Mỹ bắt giữ, cả hai bị giam tại cơ sở giam giữ ở Brooklyn, New York và chưa nộp đơn xin tại ngoại.

Về bối cảnh vụ án, Bộ Tư pháp Mỹ trước đó đã công bố bản cáo trạng dài 25 trang, cáo buộc ông Maduro cùng nhiều quan chức cấp cao Venezuela cấu kết với các tổ chức buôn bán ma túy và lực lượng quân đội để vận chuyển hàng ngàn tấn cocaine vào Mỹ. Ngoài ra, công tố viên còn cáo buộc hai người liên quan đến việc ra lệnh bắt cóc, tấn công và sát hại những người nợ tiền ma túy hoặc gây cản trở hoạt động buôn lậu.

Nếu bị kết tội, ông Maduro và bà Flores có thể phải đối mặt với án tù chung thân.

Bên cạnh đó, tình hình chính trị liên quan đến vụ án cũng có những thay đổi. Sau khi ông Maduro bị bắt, quyền lực tại Venezuela tiếp tục được củng cố dưới sự điều hành của quyền Tổng thống Delcy Rodríguez. Bà đã tái cấu trúc bộ máy chính phủ, thay thế nhiều quan chức cấp cao, trong đó có Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng chưởng lý vốn được cho là thân cận với ông Maduro, đồng thời từ bỏ đường lối xã hội chủ nghĩa kéo dài hơn hai thập niên.

Những thay đổi này cũng mở đường cho việc Venezuela nối lại tiếp xúc ngoại giao với Mỹ lần đầu kể từ năm 2019. Washington đã từng bước nới lỏng một phần các biện pháp trừng phạt đối với ngành dầu mỏ Venezuela và cử lại đại diện ngoại giao tới thủ đô Caracas.

Về pháp lý, một trong những điểm tranh cãi là quyết định của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ. Phía bào chữa cho biết cơ quan này từng tạm thời cho phép Chính phủ Venezuela chi trả phí luật sư cho ông Maduro, nhưng đã nhanh chóng rút lại quyết định chỉ sau vài giờ mà không đưa ra giải thích rõ ràng.

Trong khi đó, công tố viên nhấn mạnh các quy định trừng phạt hiện hành không cho phép sử dụng nguồn tài chính bị hạn chế của nhà nước cho mục đích bào chữa hình sự cá nhân. Ông Maduro vẫn phải tự chi trả hoặc làm thủ tục xin luật sư công theo quy định.

Trong ngày diễn ra phiên tòa, an ninh được siết chặt, với đông đảo người ủng hộ và phản đối ông Maduro tụ tập bên ngoài, tạo nên khung cảnh biểu tình ồn ào dưới sự giám sát của lực lượng cảnh sát.