Tòa phúc thẩm Mỹ: Hải quan được kiểm tra điện thoại hành khách mà không cần lệnh

Tòa phúc thẩm Liên bang Khu vực 2 của Mỹ ngày 17/9 phán quyết rằng lực lượng thực thi pháp luật tại biên giới có thể kiểm tra điện thoại của hành khách xuất nhập cảnh mà không cần lệnh khám xét và cũng không cần có căn cứ nghi ngờ hợp lý.

Phán quyết được đưa ra trong vụ kháng cáo của Chinwendu Alisigwe, một thường trú nhân Mỹ. Năm 2019, khi nhập cảnh qua một sân bay ở New York, điện thoại của Alisigwe bị nhân viên thực thi pháp luật biên giới kiểm tra. Những bằng chứng thu được từ điện thoại sau đó được sử dụng trong quá trình truy tố và xét xử, cuối cùng dẫn đến việc ông bị kết tội gian lận.

Thẩm phán Steven J. Menashi cho rằng điện thoại được xem là tài sản và theo các tiền lệ pháp lý của tòa, chính phủ không cần lệnh khám xét hoặc căn cứ nghi ngờ hợp lý khi kiểm tra tài sản của hành khách tại biên giới.

Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) cho biết cơ quan này có thẩm quyền theo luật định để kiểm tra thiết bị điện tử của tất cả những người nhập cảnh hoặc xuất cảnh Mỹ, bất kể quốc tịch. CBP cho rằng hoạt động này nhằm thực thi các luật liên quan đến chống khủng bố, bóc lột trẻ em, buôn bán ma túy và người, gian lận thị thực và các mối đe dọa an ninh quốc gia. Cơ quan này cũng cho biết việc kiểm tra chỉ giới hạn ở những thông tin được lưu trữ trên thiết bị tại thời điểm kiểm tra.

Theo CBP, trong năm tài khóa 2025, chưa đến 0,01% tổng số hành khách đến Mỹ bị kiểm tra thiết bị điện tử.

Vụ việc gây tranh luận về mối quan hệ giữa phán quyết mới và một quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ năm 2014. Khi đó, Tòa án Tối cao quy định việc khám xét điện thoại nhìn chung cần có lệnh, ngay cả trong những trường hợp pháp luật cho phép khám xét không cần lệnh, trừ một số ngoại lệ cụ thể.

Thẩm phán Menashi lập luận rằng việc khám xét tại biên giới thuộc phạm vi quyền hạn đặc biệt của chính phủ trong việc kiểm soát người và hàng hóa nhập cảnh, đồng thời cho rằng Tu chính án thứ Tư của Hiến pháp Mỹ không hạn chế quyền kiểm tra điện thoại tại biên giới trong trường hợp này.

Tuy nhiên, Thẩm phán Eunice Lee đưa ra quan điểm đồng thuận một phần, cho rằng dù không cần lệnh, việc kiểm tra điện thoại tại biên giới vẫn phải dựa trên căn cứ nghi ngờ hợp lý. Bà cảnh báo việc cho phép kiểm tra điện thoại của mọi hành khách quốc tế mà không cần bất kỳ nghi vấn nào có thể khiến thông tin y tế, tài chính, tin nhắn cá nhân, lịch sử tìm kiếm, thói quen duyệt web và dữ liệu vị trí của họ bị kiểm tra.

Viện Knight First Amendment thuộc Đại học Columbia cũng chỉ trích phán quyết, cho rằng quyết định này cho phép những thông tin nhạy cảm nhất của người nhập cảnh Mỹ bị khám xét mà không cần có dấu hiệu nghi vấn.

Giáo sư luật Orin Kerr của Trường Luật Stanford nhận định vụ việc có thể tiếp tục được kháng cáo lên Tòa án Tối cao Mỹ, song chưa rõ tòa sẽ đưa ra quyết định như thế nào.