Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức công du Eswatini bất chấp áp lực từ Trung Quốc

Ngày 2/5, Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức đã thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước đến Eswatini, trước đây gọi là Swaziland, để nối lại chuyến đi từng bị hủy ban đầu do sự can thiệp từ Bắc Kinh.

Ông Lại thăm Eswatini, một trong 12 quốc gia duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Bắc, nhằm kỷ niệm 40 năm ngày Quốc vương Mswati III lên ngôi, đồng thời chúc mừng sinh nhật lần thứ 58 của ông.

“Trung Hoa Dân Quốcn (Đài Loan), là một quốc gia có chủ quyền và là một Đài Loan thuộc về thế giới,” ông Lại nói với nhà vua vào ngày 2/5, theo phát biểu do Văn phòng Tổng thống Đài Loan công bố ngày 3/5. Trung Hoa Dân Quốc là tên chính thức của Đài Loan.

“23 triệu người dân Đài Loan có quyền giao lưu với thế giới, và không quốc gia nào có quyền, cũng không nên tìm cách ngăn cản Đài Loan đóng góp cho thế giới.”

Ban đầu được lên lịch vào ngày 22/4, chuyến đi của ông Lại đã bị hủy sau khi Đài Loan cho rằng Trung Quốc đã gây “áp lực mạnh mẽ” lên ba quốc gia — Seychelles, Mauritius và Madagascar — để thu hồi giấy phép bay qua không phận đối với máy bay chở tổng thống Đài Loan.

Hành động của Trung Quốc đã vấp phải chỉ trích quốc tế, bao gồm từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Paraguay và Saint Kitts và Nevis. Liên minh Nghị viện về Trung Quốc, một liên minh gồm hơn 200 nghị sĩ trên toàn thế giới, cho biết trong một tuyên bố rằng ông Lại “phải được tự do tiếp xúc với các đối tác mà không bị can thiệp” và rằng “không phải Bắc Kinh quyết định chính sách đối ngoại của các quốc gia khác.”

Vào ngày 2/5, ông Lại đã đến quốc gia miền nam châu Phi này trên máy bay do Chính phủ Eswatini bố trí.

Cả hai chính phủ đều không công bố chuyến đi trước khi ông Lại đến nơi.

Chuyến đi của ông Lại áp dụng mô hình gọi là “đến rồi mới công bố”, theo hãng truyền thông quốc gia Đài Loan Central News Agency đưa tin ngày 2/5, dẫn lời các quan chức an ninh quốc gia. Mô hình này thường được sử dụng trong ngoại giao cấp cao nhằm giảm thiểu rủi ro từ khả năng can thiệp bên ngoài, hãng tin cho biết.

Về phía Trung Quốc, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao nước này đã chỉ trích chuyến đi của ông Lại, gọi hành động này là “không phù hợp”, đồng thời lặp lại rằng “Đài Loan là một phần của Trung Quốc”, theo tuyên bố ngày 2/5.

Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) chưa bao giờ cai trị Đài Loan, nhưng vẫn kiên quyết coi hòn đảo này là một “tỉnh ly khai” của Trung Quốc.

Đáp lại sự lên án từ chính quyền Trung Quốc, Bộ Ngoại giao Đài Loan gọi Trung Quốc là một “kẻ gây rối” “làm bóp méo các quy tắc quốc tế”, theo tuyên bố công bố ngày 2/5.

“Đài Loan, với tư cách là một thành viên của cộng đồng quốc tế, có quyền cơ bản được thăm các đồng minh của mình theo các quy tắc quốc tế, và đây là điều hoàn toàn tự nhiên và bình thường,” bộ này cho biết. “Chính sự can thiệp vô lý của Trung Quốc, việc gây áp lực lên các quốc gia yếu thế và phá hoại các chuẩn mực quốc tế mới là nguyên nhân gây ra vấn đề.”

Việc ông Lại đến Eswatini cũng thu hút sự chú ý quốc tế.

Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Rick Scott (Đảng Cộng hòa, bang Florida), thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Hoa Kỳ, cho biết ông vui mừng khi thấy ông Lại hạ cánh an toàn tại Eswatini.

“Chiêu trò của Trung Quốc Cộng sản nhằm đe dọa Đài Loan đã THẤT BẠI,” ông Scott viết trên nền tảng X ngày 2/5. “Tự do SẼ chiến thắng.”

Ông cũng phản hồi các thông tin truyền thông cho rằng một số quốc gia châu Âu đã từ chối yêu cầu quá cảnh của Đài Loan trên đường đến Eswatini.

“Đối với những nhà lãnh đạo THIẾU BẢN LĨNH trên khắp châu Âu và những nơi khác đã nhượng bộ Trung Quốc Cộng sản, thế giới đã ghi nhận điều đó,” ông Scott viết. “Nước Mỹ sẽ không quên.”

Ông Benedict Rogers, người sáng lập tổ chức phi chính phủ Hong Kong Watch của Anh, cho biết ông “vui mừng” khi ông Lại thực hiện chuyến đi tới Eswatini bất chấp những “nỗ lực phá hoại” của Bắc Kinh, theo bài đăng của ông trên X ngày 2/5.

Trong cuộc gặp, ông Lại và Quốc vương Eswatini đã chứng kiến lễ ký một thông cáo chung nhằm tăng cường hợp tác và thúc đẩy quan hệ thương mại giữa hai bên.