Trước chuyến thăm Mỹ của ông Tập, DOJ cảnh báo đặc vụ nước ngoài về nghĩa vụ đăng ký

Trước chuyến thăm Washington dự kiến vào thứ Năm tuần tới (24/9) của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) hôm thứ Tư (16/9) ra thông báo nhắc nhở rằng những người hoạt động tại Mỹ theo chỉ đạo hoặc dưới sự kiểm soát của chính phủ hay chủ thể nước ngoài có thể phải thực hiện nghĩa vụ đăng ký hoặc thông báo theo luật. Người không tuân thủ có thể phải đối mặt với trách nhiệm dân sự hoặc hình sự ở cấp liên bang.

Thông báo nêu rõ, những người hành động theo chỉ thị hoặc dưới sự kiểm soát của chính phủ nước ngoài hay những người khác được chủ thể nước ngoài ủy thác, nếu không thực hiện các nghĩa vụ liên quan, có thể phải chịu trách nhiệm dân sự hoặc hình sự theo luật liên bang. Ngay cả các hoạt động như tụ tập công khai, nếu được tiến hành dưới sự chỉ đạo hoặc kiểm soát của thế lực nước ngoài và nhằm thúc đẩy hoạt động tuyên truyền hoặc các mục tiêu khác của thế lực đó, cũng có thể thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật liên quan.

DOJ không nêu tên một tổ chức cụ thể, cũng không giới hạn cảnh báo ở một loại hoạt động nhất định, mà sử dụng khái niệm rộng là “hoạt động công khai” (public activity). Cơ quan này cho biết: bất kỳ ai hoạt động với tư cách đại diện của một thế lực nước ngoài và thực hiện hoạt động công khai, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cuộc biểu tình nhằm thúc đẩy hoạt động tuyên truyền hoặc mục tiêu khác của thế lực nước ngoài, đều phải đăng ký hoặc thông báo với cơ quan liên bang có thẩm quyền.

DOJ cho biết lời nhắc này áp dụng cho cả công dân Mỹ lẫn người không phải công dân Mỹ. Hai đạo luật liên bang chủ yếu được đề cập là “Đạo luật Đăng ký Đại diện Nước ngoài” (FARA) năm 1938 và Điều 951, Tiêu đề 18 Bộ luật Mỹ (18 U.S.C. §951), đều quy định nghĩa vụ công khai hoặc thông báo khi một người hoạt động tại Mỹ với tư cách đại diện cho chủ thể hoặc chính phủ nước ngoài.

DOJ nhấn mạnh một trong các mục tiêu của những quy định này là ngăn chính phủ nước ngoài hoặc đại diện của họ sử dụng đặc vụ không công khai, người trung gian, quan hệ liên kết giả mạo, nguồn tiền bí mật hay các thủ đoạn lừa dối khác để tác động trái phép đến các cuộc thảo luận công khai, kích động hoạt động hoặc can thiệp vào quy trình của chính phủ Mỹ.

Tuy nhiên, DOJ cũng nhấn mạnh thông báo không nhằm vào bất kỳ lập trường chính trị cụ thể nào. Chính phủ Mỹ thừa nhận và bảo vệ quyền tự do ngôn luận, biểu đạt theo Tu chính án thứ Nhất; trọng tâm của quy định là nghĩa vụ đăng ký, công khai hoặc thông báo theo FARA và Điều 951, chứ không phải ngăn cản phát ngôn hay biểu đạt chính trị được Hiến pháp bảo vệ.

Vi phạm FARA hoặc Điều 951 có thể dẫn tới chế tài dân sự hoặc hình sự, trong đó mức án tù tối đa tùy hành vi và điều luật áp dụng có thể lên tới 5 năm. DOJ khuyến nghị những người không chắc mình có thuộc diện phải thực hiện nghĩa vụ pháp lý hay không nên tham vấn luật sư hoặc đề nghị Bộ phận FARA của DOJ đưa ra ý kiến tư vấn.

Thông báo được công bố khi tại Washington dự kiến sẽ diễn ra các cuộc biểu tình với quan điểm ủng hộ lẫn phản đối chính quyền Bắc Kinh trước chuyến thăm của ông Tập. Điều đó đồng nghĩa các “hoạt động công khai” liên quan đến chuyến thăm — như chào đón, tụ tập, cầm cờ hay vận động công khai — nếu thực sự có yếu tố chỉ đạo, kiểm soát hoặc quan hệ đại diện với chính phủ nước ngoài, thì cá nhân tham gia cần xác định rõ cơ cấu tổ chức, nguồn tài trợ, quan hệ chỉ huy và vai trò của mình.

Tin nhắn tuyển người có trả phí

Trước khi DOJ đưa ra thông báo, trong cộng đồng người Hoa ở hải ngoại đã lan truyền các thông tin kêu gọi người tới Washington tham gia những hoạt động “chào đón” ông Tập.

• Bao ăn ở, phát trợ cấp: Mô hình huy động người Hoa “chào đón” ông Tập thăm Mỹ tái diễn

Theo tờ Epoch Times ngày 8/9, nhiều ảnh chụp màn hình nhóm WeChat và tin nhắn tuyển người được cho là đã huy động người tới Washington, D.C. tham gia các hoạt động liên quan. Một tin nhắn trong nhóm WeChat nói sự kiện diễn ra từ ngày 22 đến 26/9, người tham gia được hỗ trợ vé máy bay, ăn ở miễn phí và các khoản khác.

Một người được gọi là “chị Hà”, có tài khoản WeChat đăng ký tại Alhambra, California, được cho là đã huy động người tới Washington, D.C. Người này viết: “Tôi đã gọi rất nhiều người đi”, đồng thời nói hoạt động liên quan cuộc gặp giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Trump, do Đại sứ quán Trung Quốc và các phòng thương mại tài trợ, đồng thời kêu gọi người tham gia.

Một thông tin tuyển người khác mang danh một hiệp hội công thương ở New York, kêu gọi “cầm cờ chào đón”, nói sẽ lo ăn, ở, chi phí đi lại và trả thêm 80 USD “tiền công”.

Đây không phải lần đầu hoạt động huy động của các hội đoàn người Hoa ở nước ngoài bị đưa ra ánh sáng. Trong hội nghị APEC tại San Francisco năm 2023, truyền thông Mỹ từng đưa tin các cơ quan ngoại giao của Trung Quốc và hội đoàn thân Bắc Kinh huy động người tới hiện trường, với mục tiêu sử dụng “bức tường người” và cờ để che lấp biểu ngữ, khẩu hiệu của người biểu tình phản đối ông Tập.

Khi đó, đông đảo nhà hoạt động dân chủ Trung Quốc ở hải ngoại, người Tây Tạng, người Hồng Kông và người Duy Ngô Nhĩ đã tập trung phản đối, đồng thời cũng có nhiều nhóm chào đón thân Bắc Kinh được tổ chức. Hai bên xảy ra nhiều vụ xô xát trên đường phố, trong đó các vụ người ủng hộ Bắc Kinh hành hung người biểu tình đã bị ghi nhận và lên án rộng rãi.

DOJ cũng nhắc rằng người có thông tin về hoạt động do chính phủ nước ngoài chỉ đạo hoặc kiểm soát nhưng chưa được công khai có thể cung cấp tin cho FBI hoặc Văn phòng Công tố Liên bang tại địa phương.