WHO công bố dịch Ebola ở Congo là tình trạng khẩn cấp toàn cầu

Hôm thứ Bảy (16/5), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thông báo rằng dịch Ebola bùng phát tại Congo và Uganda đã được tuyên bố là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu, đồng thời cảnh báo rằng quy mô thực tế của dịch có thể nghiêm trọng hơn dữ liệu hiện có, và virus có thể tiếp tục lây lan mà chưa được phát hiện.

Theo dữ liệu WHO công bố, đến nay dịch bệnh đã khiến khoảng 80 người tử vong và hơn 200 trường hợp nghi nhiễm, trong đó có 4 nhân viên y tế tử vong.

Nguy cơ lây lan dịch bệnh đang thu hút sự quan tâm cao độ từ cộng đồng quốc tế. Tại thủ đô Kinshasa của Cộng hòa Dân chủ Congo đã ghi nhận các ca xác nhận dương tính. Với tư cách là thành phố đông dân nhất cả nước, việc xuất hiện ca bệnh tại Kinshasa cho thấy virus có thể đã vượt ra khỏi các khu vực dịch hẻo lánh và xâm nhập vào đô thị lớn.

Đồng thời, thủ đô Kampala của Uganda cũng xác nhận 2 ca, trong đó một bệnh nhân đã tử vong. Hai bệnh nhân này đều nhập cảnh từ Cộng hòa Congo.

Xuất phát điểm của dịch

Dịch bệnh lần này xuất hiện đầu tiên tại tỉnh Ituri, miền Đông Bắc Cộng hòa Congo. Khu vực này thuộc vùng rừng nhiệt đới, dân số khoảng 5,7 triệu người, với nguồn lực y tế rất hạn chế. Xung đột vũ trang kéo dài đã khiến nhiều cư dân phải di tản. WHO nhận định những yếu tố này làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh.

Tỉnh Ituri từng trải qua dịch Ebola từ 2018–2020, được ghi nhận là dịch Ebola lớn thứ hai trong lịch sử, khiến hơn 2.000 người tử vong.

WHO cho biết, việc xuất hiện các ca tử vong tập trung bất thường tại cộng đồng ở Ituri, cùng với các ca bệnh tại Kinshasa và Kampala, cho thấy quy mô thực tế của dịch có thể lớn hơn số liệu chính thức.

Trish Newport, Quản lý Dự án khẩn cấp của Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (Doctors Without Borders), nhận định:

“Trong thời gian ngắn đã xuất hiện nhiều ca nhiễm và tử vong, dịch bệnh đã vượt nhiều khu vực y tế và lan qua biên giới, điều này rất đáng lo ngại.”

Chủng virus và tính chất nguy hiểm

Dịch lần này liên quan đến chủng Ebola Bundibugyo, một chủng ít gặp. So với chủng Zaire từng gây nhiều dịch lớn, nghiên cứu về Bundibugyo còn hạn chế. Hiện chưa có vắc-xin hay phương pháp điều trị đặc hiệu được công nhận.

Ebola là một loại sốt xuất huyết virus nghiêm trọng, lây truyền qua dịch cơ thể, với các triệu chứng gồm sốt, mệt mỏi cực độ, đau cơ và đau đầu, có thể tiến triển thành nôn mửa, tiêu chảy, thậm chí chảy máu. Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi được công nhận.

Virus Ebola được phát hiện lần đầu tại Congo năm 1976. Dịch nghiêm trọng nhất toàn cầu xảy ra từ 2013–2016, bắt đầu ở Guinea và lan sang Sierra Leone và Liberia, khiến hơn 11.000 người tử vong.

WHO kêu gọi Cộng hòa Congo và Uganda nhanh chóng cách ly bệnh nhân xác nhận và những người tiếp xúc gần, đồng thời yêu cầu các nước láng giềng thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Tuy nhiên, WHO không khuyến nghị đóng cửa biên giới, vì điều này có thể thúc đẩy việc nhập cảnh bất hợp pháp không kiểm soát, làm dịch bệnh khó kiểm soát hơn.

WHO nhấn mạnh, dịch Ebola hiện chưa đạt mức đại dịch toàn cầu, nhưng nếu các biện pháp kiểm soát không đủ, nguy cơ lan rộng vẫn còn cao.