Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng dự kiến tăng hơn 86.000 tỷ đồng

Tổng mức đầu tư dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng được đề xuất tăng lên gần 289.300 tỷ đồng, trong khi mục tiêu hoàn thành dự án vẫn được đặt ra vào năm 2030. 

Ngày 6/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình Quốc hội tờ trình về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng. 

Theo đề xuất, sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án được điều chỉnh lên khoảng 289.300 tỷ đồng, tăng hơn 86.100 tỷ đồng so với phương án đã được Quốc hội thông qua trước đó.

Theo Chính phủ, việc điều chỉnh được thực hiện trên cơ sở cập nhật các quy hoạch mới, nhu cầu vận tải, phương án kết nối hạ tầng và mục tiêu phát triển kinh tế trong giai đoạn tới. 

Dự án cũng được bổ sung đoạn tuyến Yên Viên – Gia Lâm dài khoảng 8,4 km, đồng thời xây dựng thêm hai tuyến nhánh kết nối hệ thống đường sắt hiện hữu với các ga trên tuyến nhằm nâng cao khả năng khai thác và liên kết mạng lưới đường sắt.

Sau điều chỉnh, tuyến chính có điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới thuộc tỉnh Lào Cai và điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng. Chiều dài tuyến chính khoảng 363 km, các tuyến nhánh gần 63 km, đi qua 6 tỉnh, thành phố gồm Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.

Về quy mô đầu tư, dự án được đề xuất xây dựng đường đơn từ ga Lào Cai đến ga Bắc Hồng, đường đôi từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng và đoạn Yên Viên – Gia Lâm. Toàn tuyến sử dụng khổ đường 1.435 mm, khai thác chung vận tải hành khách và hàng hóa.

Theo phương án mới, tốc độ thiết kế tối đa của tuyến đạt 160 km/h; riêng đoạn qua khu vực đầu mối Hà Nội có tốc độ thiết kế 120 km/h, các đoạn còn lại 80 km/h. Tuyến chính và đoạn nhánh Yên Viên – Gia Lâm sử dụng công nghệ đường sắt điện khí hóa, trong khi các nhánh kết nối cảng biển trước mắt sử dụng đầu máy diesel và sẽ chuyển đổi sang năng lượng sạch trong giai đoạn sau. Tổng nhu cầu sử dụng đất của dự án khoảng 2.075,4 ha.

Chính phủ cũng đề xuất điều chỉnh tiến độ thực hiện, tiếp tục lập báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025 và phấn đấu hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2030. 

Đối với tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với ga Nam Đồ Sơn, việc triển khai sẽ được thực hiện đồng bộ với tiến độ đầu tư khu bến Nam Đồ Sơn nhằm bảo đảm hiệu quả khai thác và kết nối hạ tầng logistics.

Thẩm tra tờ trình của Chính phủ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhận định việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án có cơ sở khi xuất hiện nhiều yếu tố mới liên quan đến quy hoạch, nhu cầu vận tải, phương án kết nối và điều kiện triển khai. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, đồng thời chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của các số liệu và phương án đề xuất.

Đối với quy mô đầu tư và công nghệ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục đánh giá mức độ đồng bộ giữa dự án với quy hoạch sử dụng đất, hệ thống đường sắt, cảng biển và hạ tầng logistics. Bên cạnh đó, cần bổ sung đánh giá tác động môi trường phù hợp với phạm vi và quy mô sau điều chỉnh, đồng thời làm rõ cơ sở lựa chọn phương án đầu tư đường đôi trên đoạn Bắc Hồng – Nam Hải Phòng ngay trong giai đoạn đầu.

Về nguồn vốn, cơ quan thẩm tra cho biết tổng mức đầu tư dự kiến tăng lên khoảng 289.300 tỷ đồng, tương đương tăng 42,4% so với phương án trước. Vì vậy, Chính phủ được đề nghị tiếp tục làm rõ nguyên nhân tăng vốn, kiểm soát chặt khối lượng, đơn giá, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ cấu chi phí của dự án. Đồng thời, cần xây dựng phương án bố trí vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, bảo đảm an toàn nợ công và không ảnh hưởng đến nguồn lực dành cho các dự án quan trọng quốc gia khác.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các nội dung đánh giá về hiệu quả tài chính, khả năng thu hồi vốn, phương án khai thác từng tuyến nhánh cũng như tiến độ giải phóng mặt bằng, tái định cư và lựa chọn nhà thầu. Mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2030 được đánh giá là có yêu cầu rất cao, do đó cần xây dựng lộ trình triển khai cụ thể để bảo đảm tiến độ.

Trong phiên thảo luận tại tổ, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ sự đồng tình với việc điều chỉnh quy mô dự án nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng và tăng năng lực kết nối. Tuy nhiên, các ý kiến cũng đề nghị Chính phủ làm rõ hơn cơ sở xác định tổng mức đầu tư, nguồn vốn thực hiện, trách nhiệm của các cơ quan liên quan khi dự án phải điều chỉnh tăng vốn lớn, đồng thời có giải pháp quản lý chặt chẽ để tránh thất thoát, lãng phí và bảo đảm hiệu quả đầu tư. Một số đại biểu cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế khai thác quỹ đất dọc tuyến, xác định rõ nguồn lực của từng giai đoạn và tăng cường tính minh bạch trong quá trình triển khai dự án.

Dự kiến, sau khi tiếp thu ý kiến của các cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để trình Quốc hội xem xét, quyết định việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng theo quy định.