Nhiều người lao động cầm cố sổ BHXH

Người lao động mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại do bị mất, hỏng thì không thuộc đối tượng được cấp lại sổ BHXH theo quy định.

Ngày 6/2, Bảo hiểm xã hội Việt Nam tổ chức Hội nghị cung cấp thông tin định kỳ về Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm y tế (BHYT).

Tại hội nghị, ông Chu Minh Tộ – Trưởng ban Sổ, Thẻ (BHXH Việt Nam) cho biết trong thời gian qua, tại BHXH một số địa phương như Phú Yên, Vĩnh Long, Đồng Nai, TP.HCM, Đắk Nông,… sau khi thực hiện bàn giao sổ BHXH cho người lao động đã xuất hiện tình trạng cá nhân người lao động đem sổ đi cầm cố tại các hiệu cầm đồ, ngân hàng, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ mới.

“Việc cầm cố sổ BHXH ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của người lao động, của cả người nhận sổ BHXH để cầm cố cũng như ảnh hưởng đến cơ quan BHXH, doanh nghiệp có người tham gia BHXH” – ông Tộ cho hay.

Theo ông Tộ, luật BHXH và các văn bản hướng dẫn không quy định việc cầm cố, thế chấp sổ BHXH và không quy định cấp lại sổ BHXH đối với trường hợp người lao động đem sổ BHXH đi cầm cố, chỉ cấp lại sổ BHXH do bị hỏng, mất.

Ông Tộ lấy dẫn chứng tại Khoản 3, Điều 19 Luật BHXH quy định người lao động có trách nhiệm bảo quản sổ BHXH; Tại Khoản 1, Điều 96 Luật BHXH quy định sổ BHXH được cấp cho từng người lao động để theo dõi việc đóng, hưởng các chế độ BHXH và là cơ sở để giải quyết các chế độ BHXH; Tại Khoản 2, Điều 97 của Luật quy định hồ sơ cấp lại sổ BHXH trong trường hợp người lao động bị hỏng, mất sổ BHXH (không quy định đối với trường hợp cầm cố sổ BHXH),…

Như vậy, nếu người lao động mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH do bị mất, hỏng thì không thuộc đối tượng được cấp lại sổ BHXH theo quy định.

Ngoài ra, người lao động mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ với lý do bị mất, hỏng, nếu cơ quan BHXH phát hiện thì người lao động sẽ bị phạt tiền từ 500.000 -1.000.000 đồng theo quy định tại Nghị định số 95/2013 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Bên cạnh đó, đối với người, đơn vị nhận cầm cố sổ BHXH, ông Tộ cũng cảnh báo tình trạng rủi ro cao, vì pháp luật không quy định việc dùng sổ BHXH để lĩnh hộ lương hưu hay lĩnh BHXH một lần.

“Theo quy định, khi giải quyết hưởng BHXH một lần phải kiểm tra, đối chiếu các yếu tố về nhân thân, số sổ BHXH, dữ liệu về quá trình đóng BHXH của người lao động đảm bảo không giải quyết hưởng trùng. Khi cơ quan BHXH quyết chế độ BHXH cho người lao động phải căn cứ trên dữ liệu về quá trình đóng BHXH của người lao động trên phần mềm nên chỉ giải quyết chế độ 1 lần, không thể giải quyết trùng lần nữa” – ông Tộ giải thích.

Tại Khoản 3, Điều 19 Luật BHXH cũng quy định: “Mức hưởng bảo hiểm xã hội được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng bảo hiểm xã hội…”. Pháp luật về bảo hiểm xã hội không cho phép mua bán, chuyển nhượng thời gian người lao động tham gia bảo hiểm xã hội. Điều này có nghĩa chỉ người nào tham gia BHXH thì người đó hoặc thân nhân của họ mới được hưởng quyền lợi liên quan.

Người cầm cố sổ bảo hiểm xã hội sẽ không thể đem sổ nhận thế chấp đi giải quyết bảo hiểm xã hội một lần, mặc dù có giấy ủy quyền theo quy định của pháp luật. Trường hợp người lao động tham gia bảo hiểm xã hội nếu gặp rủi ro (trong thời gian chưa hưởng bảo hiểm xã hội một lần mà qua đời) thì thân nhân của họ mới được hưởng chế độ tuất, người cầm cố sổ bảo hiểm xã hội sẽ không được hưởng (quy định tại Điều 67, Điều 69 Luật BHXH).

Cũng theo ông Tộ, tình trạng cầm cố sổ BHXH là do người lao động cần một khoản tiền nhất định khi gặp khó khăn kinh tế chứ chưa thể đánh giá đây là hiện tượng lừa đảo. Hiện BHXH đang điều tra, thống kê số sổ bảo hiểm xã hội bị cầm cố, xây dựng quy trình quản lý sổ bảo hiểm xã hội chặt chẽ hơn.

Hoàng Minh

Xem thêm: