Đề xuất chuyển ga đầu mối đường sắt Hà Nội về Ngọc Hồi, Gia Lâm

Theo phương án quy hoạch đang được đề xuất, ga Hà Nội, Giáp Bát và Long Biên không còn nằm trong danh mục ga đầu mối hành khách quốc gia; chức năng này được bố trí tại Ngọc Hồi và Gia Lâm. 

Đầu mối hành khách được đề xuất tại Ngọc Hồi và Gia Lâm

Cục Đường sắt Việt Nam vừa có Tờ trình số 2411 đề nghị Bộ Xây dựng phê duyệt Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP Hà Nội.

Theo phương án được đề xuất, mạng lưới đường sắt qua Hà Nội sẽ được tổ chức lại theo hướng kết nối đường sắt quốc gia với hệ thống đường sắt đô thị.

Đối với tuyến đường sắt Hà Nội – TP Hồ Chí Minh trong phạm vi nghiên cứu từ ga Hà Nội đến ga Phủ Lý, đoạn tuyến dài khoảng 56 km hiện là đường đơn, khổ 1.000 mm.

Đoạn từ ga Hà Nội đến tổ hợp Ngọc Hồi được đề xuất chuyển thành đường sắt đô thị sau khi tuyến đường sắt vành đai phía Đông được đưa vào khai thác. Đoạn Ngọc Hồi – Phú Xuyên dài khoảng 26,5 km sẽ được cải dịch, đi cùng hành lang tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Trong danh mục các ga đầu mối hành khách quốc gia theo phương án mới, ga Hà Nội, Giáp Bát và Long Biên không còn được xác định là các đầu mối hành khách quốc gia. Thay vào đó, chức năng này được bố trí tại Ngọc Hồi và Gia Lâm.

Hành khách đến Hà Nội sẽ được đón, trả tại hai ga này. Hành khách đi giữa các tỉnh phía Bắc và phía Nam sẽ chuyển tiếp qua tuyến vành đai phía Đông và hai đầu mối Ngọc Hồi, Gia Lâm.

Đối với vận tải hàng hóa, hai đầu mối xếp dỡ được đề xuất tại Thường Tín và Yên Thường. Luồng hàng giữa khu vực phía Bắc và phía Nam sông Hồng sẽ được tổ chức chuyển tiếp qua tuyến vành đai phía Đông.

Hơn 40.000 tỷ đồng cho hai dự án đường sắt

Để chuẩn bị hạ tầng thay thế, UBND TP Hà Nội đề nghị Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính xem xét bố trí khoảng 9.453 tỷ đồng trong kế hoạch vốn năm 2026.

Nguồn vốn này dự kiến phục vụ công tác chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và triển khai các hạng mục ban đầu của hai dự án đường sắt quốc gia do Hà Nội làm chủ quản.

Tổng sơ bộ mức đầu tư của hai dự án khoảng 40.171 tỷ đồng, đề nghị bố trí từ ngân sách Trung ương.

Dự án thứ nhất là cải dịch tuyến đường sắt Hà Nội – TP Hồ Chí Minh hiện hữu đoạn Phú Xuyên – Ngọc Hồi, dài khoảng 26,5 km, cùng khoảng 3 km kết nối từ Ngọc Hồi đến tuyến vành đai Bắc Hồng – Văn Điển.

Tuyến được đề xuất đầu tư đường đơn, khổ 1.000 mm, sử dụng sức kéo diesel, gồm ba ga mới là Ngọc Hồi, Thường Tín và Phú Xuyên. Dự án cũng bao gồm xí nghiệp toa xe hàng, xí nghiệp đầu máy và Trung tâm Điều hành vận tải đường sắt quốc gia được di dời từ ga Hà Nội về ga Thường Tín mới.

Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 12.419 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành ngày 31/3/2027.

Dự án thứ hai là tuyến đường sắt quốc gia vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi – Kim Sơn, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Tuyến chính từ Thường Tín đến Kim Sơn dài khoảng 31,3 km.

Theo đề xuất, tuyến được đầu tư đường đôi, khổ 1.435 mm, điện khí hóa. Sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 27.752 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2028.

Vai trò của ga Hà Nội có thể thay đổi

Hiện khu vực ga Hà Nội có khoảng 86 chuyến tàu khách và tàu hàng mỗi ngày. Sản lượng vận chuyển đạt khoảng 3 triệu lượt hành khách và 2,9 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Vào các dịp cao điểm như Tết và mùa hè, lượng hành khách có thể lên gần 20.000 lượt/ngày.

Ga Hà Nội hiện là đầu mối hành khách, đồng thời thực hiện các chức năng giải thể, lập tàu khách, kiểm tra, sửa chữa đầu máy và bố trí Trung tâm Điều hành vận tải đường sắt quốc gia.

Ga Gia Lâm hiện là đầu mối hành khách phía Bắc, phục vụ các đoàn tàu khách quốc gia và liên vận quốc tế. Trong khi đó, ga Giáp Bát và Yên Viên đảm nhận chức năng đầu mối hàng hóa phía Nam và phía Bắc; Yên Viên còn phục vụ hàng hóa liên vận quốc tế.

Vì vậy, nếu phương án quy hoạch được phê duyệt, việc chuyển đổi chức năng các tuyến và ga hiện hữu sẽ kéo theo việc tổ chức lại hệ thống tác nghiệp, điều hành, xếp dỡ, sửa chữa và bảo dưỡng phương tiện đường sắt.

Phương án này cũng phù hợp với định hướng quy hoạch đường sắt đã được điều chỉnh trước đó, trong đó tổ hợp ga Ngọc Hồi được xác định là đầu mối hành khách phía Nam, còn ga Gia Lâm là đầu mối hành khách phía Bắc. Các ga Yên Thường và Thường Tín được xác định là đầu mối hàng hóa.

Đáng lưu ý, các nội dung trên hiện là phương án đề xuất trong hồ sơ quy hoạch, chưa phải quyết định cuối cùng về việc thay đổi chức năng của ga Hà Nội hay các ga liên quan.