TP.HCM sẽ chuyển công an xử lý người chăn dắt trẻ em, người cao tuổi xin ăn

TP.HCM đề xuất phân nhóm người chăn dắt trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật đi xin ăn nhằm trục lợi vào nhóm có dấu hiệu vi phạm pháp luật, phải chuyển công an xử lý. Trẻ em, người lang thang không xác minh được thân nhân sẽ được nuôi dưỡng lâu dài trong cơ sở trợ giúp xã hội công lập.

Ngày 9/11, dự thảo Quyết định về quản lý trẻ em, người lang thang xin ăn và người cần bảo vệ khẩn cấp khác tại TP.HCM do Sở Y tế TP.HCM soạn thảo đang được đăng trên Cổng thông tin điện tử TP.HCM để lấy ý kiến tổ chức, người dân đến ngày 30/11.

Khoản 1 Điều 2 của bản quy định kèm dự thảo xác định người lang thang xin ăn không chỉ là người trực tiếp đi xin mà còn gồm người dẫn dắt trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi đi xin ăn dưới bất kỳ hình thức nào, như lợi dụng bán hàng rong, bán vé số, bán bánh kẹo, đàn hát, đánh giày, giả danh khất thực, giả dạng người khuyết tật hay người bệnh. Người lang thang sinh sống nơi công cộng cũng thuộc diện này.

Người lang thang xin ăn khi bị phát hiện được chia làm 3 nhóm (Khoản 2 Điều 4).

• Nhóm có dấu hiệu vi phạm pháp luật gồm người chăn dắt, xúi giục, lôi kéo trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi đi xin ăn nhằm trục lợi và người giả dạng người lang thang xin ăn. Người đang bị truy nã hay có dấu hiệu sử dụng ma túy cũng thuộc nhóm này. Những người này bị chuyển cho công an địa phương xử lý.
• Nhóm cần can thiệp y tế khẩn cấp: người suy kiệt, nghi mắc bệnh truyền nhiễm như phong, AIDS, lao, hay có dấu hiệu tâm thần kèm hành vi quá khích được đưa đi khám, điều trị.
• Nhóm cần xác minh nhân thân, nơi cư trú, gồm trẻ em và những người còn lại không thuộc hai nhóm trên.

Đầu mối phát hiện, tiếp nhận ban đầu là Tổ công tác cấp xã, gồm công an xã, công chức phòng Văn hóa – Xã hội, viên chức trạm y tế, do Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND xã làm tổ trưởng. Tổ nhận phản ánh qua điện thoại, mạng xã hội, báo chí và kiểm tra thường xuyên, đột xuất tại nơi công cộng. Trong 24 giờ kể từ khi tiếp nhận, công an xã nơi phát hiện phải chủ trì xác minh nhân thân, nơi cư trú, cung cấp kết quả cho UBND xã đưa vào hồ sơ.

Trường hợp phức tạp và chưa xác minh được nhân thân thì gửi đầy đủ các thông tin, tài liệu thu thập được đến Công an cấp xã nơi cơ sở trợ giúp xã hội trú đóng để tiếp tục làm rõ thông tin công dân. UBND xã, Công an xã nơi cơ sở trú đóng phối hợp, hướng dẫn thực hiện cấp giấy tờ tùy thân cho công dân.

Bị tập trung 2 lần trở lên có thể phải vào cơ sở trợ giúp xã hội

Sau khi xác minh, người có nơi cư trú tại TP.HCM, có gia đình, người thân, hoặc trong độ tuổi lao động và đủ sức khỏe, sẽ được đưa về gia đình, cộng đồng quản lý (Khoản 1 Điều 7). Sau khi nhắc nhở, yêu cầu cam kết không tiếp tục lang thang xin ăn, Tổ công tác lập biên bản, đưa người này vào danh sách theo dõi tại địa phương.

Trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và người trong độ tuổi lao động nhưng sức khỏe yếu, không có gia đình hoặc người thân bảo lãnh, sẽ được đưa vào cơ sở trợ giúp xã hội công lập trong lúc chờ đưa về nơi cư trú (Khoản 2 Điều 7). Ngoài ra, người đã bị tập trung từ 2 lần trở lên, hoặc đã bị lập biên bản nhắc nhở từ 2 lần trở lên, cũng bị đưa vào cơ sở trợ giúp xã hội công lập.

Thời gian chờ ở cơ sở trợ giúp xã hội trong không quá 3 tháng (Khoản 3 Điều 8). Trong thời gian đó, cơ sở cùng chính quyền tìm thân nhân và làm giấy tờ tùy thân cho người chưa có. Với trẻ em, cơ sở phải thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng trong 25 ngày làm việc, sau đó làm thủ tục khai sinh cho trẻ (Khoản 1 Điều 9).

Cảnh hai đứa trẻ bán kẹo đeo bám du khách trong khu phố Tây – Bùi Viện (TP.HCM), năm 2019. (Video: Việt Phan/Facebook)

Người được gia đình đề nghị nhận về, hoặc người trong độ tuổi lao động đã hồi phục sức khỏe, sẽ được về với gia đình, cộng đồng (Khoản 2 Điều 9).

Nếu hết 3 tháng mà không có ai nhận, trẻ em không có người nuôi dưỡng và người cao tuổi không nhà ở, không người phụng dưỡng có thể được đề nghị nuôi dưỡng lâu dài tại cơ sở. Người bị đưa vào cơ sở từ lần thứ 2 trở lên cũng có thể được đề xuất chăm sóc lâu dài theo diện có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Riêng với người khuyết tật nặng, người đứng đầu cơ sở trợ giúp xã hội lập hồ sơ và đề nghị UBND xã nơi cơ sở trú đóng đề nghị xác định mức độ khuyết tật. Với người được xác định khuyết tật đặc biệt nặng, UBND xã tiến hành các thủ tục đưa vào chăm sóc, nuôi dưỡng lâu dài tại cơ sở trợ giúp xã hội theo diện có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Đối với trường hợp khuyết tật nhẹ hoặc khuyết tật nặng nhưng đang bệnh, sức khỏe suy yếu thì chủ cơ sở đề xuất Giám đốc Sở Y tế tiếp tục gia hạn bảo vệ khẩn cấp cho đến khi người này phục hồi sức khỏe thì dừng trợ giúp xã hội, cho hòa nhập cộng đồng.

Sở Y tế chủ trì thực hiện quy định và điều phối việc tiếp nhận giữa các cơ sở (Khoản 2 Điều 8, Khoản 1 Điều 10). Công an TP.HCM được giao điều tra, xử lý người có hành vi tổ chức, xúi giục, ép buộc người khác đi xin ăn (Khoản 2 Điều 10). UBND cấp xã có trách nhiệm kêu gọi người dân không trực tiếp cho tiền người xin ăn trên đường phố mà gửi tiền, hiện vật qua quỹ từ thiện của các tổ chức có chức năng (Khoản 12 Điều 10).

Phần lớn kế thừa hai quy định trước khi hợp nhất

Trước khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, TP.HCM cũ áp dụng Quyết định 812/QĐ-UBND ngày 10/3/2023 về cơ chế phối hợp tập trung trẻ em, người lang thang xin ăn, còn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ có Quyết định 42/2023/QĐ-UBND ngày 14/9/2023. Bình Dương chưa có quy định riêng về quản lý người lang thang.

Theo tờ trình của Sở Y tế, tổng cộng gần 4.000 lượt người lang thang xin ăn đã được TP.HCM và Bà Rịa – Vũng Tàu đưa vào cơ sở trợ giúp xã hội.

Sở Y tế TP.HCM cho biết phần lớn nội dung trong dự thảo quyết định được kế thừa từ hai quyết định 812 và 42. Tổ công tác cấp xã vốn đã có trong Quyết định 812, nay được áp dụng chung cho cả thành phố.

Điểm khác là dự thảo bỏ khâu phối hợp với Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cấp huyện (Khoản 2 Điều 3 Quyết định 42), vì chính quyền địa phương nay chỉ còn hai cấp. Ngoài ra, Điều 6 dự thảo yêu cầu công an xã xác minh cả nhân thân, thay vì chỉ xác minh nơi cư trú như Điều 4 Quy định kèm Quyết định 42. Mức không quá 3 tháng ở cơ sở kế thừa mốc 90 ngày tại Khoản 4 Điều 3 Quyết định 812.

Dự thảo vẫn đang lấy ý kiến, chưa được UBND TP.HCM ban hành và chưa ghi ngày có hiệu lực.

Xem thêm: