Công an TP.HCM: Có người làm công tác xã hội để lộ thông tin trẻ bị xâm hại

Sơn Nguyên
•
Thứ Năm, 05/11/2026

Công an TP.HCM cho biết có người làm công tác xã hội thiếu kiến thức tố tụng đã để lộ thông tin vụ án ra cộng đồng, gây áp lực cho trẻ bị xâm hại và gia đình.

Thông tin đời tư của trẻ bị lộ bởi chính người hỗ trợ

Ngày 3/11, Sở Y tế TP.HCM tổ chức hội thảo về vai trò của người làm công tác xã hội trong tư pháp người chưa thành niên.

Tại đây, Thượng tá Trần Thụy Thảo Trinh, Phó chánh Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM, cho biết việc giữ bí mật đời tư của trẻ em trong các vụ án chưa được bảo đảm tốt, các báo Thanh Niên, Dân Trí đưa tin.

Bà Trinh cho biết một số nhân sự làm công tác xã hội hiện nay chưa được trang bị đầy đủ kiến thức chuyên sâu về tố tụng hình sự, cũng như việc bảo vệ bí mật thông tin cá nhân, dữ liệu đời tư, đã làm rò rỉ thông tin, nhất là trong các vụ xâm hại tình dục trẻ em.

Bà Trinh dẫn chứng bằng một sự việc bà trực tiếp lấy lời khai nhiều năm trước. Sau khi cùng tham gia, nhân viên công tác xã hội đã báo cáo lãnh đạo UBND địa phương để xin chế độ hỗ trợ, vô tình làm tiết lộ thông tin của nạn nhân. Khi các cơ quan, đoàn thể đến thăm khiến hàng xóm và người xung quanh đều biết trẻ bị xâm hại, khiến cuộc sống và tâm lý của gia đình họ bị ảnh hưởng.

Bà Trinh cũng cho biết cơ chế phối hợp giữa cơ quan điều tra và người làm công tác xã hội chưa xuyên suốt, đồng bộ, nên ở một số địa phương việc xác định đầu mối liên hệ còn gặp khó. Nhiều trường hợp người chưa thành niên bỏ nhà đi, không có nhân thân rõ ràng khiến việc xác minh, lập báo cáo điều tra xã hội mất thời gian, trong khi cơ quan điều tra tiếp cận dưới góc độ pháp lý, bị giới hạn thời hạn tố tụng nghiêm ngặt.

Ông Trần Tấn Lập, Phó trưởng Phòng 2 VKSND TP.HCM, cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, cơ quan điều tra đã khởi tố mới 107 vụ án liên quan đến xâm hại trẻ em với 114 bị can, và đã xét xử 54 vụ.

Luật Tư pháp người chưa thành niên (2024), có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định người làm công tác xã hội được hỗ trợ trong quá trình tố tụng và xây dựng phương án xử lý chuyển hướng tại cộng đồng, tái hòa nhập cộng đồng.

Yêu cầu là người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp người chưa thành niên phải có hiểu biết pháp luật về người chưa thành niên và đã được đào tạo hoặc bồi dưỡng về tâm lý học, khoa học giáo dục người chưa thành niên hoặc có kinh nghiệm, hiểu biết về tâm lý người chưa thành niên hoặc có kỹ năng giao tiếp đối với người chưa thành niên.

Ông Nguyễn Tăng Minh, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết, theo đề xuất của Sở, UBND TP.HCM đã ban hành 2 quyết định công bố danh sách tổng cộng 657 người làm công tác xã hội. Sở cũng phối hợp với Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM và Công an TP.HCM, với sự hỗ trợ của tổ chức Save the Children International, mở 4 lớp tập huấn kiến thức pháp luật và kỹ năng làm việc với người chưa thành niên.

Được mời nhưng không tham gia, có người tham gia hình thức

Bà Nguyễn Thị Ly – Phó chánh tòa Gia đình và Người chưa thành niên TAND TP.HCM cho biết tòa đã cố gắng mời người làm công tác xã hội tham gia tố tụng trong các vụ án liên quan đến người chưa thành niên. Tuy nhiên, ở một số vụ bà Ly được phân công, người được mời không tham gia, hoặc tham gia mang tính “hình thức” và bị động.

Bà Ly cho rằng nguyên nhân là do còn ít người làm công tác xã hội, hầu hết làm kiêm nhiệm, cơ chế phối hợp giữa các ngành chưa đồng bộ, và mức thù lao không tương xứng với thời gian, công sức bỏ ra để theo sát một vụ án. Bà cũng nêu nhiều báo cáo điều tra xã hội chỉ dừng ở mức “liệt kê hoàn cảnh gia đình”, chưa chỉ ra nguyên nhân sâu xa của hành vi phạm tội, khiến tòa khó quyết định nên áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng hay hình phạt.

Từ thực tế xử lý vụ việc, đại diện VKSND, ông Trần Tuấn Lập cho hay một số trường hợp chậm phân công người làm công tác xã hội, khiến họ không kịp tham gia tố tụng ngay từ đầu; chậm gửi báo cáo điều tra xã hội; trình độ chuyên môn chưa đồng đều, thiếu kinh nghiệm…

Những vụ bắt người đang phạm tội hay bắt khẩn cấp rơi vào ngày nghỉ, ngày lễ thì cơ quan điều tra và viện kiểm sát khó liên lạc với trợ giúp viên pháp lý để bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên ngay từ đầu. VKSND TP.HCM đã góp ý với VKSND Tối cao để phối hợp với Bộ Tư pháp xử lý việc này.

Đại diện phía người làm công tác xã hội, ông Phạm Đình Nghinh, Phó chủ tịch thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM, cho biết trong hơn 600 người có tên trong danh sách làm công tác xã hội đều làm việc tại phường, xã. Những người làm chuyên trách cũng đang quá tải. Khi nhận thêm việc hỗ trợ tư pháp, họ có khi mất đến 2-3 tháng cho một trường hợp. Ông đề nghị thu hút thêm người làm công tác xã hội ở các tổ chức xã hội ngoài nhà nước, vì luật đã cho phép, miễn là họ có chuyên môn phù hợp.

Cần tháo gỡ áp lực thời gian, phối hợp liên ngành, chi phí hỗ trợ

Về giải pháp, đại diện Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM – Thượng tá Trần Thụy Thảo Trinh đề xuất bồi dưỡng cho người làm công tác xã hội kiến thức pháp luật, tố tụng hình sự và cách bảo vệ bí mật riêng tư. Bà cũng đề nghị ban hành quy chế làm việc chi tiết, chuẩn hóa cách tiếp nhận, phân công và trao đổi thông tin giữa điều tra viên với người làm công tác xã hội. Với điều tra viên, bà đề nghị trang bị kỹ năng điều tra thân thiện, hiểu đặc điểm tâm sinh lý của người chưa thành niên.

Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM Nguyễn Tăng Minh cho rằng từ quy định của luật đến thực thi còn nhiều vấn đề cần làm rõ, và nêu các việc cần làm trong thời gian tới:

Làm vững mạng lưới, phối hợp chặt hơn giữa VKSND, tòa án, công an và các cơ quan liên quan.
Đổi cách tập huấn người làm công tác xã hội: chuyển từ học lý thuyết sang giải bài tập tình huống thực tế, thảo luận nhóm theo từng vụ việc.
Nghiên cứu lập 19 nhóm phối hợp, tương ứng với 19 tòa án khu vực, để các xã, phường trong cùng khu vực kết nối, hỗ trợ nhau xử lý vụ việc nhanh hơn.
Mở rộng mạng lưới dịch vụ hỗ trợ tư vấn tâm lý, pháp lý, y tế, học nghề; phân rõ trách nhiệm giữa các sở, ngành, cơ quan tố tụng và chính quyền địa phương.

Ông Phạm Hoàng Anh, Phó Trưởng Phòng Bảo vệ, chăm sóc trẻ em và Bảo trợ xã hội (Sở Y tế TPHCM) chỉ ra có 6 nhóm vấn đề trọng tâm từ thực tiễn áp dụng Luật Tư pháp người chưa thành niên cần tháo gỡ:

Áp lực về thời gian khi quy định trong 7 ngày phải lập báo cáo điều tra xã hội hay kế hoạch xử lý chuyển hướng, làm sao để thu thập đủ thông tin, phối hợp với các bên mà vẫn đảm bảo tính chính xác, khách quan?
Cơ chế phối hợp liên ngành với tình trạng chồng chéo chức năng hoặc làm chưa đầy đủ trách nhiệm
Việc người làm công tác xã hội tham gia lấy lời khai, hỏi cung với người chưa thành niên có phù hợp?
Các vấn đề xoay quanh việc tham gia phiên họp, phiên tòa của người làm công tác xã hội khi được triệu tập.
Cơ chế tài chính và điều kiện bảo đảm cho người làm công tác xã hội khi tham gia từng vụ án hiện nay đã có hướng dẫn rõ ràng chưa?
Cần xây dựng mô hình và mạng lưới dịch vụ xã hội tại cơ sở thế nào để hỗ trợ tốt nhất cho người chưa thành niên?

Xem thêm: