Việt Nam bỏ quy định giới hạn sinh một hoặc hai con từ ngày 3/6

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua sửa đổi Pháp lệnh Dân số, cho phép các cặp vợ chồng tự quyết định số con.

• Việt Nam đối diện tình trạng sinh thấp kỷ lục, già hóa dân số nhanh
• Việt Nam thuộc nhóm có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới

Ngày 3/6, tại phiên họp thứ 46, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 của Pháp lệnh Dân số số 06/2003/PL-UBTVQH11, được sửa đổi, bổ sung theo Pháp lệnh số 08/2008/PL-UBTVQH12, với 100% thành viên có mặt tán thành. Pháp lệnh có hiệu lực ngay từ ngày thông qua.

Theo đó, các cặp vợ chồng được quyền quyết định “thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh” phù hợp với lứa tuổi, sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, công việc, thu nhập và khả năng nuôi dạy con, trên cơ sở bình đẳng giới.

Quy định giới hạn “sinh một hoặc hai con, trừ trường hợp đặc biệt” đã được bãi bỏ.

Các cặp đôi vẫn phải thực hiện trách nhiệm bảo vệ sức khỏe sinh sản, phòng ngừa bệnh lây truyền qua đường tình dục và HIV/AIDS.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết việc sửa đổi này nhằm khắc phục chênh lệch tỷ lệ sinh giữa các vùng, tránh mức sinh giảm quá thấp, không đạt mức sinh thay thế, vốn có thể ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội, an ninh, và quốc phòng.

Số liệu từ Bộ Y tế cho thấy tổng tỷ suất sinh giảm từ 2,11 con/phụ nữ (2021) xuống 1,91 (2024), thấp nhất lịch sử, và dự báo sẽ tiếp tục giảm.

Nếu xu hướng này kéo dài, đến năm 2039, Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng, năm 2042 dân số lao động đạt đỉnh, và sau năm 2054 dân số có thể tăng trưởng âm, gây thiếu lao động và gia tăng già hóa dân số.

Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều cặp vợ chồng muốn có hai con nhưng bị hạn chế bởi chi phí sinh hoạt, công việc, và điều kiện sống. Chính sách mới được kỳ vọng sẽ giúp tăng nhẹ tỷ lệ sinh trong ngắn hạn.

Từ ngày 20/3/2025, đảng viên cũng không còn bị kỷ luật khi sinh con thứ ba.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đồng ý việc sửa đổi, nhưng nhấn mạnh đây là giải pháp tạm thời. Ông đề nghị sớm hoàn thiện Luật Dân số để giải quyết toàn diện các vấn đề dân số, đồng thời đảm bảo nguồn ngân sách cho các chính sách hỗ trợ gia đình, như y tế và giáo dục.

Pháp lệnh không tác động đến quốc phòng và an ninh quốc gia, nhưng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ các gia đình tự tin hơn trong việc lập kế hoạch sinh con, góp phần vào sự phát triển của Việt Nam.

Minh Long