Khác biệt thế hệ

Giáo dục là một lĩnh vực rộng lớn, nơi giao thoa của rất nhiều lĩnh vực và cũng là “chiến trường giao tranh” ác liệt của tư tưởng, giá trị quan, trường phái…

Bởi thế, các nhà giáo dục trên thế giới từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây đã cãi cọ liên tục và bất đồng với nhau.

Bây giờ vẫn thế. Trước hiện tình của giáo dục ngổn ngang, họ vẫn cãi nhau.

Tuy nhiên về cơ bản họ thống nhất với nhau ở một điểm: Trẻ em bây giờ rất khác các thế hệ trẻ em trước đó.

Lý do là vì trẻ em hiện nay sinh ra và lớn lên trong một môi trường khác với trước đó rất lớn.

Các em sinh ra và lớn lên trong đô thị hoặc các vùng nông thôn bị đô thị hóa với tốc độ nhanh.

Môi trường vật lý và môi trường vô hình mà các em đặt mình vào hầu như khác biệt hoàn toàn với môi trường của thế hệ ông bà, cha mẹ. Đối với thế hệ trẻ em sinh ra ở thành phố nhưng có bố mẹ xuất thân ở thôn quê, điều này càng rõ ràng.

Để xã hội hóa cá nhân thành công ở đô thị, rõ ràng trẻ em cần đến các thiết chế quan trọng như bảo tàng, thư viện, quảng trường, công viên, các câu lạc bộ, các tổ chức tự trị của trẻ em… cùng một không gian đô thị rộng lớn về nhiều nghĩa, tạo ra sự liên kết giữa những người xa lạ (Về cơ bản sống trong thành phố tất cả đều là người lạ).

Khi các thiết chế đó không phát huy được vai trò, thế giới và trải nghiệm của trẻ em chỉ là từ nhà đến trường trên những chiếc xe buýt của trường, hoặc là cái ghế, yên xe phía sau tay lái bố mẹ.

Ở trường học trải nghiệm của trẻ chủ yếu gắn bó với sách giáo khoa và các nghi lễ trường học.

Sự khác biệt về chất của trẻ em làm cho người lớn lúng túng.

Từ lúng túng tới không thích ứng và hỗ trợ được trẻ là điều dễ hiểu.

Xu hướng đào tạo giáo viên chỉ chú trọng vào “chuyên môn” trong đó đặc biệt coi trọng “Phương pháp dạy học” đã biến giáo viên thành một người truyền đạt tri thức thuần túy.

Giáo viên thiếu các tri thức về nghề giáo, về trường học, về giáo dục, tâm lý và đặc biệt là thiếu nền tảng văn hóa cơ bản để hiểu biết về xã hội, trẻ em và thế giới.

Kết quả là người lớn và trẻ em như sống trong hai thế giới song song. Chỗ nào gặp nhau, chỗ đó xảy ra… va chạm giữa các nền văn minh.

Đấy là điều người lớn cần suy nghĩ.

Nguyễn Quốc Vương

Theo Facebook Tác giả, dịch giả Nguyễn Quốc Vương
Tựa do tòa soạn đặt

Xem thêm cùng tác giả, dịch giả:

• Văn chương ích gì cho cuộc sống hôm nay?
• Quan sát lớp trẻ Việt
• “Tôi có thể làm gì để khuyến khích, giúp đỡ người khác đọc sách?”
• Con cái chúng ta đang học kém đi hay đang sống tồi đi?

Mời nghe radio: