Người mẹ của vua Lê Thái Tổ

Giữa vùng đất Thanh Hóa, bên dòng sông Chủa hiền hòa, làng Chủa vẫn lưu giữ câu chuyện về dòng họ Trịnh và người phụ nữ đức hạnh Trịnh Thị Ngọc Thương – người đã sinh ra Lê Lợi. Từ buổi đầu hoang vu được khai phá bởi tổ tiên họ Trịnh, mảnh đất này đã trở thành nơi khởi nguồn của một triều đại trong lịch sử nước Việt.

Làng Chủa thuộc hương Chủ Sơn, Thanh Hóa, nằm ở hữu ngạn sông Chủa (một nhánh của sông Chu), giữa một gò đồi nhấp nhô gần núi Chủ Sơn. Dù dân chúng hay gọi nơi đây là làng Chủa (gọi theo tên sông Chủa), nhưng hành chính nhà Trần gọi đây là làng Chủ Sơn (gọi theo tên núi Chủ Sơn). Xưa kia vùng đất này rất hoang vắng.

Theo gia phả họ Trịnh thì người đầu tiên đến đây là cụ Tước hầu (không phải tên thật), sau đó có tộc người Mường và họ Lê, Bùi cũng đi theo cùng khai phá nơi đây.

Con cụ Tước hầu là Trịnh Thậm tiếp tục khai phá vùng đất này, trở thành Hào trưởng của vùng.

Trịnh Thậm có người con trai là Trịnh Thắm, làm quan dưới thời nhà Trần, khi chống giặc Chiêm Thành đã bắt được con voi trắng, được vua Trần ban thưởng, cho làm Đại toát nữu phụ trách việc quân ở địa phương.

Trịnh Thắm có con trai là Trịnh Sai tiếp tục phát triển cơ nghiệp họ Trịnh ở đất Thủy Chú.

Gần Thủy Chú là vùng đất Lam Sơn rất giàu có và trù phú, họ Lê đời đời làm Quân chủ vùng này. Con gái của Trịnh Sai là Trịnh Thị Ngọc Thương kết duyên với Lê Khoáng ở Lam Sơn.

Lê Khoáng nối nghiệp tổ tiên làm Quân chủ ở Lam Sơn, là người hiền đức, hòa nhã và rất vui vẻ, thường hay làm nhiều việc thiện và rất thương người. Nhiều người khó khăn cơ nhỡ tìm đến đều được ông tận tình giúp đỡ cưu mang.

Ngọc Thương làm dâu hiếu thảo, giữ đạo làm vợ. Cả đời bà làm việc thiện, cưu mang và giúp đỡ rất nhiều người, nơi nơi đều ca tụng công đức, truyền cho nhau nhiều câu chuyện về bà.

Sách “Địa chí huyện Thọ Xuân” mô tả rằng: “Ngọc Thương khéo giữ đạo làm vợ, thờ cha mẹ hết lòng hiếu kính, lấy ơn huệ đối xử với họ hàng, dùng lễ nghĩa dạy con cháu, dốc hầu bao, nghiêng bồ thóc mà chu cấp cho người nghèo, xót thương kẻ côi cút, mọi người đều ca tụng đức tốt của bà. Có nhiều người quý mến, gia nghiệp càng thêm thịnh vượng”.

Ngọc Thương chăm lo việc nhà, tận tâm giúp đỡ kẻ dưới mà người người quy phục, từ đó gia nghiệp họ Lê ngày càng giàu có.

Ngọc Thương sinh được 3 người con trai và 3 con gái, trong đó Lê Lợi là thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

Trịnh Thị Ngọc Thương mất năm 1422 khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chưa thành công, đền thờ bà được đặt ở quê nhà Chủ Sơn.

Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi Vua lập ra nhà Lê, đổi tên vùng đất quê ngoại Chủ Sơn thành Thủy Chú, phong cho mẹ mình Trịnh Thị Ngọc Thương là Trinh Từ Ý Văn Hoàng thái hậu, cụ tổ Trịnh Thậm là Triệu Ý hầu, Trịnh Thắm là Hiến Quốc công, Trịnh Sai là Hựu Quốc công.

Thủy Chú có những địa danh nổi tiếng: Bên trong sông Chủa có đồi Thao Quang là nơi thao luyện của nghĩa quân Lam Sơn; Gò Lăng là nơi an nghỉ của Hoàng thái hậu Trịnh Thị Ngọc Thương; Phía ngoài sông Chủa là điện Hoằng Kính thờ bà Trịnh Thị Ngọc Thương, dân chúng quen gọi là Phủ Bà hay đền thờ Bà Chúa.

Ngày 20 tháng 6 âm lịch hàng năm là ngày giỗ Hoàng thái hậu Trịnh Thị Ngọc Thương, con cháu họ Trịnh cùng dân chúng khắp nơi cùng đến tưởng nhớ ân đức của bà.

Trần Hưng

Xem thêm:

• Vài nét về tổ tiên của 28 vị Vua nhà Hậu Lê
• Nguyễn Xí: Vị khai quốc công thần của nhà Hậu Lê

Mời xem video: