Những lá thư người Nhật gửi tướng Douglas MacArthur

Tướng Douglas MacArthur là người Mỹ tiếp quản nước Nhật bại trận, nhưng ông lại được coi như một vị cứu tinh và là một trong 12 người khai sáng ra nước Nhật. Là một vị tướng lĩnh quân đội Mỹ, Douglas MacArthur đã vượt qua sự đau thương mà 2 quả bom nguyên tử gây ra trong lòng người dân Nhật Bản. Trong thời gian tướng Douglas MacArthur ở Nhật Bản, rất nhiều người Nhật đã gửi thư cảm ơn ông vì những việc làm của ông cho nước Nhật.

Năm 1945, chiến tranh thế giới lần thứ 2 kết thúc, Nhật Bản phải đầu hàng. Quân đồng minh quyết định đến Nhật để giải giáp quân phát xít. Tướng Douglas MacArthur được cử làm Tư lệnh tối cao quân đồng minh, thay mặt quân đồng Minh đến tiếp quản Nhật Bản.

Tướng Douglas MacArthur mong muốn xây dựng nước Nhật vượt qua đau thương, hướng đến tự do và bình đẳng. Những chính sách của ông đã làm cảm động người Nhật.

Người Nhật thể hiện tình cảm bằng cách gửi tặng ông vô số quà và lời mời, họ cũng gửi cho ông rất nhiều thư. MacArthur đã nhận ít nhất nửa triệu thư từ dân chúng Nhật. Họ cảm ơn những chính sách mà ông thi hành giúp cho đời sống người Nhật, khiến sự tự do và giá trị của người Nhật được tôn trọng.

Sau này Nhật Bản đã cho xuất bản cuốn sách “Tướng MacArthur thân mến: Những bức thư gửi từ người Nhật trong thời gian Mỹ chiếm đóng” (拝啓マッカーサー元帥様―占領下の日本人の手紙) của nhà văn Nhật Sodei Rinjiro. Do có tới nửa triệu bức thư, Sodei Rinjiro chỉ có thể đọc được 10.000 bức thư và chọn ra 120 bức thư thú vị và cảm động nhất. Dưới đây là một số bức thư.

Ghi chú: Một số bức thư không phải thư gốc mà đã được dịch ra tiếng Nhật hiện đại. Do thời điểm đó (1946 – 1951) người Nhật thường viết thư bằng chữ Kyūjitai (Cựu Tự Thể) với lối hành văn Sōrōbun (候文). Người Nhật viết bằng thể chữ này suốt từ thời kỳ Edo. Các bức thư được dịch sang thể chữ Shinjitai (Tân Tự Thể) với lối hành văn Desu/Masu. Việc dùng chữ Nhật hiện đại cũng giúp cho việc đánh máy dễ dàng hơn so với thể chữ cũ.

Thư của Thủ tướng Nhật Bản

Đầu tiên là bức thư của Thủ tướng đương thời lúc bấy giờ là Shigeru Yoshida gửi Thống tướng MacArthur ngày 2/5/1947 cảm ơn về việc được phép treo quốc kỳ Nhật Bản trở lại.

General of the Army Douglas A. MacArthur
G.H.Q., Tokyo.

My dear General,

On behalf of the Japanese nation, I wish to express my profound gratitude and appreciation to you for restoring the national flag to the people of Japan for unrestricted display within and over the premises of the National Diet, the Supreme Court and the Prime Minister’s residence as well as the Imperial Palace.

I assure you that the Japanese people shall respond to the trust and confidence shown in them by this significant step and shall devote their utmost endeavors to attain the high ideals embodied in their new Constitution.

Very sincerely yours,
Shigeru Yoshida

Bản dịch:

Thống tướng Douglas A. MacArthur
Tổng hành dinh (G.H.Q.), Tokyo

Kính gửi Ngài Thống tướng,

Thay mặt cho người dân Nhật Bản, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn và sự cảm kích sâu sắc tới Ngài vì đã khôi phục quyền treo quốc kỳ cho người dân Nhật Bản, cho phép lá cờ quốc gia được treo không hạn chế trong và trên khuôn viên của Quốc hội, Tòa án Tối cao, dinh Thủ tướng, cũng như tại Hoàng cung.

Tôi xin cam đoan rằng người dân Nhật Bản sẽ đáp lại sự tin tưởng và niềm tin này, sẽ dốc toàn bộ nỗ lực để đạt được những lý tưởng cao đẹp được thể hiện trong bản Hiến pháp mới của đất nước.

Trân trọng kính chào,
Shigeru Yoshida

Bức thư của người phụ nữ có con nhỏ

Dưới đây là bức thư của người phụ nữ có con nhỏ:

日本語（書き起こし）

私信を呈するを御許し下さい。

私は長岡山下町の者にて日々の生活に困っております。

戦争後の社会は食糧も少なく子供達の栄養も足りず母親として大変苦しい思いをしております。

家族を守るためにも何とか生活を立て直したく願っております。

しかしながら今の社会では婦人の力は弱く働く機会も教育の機会も十分ではありません長岡山下町の人間として食糧事情は誠に悪く配給も十分ではなく多くの家庭が困窮しております。

子供は学校に通いながらも十分な食事を得ることが出来ず母としてただ心を痛めるばかりです。

働こうとしても婦人には職が少なく収入を得ることも難しいのであります。

婦人は主人の自由でもなく社会の中でもまだ弱い立場に置かれております。

昔の習慣が強く残り婦人は家の中に留まるべきものと考えられております。

しかし新しい日本はこのままではならないと思います。

婦人にも教育と社会で働く機会が与えられるべきであります。

子供達の将来を思う時母として大きな不安を感じます。

食べ物も足りず教育の環境も整わずこのままでは日本の将来も危ういと感じております

婦人が力を持ち社会に参加することが必要ではないでしょうか。

戦争によって多くの家庭が壊れ生活は大きく変わりました。

この困難の中で母親達は家族を守りながら懸命に生きております。

どうか日本の将来のため婦人の地位向上と教育の充実をお願い申し上げます。

日本の再建のために御尽力下さいますよう心よりお願い申し上げます。

敬具

Bản dịch:

Xin ngài cho phép tôi được gửi bức thư riêng này.

Tôi là người ở khu Yamashita, Nagaoka. Cuộc sống hằng ngày của chúng tôi đang rất khó khăn. Sau chiến tranh, xã hội trở nên thiếu thốn. Lương thực rất ít, trẻ em không được đủ dinh dưỡng.

Với tư cách là một người mẹ, tôi đang phải chịu đựng rất nhiều khổ cực. Để bảo vệ gia đình mình, tôi mong có thể xây dựng lại cuộc sống.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện nay sức mạnh và vị thế của phụ nữ vẫn rất yếu. Cơ hội làm việc và cơ hội học tập đều không đầy đủ.

Là người dân ở khu Yamashita, Nagaoka, tình hình lương thực ở đây thực sự rất tệ. Việc phân phối lương thực cũng không đầy đủ, và nhiều gia đình đang rơi vào cảnh khó khăn. Trẻ em tuy vẫn đi học nhưng không thể có đủ bữa ăn.

Là một người mẹ, tôi chỉ biết đau lòng nhìn cảnh đó. Ngay cả khi muốn đi làm, phụ nữ cũng rất ít cơ hội việc làm, và rất khó để có thu nhập. Phụ nữ không thực sự có tự do, và trong xã hội vẫn bị đặt ở vị trí yếu. Những tập quán cũ vẫn còn rất mạnh, và người ta vẫn nghĩ rằng phụ nữ nên ở trong nhà.

Tuy nhiên tôi nghĩ rằng nước Nhật mới không thể tiếp tục như vậy. Phụ nữ cũng cần được giáo dục và cơ hội làm việc trong xã hội.

Khi nghĩ đến tương lai của con cái, với tư cách là người mẹ tôi cảm thấy rất lo lắng. Thức ăn không đủ, môi trường giáo dục cũng chưa đầy đủ. Nếu cứ như vậy tương lai của Nhật Bản cũng sẽ trở nên bấp bênh. Có lẽ phụ nữ cũng cần có sức mạnh và tham gia vào xã hội.

Chiến tranh đã phá vỡ rất nhiều gia đình. Cuộc sống đã thay đổi rất lớn. Trong hoàn cảnh khó khăn này, những người mẹ vẫn cố gắng hết sức để bảo vệ gia đình và tiếp tục sống.

Vì tương lai của Nhật Bản, tôi tha thiết mong địa vị của phụ nữ được nâng cao và giáo dục được cải thiện.

Vì sự tái thiết của nước Nhật, tôi chân thành cầu mong ngài sẽ tiếp tục nỗ lực giúp đỡ.

Trân trọng kính thư.

Bức thừ trên đây phản ánh được tình trạng xã hội Nhật Bản lúc bất giờ. Vấn đề cần giải quyết ngay trước mắt là thiếu thốn lương thực. Tướng Douglas MacArthur yêu cầu chính phủ Mỹ cung cấp lương thực cứu dân Nhật. Tuy nhiên chính phủ Mỹ không mặn mà trong việc cứu trợ.

Là vị tướng được lòng dân chúng Mỹ, Douglas MacArthur đã ra áp lực khiến chính quyền Mỹ phải gửi 3,5 triệu tấn lương thực cùng 2 tỷ USD cho Nhật. Nhờ số viện trợ này mà người dân Nhật vượt qua được khó khăn.

MacArthur giúp Nhật Bản xây dựng Hiến pháp mới cho phép dân chúng được quyền bầu ra chính phủ điều hành đất nước. Cuộc bầu cử là hoàn toàn bình đẳng không phân chia giai cấp hay nam nữ.

Ngày 10/4/1946, nước Nhật diễn ra cuộc tổng tuyển cử bầu ra chính phủ đầu tiên của mình.

Bức thư của người phụ nữ ngay sau cuộc bầu cử

Sau đây là thư của Tokuyama Shizue, một phụ nữ ở Tokyo. Bức thư được gửi ngày 15 tháng 4 năm 1946, ngay sau cuộc bầu cử đầu tiên mà phụ nữ được đi bỏ phiếu.

マッカーサー元帥閣下。本日、私は生まれて初めて選挙権を行使いたしました。投票所へ向かう道すがら、私は嬉しさに胸が熱くなり、涙がこぼれました。私たち日本女性に人間としての権利を与えてくださったのは、他ならぬ閣下でございます。

Bản dịch:

Kính thưa Thống tướng MacArthur. Hôm nay, tôi đã lần đầu tiên trong đời thực hiện quyền bầu cử của mình. Trên đường đến phòng phiếu, ngực tôi nóng bừng vì hạnh phúc và nước mắt cứ thế trào ra. Không ai khác chính Ngài là người đã trao cho phụ nữ Nhật Bản chúng tôi quyền được làm một con người đúng nghĩa.

Thư của cựu binh

Đây là bức thư của một cựu binh Nhật nằm trong bộ sưu tập của nhà văn Nhật Sodei Rinjiro.

私は元兵士です。かつてあなたを『悪魔』と信じ、戦場で見つけたら殺そうと思っていました。しかし、今のあなたの公平な統治を見て、私は自分の愚かさを恥じています。あなたは今の日本の、本当の父親のような存在です。

Bản dịch:

Tôi là một cựu binh. Tôi từng tin Ngài là ‘ác quỷ’ và định bụng sẽ giết chết Ngài nếu gặp trên chiến trường. Thế nhưng, nhìn cách Ngài cai trị công bằng hiện nay, tôi cảm thấy xấu hổ vì sự ngu ngốc của mình. Ngài giống như người cha thực sự của nước Nhật lúc này.

Một lá thư tương tự khác cũng của cựu binh Nhật:

閣下、私はかつてあなたと戦った元兵士です。私たちは『鬼畜米英』と教え込まれ、あなたを悪魔だと思っていました。しかし、敗戦後のあなたの振る舞い、そして私たち日本国民に対する慈悲深い処遇を見て、自らの無知を恥じ入るばかりです。あなたは真の武士道を体現されている。今、私は新しい日本の建設のために尽くすことを誓います。

Bản dịch:

Thưa Ngài, tôi là một cựu binh từng chiến đấu chống lại Ngài. Chúng tôi từng được dạy rằng người Mỹ là ‘quỷ dữ’ và coi Ngài như một hiện thân của ác ma. Thế nhưng, nhìn vào cách hành xử của Ngài sau khi chúng tôi bại trận, và sự đối đãi nhân từ đối với nhân dân Nhật Bản, tôi cảm thấy vô cùng xấu hổ về sự thiếu hiểu biết của mình. Ngài đang thể hiện tinh thần Võ sĩ đạo chân chính. Giờ đây, tôi xin thề sẽ cống hiến hết mình để xây dựng một nước Nhật mới.

Những cựu binh gửi cho MacArthur những bức thư này bởi ông đã thả hết toàn bộ 7 triệu lính Nhật trở về với gia đình. Ông loại bỏ toàn bộ bộ máy quân phiệt Nhật để chuẩn bị xây dựng chính quyền mới, đồng thời cũng thả hết tù chính trị. Những người lính Nhật phải tham chiến khắp Thái Bình Dương, nay được về với gia đình mà không hề bị bỏ tù hay đối xử tàn bạo, nên rất cảm kích. Gia đình của họ cũng rất vui mừng.

Bức thư của góa phụ Nhật

Bức thư của một góa phụ nằm trong cá lác thư được nhà văn Nhật Sodei Rinjiro sưu tầm:

マッカーサー元帥閣下。私は戦争で夫を亡くした一介の未亡人にすぎません。夫を奪ったアメリカを恨むべきはずの私が、なぜ今、閣下に感謝の手紙を書いているのでしょうか。それは、あなたが私たちに『自由』と、子供たちが飢えずに済む『パン』を与えてくれたからです。夫の霊前に、今の平和な日本の姿を報告できるのは閣下のおかげです。

Bản dịch:

Kính thưa Thống tướng MacArthur. Tôi chỉ là một góa phụ tầm thường đã mất chồng trong cuộc chiến. Đáng lẽ ra tôi phải hận nước Mỹ vì đã cướp đi người chồng của mình, nhưng tại sao giờ đây tôi lại viết thư cảm ơn Ngài? Đó là bởi vì Ngài đã mang lại cho chúng tôi ‘tự do’, và cho lũ trẻ những ‘ổ bánh mì’ để chúng không còn phải chịu đói. Nhờ có Ngài, tôi mới có thể đứng trước linh hồn của chồng mình mà báo cáo về một hình ảnh nước Nhật hòa bình như hiện nay.

Thư của học sinh

Thư gửi của học sinh lớp 5 Yoshioka:

マッカーサーおじいさん。ぼくたちは毎日、学校で新しいことを勉強しています。おじいさんが日本にいてくれるので、ぼくたちはもう爆弾におびえる必要がありません。どうかいつまでも元気で、日本のお父さんでいてください。

Bản dịch:

Ông MacArthur ơi. Hàng ngày chúng cháu đều được học những điều mới ở trường. Vì có ông ở Nhật Bản nên chúng cháu không còn phải sợ hãi bom đạn nữa. Chúc ông luôn mạnh khỏe và hãy mãi là người cha của nước Nhật ông nhé.

Dưới đây cũng là bức thư của một học sinh khác:

マッカーサーおじいさんへ。ぼくは毎日、おじいさんのニュースを新聞で読んでいます。日本をよくしてくれてありがとう。ぼくは大きくなったら、おじいさんのような強くて優しい人になりたいです。ぼくの家は貧しいけれど、おじいさんが日本にいてくれると思うと、とても安心します。体に気をつけて、ずっと日本にいてください。

Bản dịch

Gửi ông MacArthur. Hàng ngày cháu đều đọc tin tức về ông trên báo. Cháu cảm ơn ông vì đã làm cho nước Nhật tốt đẹp hơn. Khi lớn lên, cháu muốn trở thành một người mạnh mẽ và hiền từ như ông. Nhà cháu tuy nghèo, nhưng cứ nghĩ đến việc có ông ở Nhật Bản là cháu cảm thấy rất an tâm. Xin ông hãy giữ gìn sức khỏe và ở lại Nhật Bản mãi nhé.

*

Khi đến Nhật, MacArthur đã ra quân lệnh yêu cầu binh lính Mỹ phải đối xử tốt với người bản xứ, hiểu phong tục của người Nhật để đối xử phù hợp với dân chúng, luôn phải thể hiện sự quan tâm nhường nhịn.

Bấy giờ những con hẻm trong thành phố còn chật hẹp, người Mỹ thường nép sang một bên đường cúi đầu chào theo phong tục và nhường cho người Nhật đi qua. Họ giữ khuôn phép theo truyền thống Nhật Bản, vào nhà dân đều tháo giày dép, nhường các khẩu phần ăn của mình cho trẻ em hay người già. Người Nhật đã cảm động vì điều đó. Các cô gái Nhật vốn sợ hãi nay đã có thể mỉm cười tự nhiên với người Mỹ.

MacArthur ở Nhật chưa đến 6 năm nhưng đã thay đổi toàn bộ nước Nhật, thay đổi thể chế, phục hồi nền kinh tế, giúp nước Nhật phát triển vượt bậc, dân chúng hạnh phúc. Nước Nhật dựa trên đà thăng tiến đó, chỉ trong 10 năm đã trở thành cường quốc hùng mạnh giàu có bậc nhất thế giới.

Người Nhật không bao giờ quên tướng Douglas MacArthur. Trong danh sách 12 người khai sáng ra nước Nhật được tôn vinh, có một ngoại lệ duy nhất dành cho người ngoại quốc, đó chính là Douglas MacArthur. (Xem bài: Tướng Douglas MacArthur: Một trong 12 người khai sáng nước Nhật)

Trần Hưng

Xem thêm:

• Shibusawa Eiichi: Người đặt nền móng cho kinh tế Nhật Bản hiện đại
• Inamori Kazuo: Huyền thoại của giới kinh doanh Nhật Bản

Mời xem video: