Nhật Bản phải lập Bộ chống cô đơn trước vấn nạn tự tử

Chính phủ đất nước mặt trời mọc vừa quyết định bổ nhiệm một vị trí bộ trưởng chuyên trách để chống lại vấn nạn cô đơn, tự tử và hikikomori (*) đang ngày một gia tăng.

Nhật Bản là quốc gia thứ hai sau Anh quốc bổ nhiệm vị trí này. Theo tin từ văn phòng nội các Nhật Bản, nhiệm vụ đặc biệt này được Thủ tướng Yoshihide Suga giao phó cho ông Tetsushi Sakamoto. Bộ chống cơ đơn này sẽ quản lý một đội đặc nhiệm chuyên trách và được phép tiếp cận các nguồn lực cần thiết để ứng phó với việc ngày càng nhiều người u uất, chán chường và tìm đến cái chết vì cô đơn.

Theo số liệu sơ bộ từ Cơ quan Cảnh sát Nhật, 20.919 người đã tự sát vào năm 2020, tăng 750 vụ so với năm 2019, và là đợt tăng đầu tiên trong 11 năm. Trong đó, số vụ tự tử của phụ nữ và thanh niên tăng rõ rệt.

Theo chuyên gia truyền thông Junko Okamoto, xu hướng ở một mình đang nổi lên gần đây, thậm chí còn được tôn vinh. Những cuốn sách mô tả sự cô lập là bằng chứng cho tính độc lập và vượt trội cá nhân thì bán đắt như tôm tươi. Okamoto cho rằng trạng thái tôn sùng lệch lạc này đẩy nhiều người đến nguy hiểm.

Trong một cuộc khảo sát của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) năm 2005, Nhật Bản phải vật lộn với mức độ cô lập cao, đặc biệt là ở nam giới. Kết quả cho thấy tỷ lệ đàn ông Nhật hiếm khi dành thời gian với bạn bè, đồng nghiệp và các nhóm xã hội ở mức 17%, vượt xa mức trung bình 6% của OECD. Số nam giới Nhật Bản chịu cô độc nhiều hơn nữ giới và chênh lệch này khá lớn so với các nước khác.

Bên cạnh nguyên nhân xuất phát từ vấn đề áp lực công việc nơi công sở, trào lưu sống xa lánh xã hội (hikikomori) và ngại kết hôn tăng nhanh trong giới trẻ sẽ đẩy tỷ lệ những người sống một mình tại quốc đảo này lên gần 40% tổng số hộ gia đình vào năm 2040, gần gấp đôi mức của năm 1970.

Một cuộc thăm dò năm 2018 của nhóm nghiên cứu thuộc công ty quảng cáo bất động sản Lifull Co. nhận thấy nỗi cô độc phổ biến ở những người độc thân Nhật Bản, trong đó 75,7% cho biết họ không bao giờ hoặc hiếm khi giao tiếp với hàng xóm. Tỷ lệ này ở những hộ có từ hai người trở lên là 54,1%.

Tại Nhật, việc một người chết và chỉ được phát hiện rất lâu sau thời điểm tử vong là khá phổ biến. Một cuộc khảo sát quốc tế do Văn phòng Nội các thực hiện vào năm 2015 cho thấy tỷ lệ người Nhật từ 60 tuổi trở lên cảm thấy không có người nương tựa khi cần là 16,1% – mức cao nhất, so với 13 % ở Mỹ, 10,8% ở Thụy Điển và 5,8% ở Đức.

Sự bùng phát của dịch bệnh viêm phổi Vũ Hán từ đầu năm ngoái càng thổi bùng sự phức tạp của vấn đề nan giải này do những người lớn tuổi mắc kẹt ở nhà, người trưởng thành thất nghiệp và sinh viên đại học không thể đến lớp khiến thời gian tương tác xã hội giảm xuống nghiêm trọng.

Nhiều nghiên cứu trên thế giới chỉ ra tác động của tình trạng này đến sức khỏe tinh thần và thể chất. Một trong những báo cáo nổi bật nhất năm 2018 được thực hiện bởi tổ chức y tế Cigna kết luận, cô đơn ảnh hưởng đến tỷ lệ tử vong tương tự như hút 15 điếu thuốc mỗi ngày, thậm chí còn nguy hiểm hơn cả béo phì.

“Trước đại dịch, một ngày của những người sống đơn thân tại các thành phố sẽ như sau: Họ làm việc từ sáng đến tối, nhấm nháp một vài ly sau giờ làm hoặc đi ăn tối với bạn bè và sau đó trở về nhà. Họ thường chỉ mua đồ dùng, thực phẩm tại một cửa hàng tiện lợi gần đó, nơi họ hầu như không nói chuyện với bất kỳ ai hay người hàng xóm nào. Đối với họ, nhà đơn giản là nơi để ngủ sau khi đi làm về,” ông Manjo Shimahara, một nhà xã hội học cho biết.

Nhưng đại dịch đã thay đổi điều này, họ hầu như ở nhà cả ngày, làm việc qua máy tính và cô độc trong chính khu dân cư gắn bó bao năm.

Chú thích:

(*) Hikikomori (tiếng Nhật: ひきこもり hoặc 引きこもり, được giải nghĩa trong tiếng Việt là “Thu mình vào bên trong, trở nên hạn chế hoạt động) là hiện tượng những người tự giam mình trong căn phòng đơn lẻ, từ chối tham gia vào đời sống xã hội và hoạt động gia đình trong khoảng thời gian dài hơn 6 tháng, chỉ liên hệ duy nhất với người thân trong gia đình, người bị bệnh nặng đối với gia đình hay người thân cũng không quan tâm. Bởi vậy, hikikomori cũng được gọi là “Những ẩn sĩ thời Hiện đại”- (theo Wikipedia).

Hoài Anh

Xem thêm: