​Đái tháo đường thai kỳ và nguy cơ trẻ sinh ra bị tự kỷ

​Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra mối liên hệ giữa việc mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ và nguy cơ trẻ sinh ra mắc các rối loạn phát triển thần kinh, bao gồm rối loạn phổ tự kỷ (ASD). 

• Tình trạng trẻ tự kỷ ở Việt Nam: Hiện trạng và giải pháp

Kết quả từ các nghiên cứu

Một phân tích gộp công bố trên tạp chí The Lancet Diabetes & Endocrinology vào tháng 4/2025 đã xem xét 202 nghiên cứu với hơn 56 triệu cặp mẹ-con. Kết quả cho thấy trẻ sinh ra từ những bà mẹ mắc đái tháo đường có nguy cơ mắc các rối loạn phát triển thần kinh cao hơn 28% so với trẻ không tiếp xúc với tình trạng này. Cụ thể, nguy cơ tự kỷ tăng 25%, rối loạn tăng động giảm chú ý tăng 30%, và khuyết tật trí tuệ tăng 32%. 

Ngoài ra, một nghiên cứu khác được công bố trên JAMA vào năm 2015 cho thấy trẻ sinh ra từ những bà mẹ được chẩn đoán mắc đái tháo đường thai kỳ trước tuần thứ 26 của thai kỳ có nguy cơ mắc tự kỷ cao hơn 42% so với những trẻ có mẹ không mắc đái tháo đường. Tuy nhiên, nếu đái tháo đường được chẩn đoán sau tuần thứ 26, nguy cơ này không tăng đáng kể. 

Mặc dù các nghiên cứu này cho thấy mối liên hệ giữa đái tháo đường thai kỳ và nguy cơ tự kỷ ở trẻ, nhưng chúng không chứng minh được mối quan hệ nhân quả trực tiếp. Các yếu tố di truyền hoặc môi trường khác có thể cũng đóng vai trò trong việc tăng nguy cơ này. Do đó, việc kiểm soát tốt đường huyết trong thai kỳ và theo dõi sự phát triển của trẻ sau sinh là rất quan trọng để giảm thiểu các nguy cơ tiềm ẩn.​

Sàng lọc và kiểm soát đái tháo đường thai kỳ

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ, tất cả phụ nữ mang thai không được chẩn đoán đái tháo đường trước đó nên được sàng lọc vào tuần lễ 24–28 của thai kỳ. Phụ nữ có nguy cơ cao (BMI ≥ 30, tiền sử ĐTĐTK, sinh con ≥ 4kg, tiền sử gia đình đái tháo đường type 2…) nên được sàng lọc sớm hơn: ngay khi phát hiện có thai hoặc trong quý đầu tiên.

Chế độ ăn uống chiếm vai trò cốt lõi trong kiểm soát đường huyết cho phụ nữ mang thai bị đái tháo đường thai kỳ. Bà mẹ cần tuân theo chế độ ăn đặc biệt để đảm bảo đường huyết ổn định nhưng vẫn tăng cân hợp lý.

Điều quan trọng nhất trong chế độ ăn đái tháo đường thai kỳ là cần kiểm soát lượng carbohydrate. 

Bà mẹ nên chọn thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp như gạo lứt, khoai lang, yến mạch, bánh mì nguyên cám, đậu, hạt, quả ít ngọt và tránh gạo trắng, bún, miến, bánh mì trắng, bánh bao, bánh ngọt, kẹo, nước ngọt. Các món ăn chứa tinh bột không nên chế biến ở dạng ninh, hầm nhừ như khoai củ hầm, cháo,… vì sẽ làm tăng đường huyết nhanh chóng. 

Ngoài ra, bà mẹ nên ăn đúng giờ, không để quá đói hoặc quá no. Không chia nhỏ các bữa ăn trong ngày, chỉ nên ăn 3 bữa chính và 1-2 bữa phụ. Trong mỗi bữa ăn nên ăn rau, thịt trước rồi đến cơm sau. Nếu đường huyết sau ăn một giờ ở mức cao, bà mẹ có thể chia lượng rau thành hai phần: một phần ăn trước bữa ăn và một phần ăn cùng cơm. Mỗi bữa nên kéo dài trong khoảng 20–30 phút. Sau ăn, nên đi bộ nhẹ nhàng khoảng 15–30 phút để giúp hạ đường huyết.