Học sinh Pháp sẽ phải để điện thoại thông minh ở nhà hoặc tắt máy khi tời trường. (Ảnh minh họa/interntet)
Nghiên cứu cho thấy việc dùng điện thoại quá sớm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần, khả năng tập trung, nguy cơ béo phì và sự phát triển xã hội. Quyết định có nên cho trẻ dùng điện thoại thông minh là điều mà nhiều cha mẹ hiện nay đang phải đối mặt.
Khi những lo ngại về tác động của công nghệ đối với sức khỏe tâm thần ngày càng tăng như tỷ lệ trầm cảm, lo âu và rối loạn chú ý ở người trẻ gia tăng, việc đưa ra quyết định này trở nên phức tạp hơn nhiều.
Tuy nhiên, các nghiên cứu mới cho thấy vấn đề không hẳn là có nên cho trẻ dùng điện thoại hay không, mà là thời điểm nào trẻ đã phát triển sẵn sàng để sử dụng.
Một nghiên cứu của Bệnh viện Nhi Philadelphia đăng trên Tập san Pediatrics phân tích dữ liệu trên 10.588 trẻ em. Kết quả cho thấy so với những trẻ không có điện thoại, trẻ dùng điện thoại thông minh có:
Đến tuổi 13, xu hướng này vẫn tiếp diễn. Những trẻ chưa có điện thoại thông minh ở tuổi 12 nhưng bắt đầu dùng trong năm sau đó có xu hướng gặp nhiều triệu chứng sức khỏe tâm thần nghiêm trọng và thiếu ngủ hơn so với nhóm vẫn chưa dùng.
Theo bác sĩ tâm thần nhi khoa Evelyn Ashiofu, 13 tuổi thường được xem là một mốc phát triển quan trọng vì trùng với giai đoạn đầu của tuổi vị thành niên. Ở độ tuổi này, trẻ bắt đầu hình thành các chức năng điều hành cao hơn như lập kế hoạch và kiểm soát xung động.
Nghiên cứu không chỉ tập trung vào độ tuổi bắt đầu dùng điện thoại thông minh mà còn đặt ra mối lo rộng hơn về việc tiếp xúc sớm với mạng xã hội. Hiện vấn đề này đã vượt ra khỏi phạm vi nghiên cứu và bắt đầu được đưa vào chính sách. Năm 2024, Úc đã ban hành luật quy định độ tuổi tối thiểu được dùng mạng xã hội là 16.
Dù vậy, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng mối liên hệ giữa việc dùng điện thoại thông minh sớm và các vấn đề sức khỏe sau này còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác như môi trường gia đình và mức độ giám sát.
Một số trẻ 13–14 tuổi vẫn cần được trợ giúp thêm để dùng điện thoại an toàn, đặc biệt là những trẻ gặp khó khăn trong điều hòa cảm xúc hoặc hành vi.
Điện thoại thông minh được thiết kế để thu hút và giữ sự chú ý. Các thông báo, nội dung lướt liên tục và phản hồi từ mạng xã hội gây kích hoạt hệ thống phần thưởng của não bộ, giải phóng dopamine – một chất liên quan đến cảm giác dễ chịu và động lực.
Ở trẻ em và thanh thiếu niên, não bộ nhạy cảm hơn với phần thưởng và sự công nhận từ bạn bè, nên sức hút này càng mạnh.
Trong giai đoạn tiền dậy thì (khoảng 9–12 tuổi), nhiều quá trình phát triển thần kinh đang diễn ra, bao gồm sự hoàn thiện của vỏ não trước trán. Khu vực này liên quan đến:
Đồng thời, hệ limbic (hệ viền) trở nên nhạy hơn, khiến trẻ dễ phản ứng cảm xúc mạnh, thay đổi tâm trạng, quá tải cảm giác và suy nghĩ nhiều.
Ở giai đoạn này, các đường dẫn truyền phần thưởng cũng rất nhạy cảm, khiến trẻ dễ bị cuốn hút bởi các hoạt động mang tính củng cố như trò chơi điện tử hoặc lượt “thích” trên mạng xã hội. Trẻ nhỏ cũng ít kinh nghiệm trong việc kiểm soát cảm xúc mạnh, nên dễ dựa vào điện thoại hoặc trò chơi để đánh lạc hướng và xoa dịu cảm xúc.
Việc tiếp xúc với điện thoại thông minh quá sớm có thể ảnh hưởng đến các quá trình phát triển này.
Ngược lại, não bộ người trưởng thành đã phát triển hoàn chỉnh, đặc biệt là vỏ não trước trán. Sự liên kết giữa tư duy logic và cảm xúc mạnh hơn giúp người trưởng thành kiểm soát hành vi và trì hoãn sự thỏa mãn tốt hơn, mặc dù vẫn có thể bị cuốn vào công nghệ.
Việc sử dụng màn hình quá mức liên quan đến sự gia tăng các nguy cơ:
Một nghiên cứu năm 2024 cho thấy người dùng điện thoại thông minh quá nhiều dễ bị phân tâm hơn do mạng lưới chú ý của não hoạt động kém hiệu quả.
Khả năng chú ý là khả năng tập trung vào thông tin quan trọng và loại bỏ yếu tố gây nhiễu. Khi chức năng này suy giảm, trẻ sẽ khó tập trung, khó ghi nhớ và khó phản ứng phù hợp với môi trường xung quanh.
Ngoài ra, việc tiếp xúc màn hình liên tục còn ảnh hưởng đến:
Giấc ngủ kém hoặc bị gián đoạn có liên quan chặt chẽ đến nhiều vấn đề tâm lý ở trẻ. Việc dùng điện thoại ban đêm, thông báo liên tục và ánh sáng xanh đều làm giảm chất lượng giấc ngủ, từ đó ảnh hưởng đến tâm trạng, hành vi, học tập và sức khỏe tổng thể.
Nói cách khác, vấn đề không chỉ là “có nên cho trẻ dùng điện thoại hay không” mà là “não bộ của trẻ đã sẵn sàng để sử dụng hay chưa”.
Trước khi cho trẻ dùng điện thoại thông minh, cha mẹ có thể tự đặt ra một số câu hỏi như sau:
Để giảm thời gian dùng màn hình, phụ huynh có thể áp dụng cơ chế “kiếm thời gian dùng màn hình” bằng cách hoàn thành các nhiệm vụ khác.
Ngoài ra, nên khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động có cấu trúc như:
Những hoạt động này giúp cải thiện sức khỏe tâm thần và thay thế thời gian xem màn hình.
Trẻ cũng có thể tự áp dụng một số phương pháp như:
Một số gia đình có thể cân nhắc dùng điện thoại cơ bản (chỉ gọi và nhắn tin) trước khi chuyển sang điện thoại thông minh, đồng thời tăng dần quyền sử dụng khi trẻ thể hiện được trách nhiệm.
Cuối cùng, việc cho trẻ dùng điện thoại thông minh không chỉ phụ thuộc vào độ tuổi, mà quan trọng hơn là mức độ sẵn sàng của trẻ về phát triển, kỹ năng và sự trợ giúp từ môi trường xung quanh.
Ông Anutin đã nhận được sự ủy nhiệm rõ ràng từ người dân để tiếp…
Theo Đài Truyền hình Quốc gia Iran và các kênh truyền thông thân chính phủ…
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết chính phủ sẽ không can thiệp vào…
Phó Thủ tướng Oscar Pérez-Oliva tuyên bố Cuba sẽ thực hiện mở cửa kinh tế…
Từ 23h ngày 19/3, giá xăng RON 95-III tăng 5.120 đồng, lên 30.690 đồng/lít, lập…
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm thứ Năm (19/3) nói trong một cuộc họp báo…
