Xem màn hình có thể dẫn đến các triệu chứng rối loạn tăng động giảm chú ý
- Khánh Nam
- •
Từ lâu, các bậc cha mẹ vẫn luôn lo ngại về vấn đề xem màn hình ở trẻ. Một nghiên cứu quy mô lớn trên 10.000 trẻ 9-10 tuổi đã cung cấp bằng chứng cho thấy việc xem với cường độ cao có thể ảnh hưởng đến khả năng chú ý lâu dài của trẻ. Cụ thể, nghiên cứu này cho thấy việc xem màn hình hơn 3 giờ mỗi ngày có liên quan đến các triệu chứng giống với rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) và những thay đổi tinh vi ở vỏ não.
Các đặc điểm não liên quan đến ADHD có mối liên quan với thời gian xem màn hình
Các nhà nghiên cứu dựa trên Nghiên cứu Phát triển Nhận thức Não bộ ở Thanh thiếu niên. Đây là một nghiên cứu dài hạn lớn nhất tại Hoa Kỳ theo dõi sự phát triển não bộ của trẻ thông qua các hình ảnh quét não.
Những trẻ xem màn hình nhiều có các triệu chứng giống ADHD như thiếu tập trung, bốc đồng và bồn chồn nghiêm trọng hơn ngay từ đầu nghiên cứu. Hơn nữa, các triệu chứng này còn tăng nhẹ trong hai năm tiếp theo cho đến khi trẻ ở độ tuổi 11 – 12.
Nhóm sử dụng màn hình nhiều nhất – khoảng 4-5 giờ mỗi ngày – cho thấy mức tăng lớn nhất về các triệu chứng nghiêm trọng liên quan đến ADHD.
Trẻ xem màn hình từ 3-5 giờ mỗi ngày có tổng thể tích chất xám vỏ não và nhân bèo phải nhỏ hơn một chút. Nhân bèo phải là một cấu trúc sâu trong não liên quan đến kiểm soát bản thân và động lực.
Trong hai năm tiếp theo, việc sử dụng màn hình nhiều còn liên quan đến giảm tốc độ tăng trưởng độ dày của lớp vỏ não. Điều này gợi ý sự phát triển chậm hơn về khả năng chú ý và kiểm soát bản thân.
Thời gian xem màn hình có thể “huấn luyện” tính thiếu tập trung
Não bộ của trẻ thích nghi với những gì chúng thường luyện tập. Ví dụ: chơi piano củng cố các mạch vận động, còn việc nói song ngữ giúp tinh chỉnh mạng lưới ngôn ngữ. Màn hình có thể định hình khả năng chú ý theo cách tương tự.
Nhiều trò chơi, video và ứng dụng được thiết kế để thu hút sự chú ý bằng hình ảnh tươi sáng, hành động nhanh và phản hồi tức thì. Theo Giáo sư Shou tại Đại học Fukui, Nhật Bản – tác giả chính của nghiên cứu chia sẻ với tờ The Epoch Times, về lâu dài, loại kích thích này có thể “huấn luyện” não bộ mong đợi phần thưởng nhanh, khiến một số trẻ khó có thể chậm lại, duy trì sự tập trung hoặc quay lại các nhiệm vụ ít thú vị hơn, chẳng hạn như làm bài tập ở trường hoặc đọc sách.
Các nghiên cứu trước đây đã ghi nhận trẻ dành nhiều thời gian xem màn hình thường bị thu hút bởi phần thưởng tức thì và gặp khó khăn trong việc loại bỏ các yếu tố gây xao nhãng.
Nhóm nghiên cứu của Giáo sư Shou cũng phát hiện rằng việc sử dụng màn hình nhiều có liên quan đến hiệu suất thấp hơn một chút trong các nhiệm vụ cần đến trí nhớ, tốc độ xử lý và ngôn ngữ. Những kỹ năng này liên quan chặt chẽ với khả năng chú ý, giúp trẻ ghi nhớ thông tin, giải quyết vấn đề nhanh và theo dõi những gì đang được nói.
Ngoài ra, các nghiên cứu khác cũng đã liên kết việc xem màn hình nhiều với giấc ngủ ngắn hơn và ít chơi ngoài trời hơn.
Các bậc cha mẹ nên làm gì?
Trẻ em đang xem màn hình sớm hơn với nhiều thời gian hơn bao giờ hết.
Những phát hiện mới này bổ sung bằng chứng rằng thời gian dài sử dụng thiết bị có thể ảnh hưởng đến khả năng chú ý đang phát triển của trẻ.
“Nhìn vào dữ liệu như thế này càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giới hạn thời gian xem màn hình”, ông Mark Stein, nhà tâm lý học lâm sàng tại Bệnh viện Nhi Seattle chia sẻ với The Epoch Times.
Tuy nhiên, ông cũng cho biết việc giới hạn thời gian xem màn hình không phải lúc nào cũng dễ dàng. Trẻ thích màn hình vì chúng mang lại phần thưởng tức thì và các bậc cha mẹ đương nhiên muốn thấy con mình tham gia vào điều gì đó thú vị.
Tuy nhiên, các giới hạn được cân nhắc vẫn rất quan trọng, không chỉ về lượng thời gian trẻ dành cho màn hình, mà còn về những gì đã bị bỏ lỡ. Tương tác xã hội, học tập và hoạt động thể chất đều hỗ trợ sự phát triển lâu dài.
Bác sĩ Stein khuyến khích các gia đình phân biệt giữa phương tiện truyền thông mang tính chủ động hoặc mang tính giáo dục và việc tiêu thụ thụ động. Các bậc cha mẹ nên đặt ra kỳ vọng rõ ràng ngay từ đầu và xây dựng kế hoạch sử dụng phương tiện truyền thông của gia đình. Thời gian xem màn hình cũng có thể được dùng một cách chiến lược như phần thưởng thay vì hoạt động không giới hạn.
“Tôi cũng cho rằng việc các bậc cha mẹ làm gương và theo dõi thói quen xem màn hình của chính mình là rất hữu ích”.
Xem thêm
Từ khóa Trẻ xem màn hình
