Trung y: Vì sao mùa thu hay cảm, ho? Thức khuya cũng có thể là nguyên nhân

Thầy thuốc Trung y gia truyền Dương Hiểu Quang cho rằng cảm, ho vào mùa thu có thể liên quan đến thể chất và thói quen sinh hoạt, như thức khuya và ăn quá nhiều đồ lạnh.

• Bạn đang mắc loại ho nào? Cách nhận biết và điều trị tự nhiên

Mỗi độ thu về, phòng khám của thầy thuốc Trung y gia truyền Dương Hiểu Quang (Garry Yang) luôn gặp thêm nhiều gương mặt quen thuộc. Người bị khô mắt, người dễ nổi mẩn ngoài da, cũng có người năm nào cũng cứ đến mùa này là lại bắt đầu ho.

Theo quan sát lâm sàng của bác sĩ Dương, những khó chịu trong mùa thu có liên quan đến tuổi tác, thể chất và lối sống của mỗi người. Người cao tuổi thường dễ gặp những khó chịu do âm hư.

“Không phải cứ còn trẻ thì sẽ không mắc chứng âm hư”, ông nói. Ngày nay, những thói quen như thức khuya kéo dài, dùng thiết bị điện tử quá nhiều có thể khiến người trẻ sớm rơi vào trạng thái tương tự.

Mùa thu hanh khô, người thể âm hư cần lưu ý

Trong lý luận Trung y, mùa thu mang đặc tính táo (khô hanh), nên những người vốn có thể chất thiên về âm hư có thể dễ thấy khô, khó chịu hơn vào mùa này.

Ông Dương cho biết qua quan sát khi khám bệnh, người cao tuổi hay bị khô mắt và những vấn đề tương tự vào mùa thu. Ông giải thích rằng khi tuổi tác tăng lên, âm dịch (các dịch thể trong cơ thể) suy giảm, khiến những biểu hiện của tình trạng khô hanh càng rõ rệt khi mùa thu đến.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chỉ người cao tuổi mới cần được quan tâm. Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người trẻ quen với việc thức khuya, thậm chí dành nhiều giờ chơi game hoặc sử dụng thiết bị điện tử. Bác sĩ Dương cho rằng thức khuya lâu ngày dễ làm cạn kiệt năng lượng âm, nên dù còn trẻ, họ vẫn có thể gặp những khó chịu tương tự vào mùa thu.

Những người trẻ thích chơi game, cứ thu sang là ho

Bác sĩ Dương kể về một bệnh nhân trẻ rất mê chơi game. Anh chơi giỏi đến mức đã kiếm được chút thu nhập từ đó. Tuy nhiên, anh đã duy trì thói quen sinh hoạt đảo lộn ngày đêm như vậy trong thời gian dài, ban ngày ngủ, ban đêm thức chơi game. Cứ đến mùa thu, anh lại dễ bị ho.

“Năm nào tôi cũng cho cậu ấy ít thuốc nhuận phế [làm ẩm phổi], nhuận phế xong là cậu ấy hết ho”, bác sĩ nói.

Dù vậy, ông cho rằng việc năm nào cũng điều trị chứng ho mỗi khi thu đến không phải là cách giải quyết tận gốc vấn đề. Ông từng khuyên chàng trai thay đổi lối sống, bớt thức khuya, nhưng anh vẫn không chịu.

Bác sĩ Dương than rằng nếu người bệnh không thay đổi lối sống thì thầy thuốc cũng khó có thể giúp được nhiều. Ông nói: “Cậu ấy không chịu thay đổi lối sống thì chúng tôi cũng thật sự hết cách”.

Theo quan điểm y học hiện đại, ngủ điều độ có quan hệ mật thiết đến sức khỏe thể chất. Còn từ góc độ Trung y, bác sĩ Dương đặc biệt liên kết giữa thức khuya với chứng âm hư.

Ông lý giải rằng thức khuya dễ làm hao âm dịch, trong khi mùa thu vốn đã hanh khô. Đó cũng là lý do khi gặp bệnh nhân bị ho hay các chứng khô vào mùa thu, ông không chỉ chú ý đến triệu chứng trước mắt mà còn hỏi kỹ bệnh nhân về thời gian họ thường đi ngủ, cách ăn uống, có thích đồ lạnh hay không và sinh hoạt hằng ngày có điều độ không.

Làm thế nào để cải thiện chứng cảm lạnh thông thường?

Ngoài chàng trai kể trên, bác sĩ Dương còn kể về trường hợp một ca liên quan đến trẻ em. Cậu là bạn thời thơ ấu của con trai ông, từ nhỏ đã rất dễ bị cảm lạnh. Theo lời mẹ cậu, gần như tuần nào cậu cũng bị cảm, kèm sổ mũi, ho và thường phải nghỉ học. Khi đó, cậu bé xanh xao, gầy gò, trông khá yếu ớt.

Bác sĩ Dương nhận thấy cậu bé đã ăn đồ lạnh từ khi còn nhỏ. Ông đưa ra lời khuyên về lối sống cho cha mẹ cậu và gia đình sẵn lòng làm theo, từ thay đổi chế độ ăn của con đến cho con uống thuốc Trung y để điều chỉnh, bồi bổ cơ thể.

Lên lớp 1, cậu bé thỉnh thoảng vẫn có lúc không khỏe. Từ lớp 2 trở đi, tình trạng dần ổn định, sau đó cậu không còn hay cảm, ho như trước.

Nhìn lại trường hợp này, bác sĩ Dương tin rằng trẻ còn nhỏ thì lối sống phần lớn do cha mẹ kiểm soát. Chỉ cần cha mẹ sẵn sàng hợp tác, trẻ sẽ dễ dàng hình thành thói quen sinh hoạt mới.

Bạn có hay thức khuya, thích đồ lạnh?

Với bác sĩ Dương, dù là cậu bé thường xuyên bị cảm lạnh hay là chàng trai năm nào thu sang cũng ho thì cũng đều có cùng chung một vấn đề là: một khi cơ thể phát tín hiệu liệu họ có sẵn sàng thay đổi lối sống hay không?

Ăn đồ quá lạnh, ngủ quá muộn, thức khuya kéo dài, sinh hoạt thiếu điều độ, nhìn thì việc nào cũng có vẻ nhỏ. Nhưng nếu tích tụ theo thời gian thì chúng có thể trở thành những thói quen đáng chú ý khi cơ thể cứ khó chịu hết lần này đến lần khác.

Vì vậy, dưỡng sinh mùa thu chưa chắc đã phải bắt đầu từ những thực phẩm chức năng đắt tiền.

Đôi khi, điều cần thay đổi lại chính là những thói quen thường ngày: buổi tối cất điện thoại sớm hơn, hạn chế thức khuya, tránh dùng quá nhiều đồ lạnh, đồng thời điều chỉnh trang phục và chế độ ăn uống theo thời tiết.

“Chỉ cần thay đổi lối sống là hiệu quả sẽ tốt”, bác sĩ Dương nhấn mạnh.