Bắc Kinh trừng phạt 2 phòng thí nghiệm Mỹ có thể truy tìm nguồn gốc bông

Sợi bông lưu giữ dấu vết về nơi nó được trồng. Đất và nước để lại những dấu vết nguyên tố vẫn tồn tại qua các công đoạn kéo sợi, dệt, nhuộm và vận chuyển. Hai công ty Mỹ đã xây dựng hoạt động kinh doanh dựa trên việc đọc những dấu vết đó. Ngày 5/8, Bắc Kinh cấm mọi tổ chức và cá nhân tại Trung Quốc hợp tác với một trong hai công ty này.

Động thái trên diễn ra 5 ngày sau khi Washington mở rộng lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức, áp dụng thêm đối với 43 công ty Trung Quốc.

Applied DNA Sciences và Stratum Reservoir nằm trong số 6 công ty của Mỹ bị Trung Quốc đưa vào danh sách các biện pháp đáp trả vì hỗ trợ các lệnh trừng phạt của Mỹ liên quan đến khu vực Tân Cương. Bốn công ty còn lại gồm một mạng lưới kiểm toán, một công ty lập bản đồ chuỗi cung ứng, một công ty xây dựng tiêu chuẩn ngành và một côngty bảo vệ quyền lợi.

Hai công ty thực hiện những công việc khác nhau, và chính sự kết hợp này mới là điểm then chốt.

Applied DNA Sciences áp dụng các dấu phân tử lên bông và xác định kiểu gen của sợi bông ở các công đoạn tiếp theo trong chuỗi cung ứng, qua đó xác định một lô hàng có đúng là loại bông được khai báo hay không. Stratum Reservoir thực hiện phân tích đồng vị bền, qua đó liên kết bông với một khu vực địa lý bằng cách đo nồng độ của các nguyên tố bền như carbon và hydro có trong cả cây trồng lẫn đất nơi cây được trồng.

Việc đánh dấu chứng minh tính liên tục. Đồng vị chứng minh nguồn gốc. Tháng 12/2021, hai công ty đã ký thỏa thuận kết hợp các phương pháp này và xây dựng cơ sở dữ liệu tham chiếu về bông, sợi và vải từ những nguồn có nguồn gốc xác định.

Chính cơ sở dữ liệu này giúp phép kiểm nghiệm phát huy tác dụng. Kết quả phân tích đồng vị sẽ không có ý nghĩa nếu không có một thư viện dữ liệu để đối chiếu.

Kết quả kiểm nghiệm

Reuters đưa tin từ tháng 2/2023 đến tháng 3/2024, hai công ty đã kiểm nghiệm 822 sản phẩm có chứa bông được mua từ các nhà bán lẻ quy mô lớn và các nền tảng thương mại điện tử, bao gồm quần áo, giày dép và tăm bông. Trong số này, 19% có dấu vết của bông Tân Cương, mặc dù lệnh cấm của Mỹ đã có hiệu lực từ tháng 6/2022.

Thông tin trên nhãn mác mới là phát hiện đáng chú ý hơn. Trong số các mẫu dương tính được khai báo có nguồn gốc duy nhất, 57% mang nhãn ghi nguồn gốc hoàn toàn từ Mỹ. Hai phần ba số mẫu cho thấy loại sợi bị cấm đã được pha trộn với bông từ bên ngoài khu vực.

Hai công ty từ chối nêu tên các nhà bán lẻ có hàng hóa được họ kiểm nghiệm.

Vì sao năng lực truy xuất nguồn gốc lại quan trọng

Đạo luật Ngăn chặn Lao động Cưỡng bức người Duy Ngô Nhĩ không yêu cầu các cơ quan chức năng Mỹ phải chứng minh có lao động cưỡng bức. Đạo luật mặc định rằng hàng hóa có liên quan đến Tân Cương là sản phẩm của lao động cưỡng bức và đặt trách nhiệm lên nhà nhập khẩu trong việc bác bỏ giả định này.

Để bác bỏ giả định đó, cần có bằng chứng rõ ràng và thuyết phục, cùng với hồ sơ đầy đủ về chuỗi cung ứng ở các khâu trước đó—một tiêu chuẩn khắt khe mà các luật sư thương mại, trong đó có hãng luật lớn Troutman Pepper Locke, lưu ý là dẫn đến tỷ lệ phê duyệt thấp đối với các hồ sơ xin bác bỏ giả định.

Kể từ khi luật có hiệu lực, Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ đã từ chối cho nhập cảnh hơn 24.300 lô hàng, trị giá gần 1 tỷ USD.

Chính quyền Trung Quốc liên tục phủ nhận sự tồn tại của lao động cưỡng bức tại Tân Cương. Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết 6 công ty trên đã hỗ trợ các lệnh trừng phạt của Mỹ mà Bắc Kinh cho là bất hợp pháp.

Trên thực tế, tác động của việc bị đưa vào danh sách này vẫn chưa rõ ràng. Các lệnh được công bố không nêu việc đóng băng tài sản hay cấm đi lại, mà chỉ cấm giao dịch và hợp tác. Cả Applied DNA Sciences và Stratum Reservoir đều chưa công khai cho biết họ có hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc hay không, và nếu có thì quy mô là bao nhiêu.