Cựu lãnh đạo HSBC khai trước tòa: Huawei gây hiểu lầm về hoạt động tại Iran

Cựu lãnh đạo HSBC Alan Thomas hôm thứ Tư (30/9) khai trước tòa án Mỹ rằng bà Mạnh Vãn Châu từng mô tả Skycom chỉ là “đối tác kinh doanh bên thứ ba” của Huawei tại Iran.

Tuần này, phiên tòa xử Huawei về cáo buộc vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran và gian lận ngân hàng tập trung vào một cuộc gặp năm 2013 giữa ông Thomas và bà Mạnh, Giám đốc Tài chính của Huawei.

Skycom là công ty Hồng Kông có hoạt động liên quan đến Huawei tại Iran. Theo lời khai của ông Thomas, cách bà Mạnh mô tả công ty này khiến HSBC vô tình cung cấp dịch vụ tài chính cho Huawei tại Iran, trái với các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Cuộc gặp tại Hồng Kông năm 2013

Sự việc bắt nguồn từ năm 2013, khi Reuters đưa tin Huawei có quan hệ mật thiết với Skycom, công ty từng tìm cách bán cho Iran những thiết bị máy tính thuộc diện Mỹ cấm vận. Thông tin này khiến HSBC lo ngại về rủi ro tuân thủ và trừng phạt.

Ngày 22/8/2013, bà Mạnh gặp ông Thomas tại Hồng Kông để làm rõ những nghi vấn đó. Khi ấy, ông Thomas là phó trưởng bộ phận ngân hàng toàn cầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương của HSBC.

Trước tòa, ông kể bà Mạnh, qua người phiên dịch, đã cam đoan rằng Skycom chỉ là “đối tác kinh doanh bên thứ ba” của Huawei ở Iran, quan hệ giữa hai bên là “hợp tác kinh doanh bình thường”, và Skycom không phải công ty con của Huawei.

Bà Mạnh nói Huawei từng nắm cổ phần Skycom để giám sát việc công ty này tuân thủ quy định, nhưng “đã bán toàn bộ cổ phần”. Bà còn nói với ông Thomas rằng Huawei “tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp, quy định và các lệnh trừng phạt hiện hành” tại Iran, và cả Huawei lẫn các đối tác đều không vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu.

Ông Thomas giải thích vì sao ông tin những lời đó. Huawei khi ấy có doanh thu khoảng 40 tỷ USD mỗi năm, hoạt động ở Iran chỉ chiếm phần rất nhỏ, nên rủi ro của tập đoàn tại đây không lớn. Ông cũng cho rằng giám đốc tài chính của một khách hàng hàng đầu như bà Mạnh sẽ không nói dối.

Vì vậy, ông chấp nhận lời bà Mạnh đúng như bà trình bày. Rời cuộc gặp, ông thấy nhẹ nhõm và cho rằng Huawei không giấu giếm điều gì.

Tuy nhiên, thỏa thuận hoãn truy tố bà Mạnh ký với Bộ Tư pháp Mỹ năm 2021, phần dữ kiện bà thừa nhận trong thỏa thuận và chứng cứ phía công tố đưa ra đều cho thấy những lời cam đoan ấy không đúng sự thật.

Thực tế, Huawei chỉ chuyển cổ phần Skycom sang Canicula Holdings, một pháp nhân khác cũng do Huawei kiểm soát. Đó là kiểu “tay trái chuyền sang tay phải”: Huawei vẫn nắm thực quyền ở cả hai công ty. Quản lý và nhân viên của Skycom ở Iran thật ra đều làm việc cho Huawei.

Do Huawei che giấu quyền kiểm soát Skycom, khoảng 100 triệu USD giao dịch liên quan đã đi qua HSBC và được thanh toán bù trừ qua hệ thống tài chính Mỹ. HSBC vì thế đã cung cấp những dịch vụ bị cấm mà không hay biết.

Luật sư Huawei: HSBC đã nắm thông tin từ trước

Khi thẩm vấn chéo ông Thomas, luật sư của Huawei tìm cách chứng minh HSBC đã nắm thông tin liên quan từ lâu. Họ đưa ra các tài liệu nội bộ, như hồ sơ chuyển 1,5 triệu euro từ Skycom Europe sang Skycom Iran, trên đó Huawei đứng tên người đề nghị và ghi số điện thoại liên lạc.

Phía bào chữa lập luận rằng nhân viên HSBC biết về quan hệ giữa Huawei và Skycom nhiều hơn những gì phía công tố trình bày. Luật sư Huawei cũng nêu rằng trong cuộc gặp năm 2013, ông Thomas không chất vấn bà Mạnh, không ghi chép và sau đó cũng không viết báo cáo.

Ông Thomas thừa nhận HSBC khi đó có lẽ là đối tác tài chính quốc tế lớn nhất của Huawei, và giữ được khách hàng lớn này là một phần công việc của ông. HSBC từng tham gia khoản vay hợp vốn khoảng 1,5 tỷ USD cho Huawei và thu về khoảng 15 triệu USD tiền phí. Ngân hàng này vẫn cấp vốn cho Huawei sau khi nghi vấn xuất hiện.

Sau đó, công tố viên hỏi lại nhân chứng, hướng sự chú ý của bồi thẩm đoàn vào những điểm mà luật sư Huawei chưa làm rõ.

Được hỏi liệu trong các tài liệu nội bộ mà phía bào chữa đưa ra có tài liệu nào cho thấy Huawei vẫn bí mật kinh doanh tại Iran hay không, ông Thomas trả lời dứt khoát: “Không có”.

Từ Quintel đến Cisco

Phiên tòa dự kiến kéo dài hơn 3 tháng, đến nay đã diễn ra 3 tuần. Tuần trước, trọng tâm vẫn là các cáo buộc xâm phạm sở hữu trí tuệ.

Một đặc vụ ra làm chứng cho phía công tố khai rằng năm 2009, trong thời gian một kỹ sư Huawei đàm phán liên doanh với Quintel và ký thỏa thuận bảo mật, người này đã lấy được công nghệ độc quyền giúp điện thoại bắt sóng tốt hơn. Kỹ sư này sau đó sử dụng công nghệ ấy trong các đơn đăng ký bằng sáng chế của chính Huawei.

Trong vụ Cisco, lời khai nhân chứng và các văn bản pháp lý cũ cho thấy Huawei còn bị cáo buộc sao chép mã nguồn của hệ điều hành dành cho bộ định tuyến, sách hướng dẫn sử dụng, thậm chí cả lỗi phần mềm của Cisco. Huawei cũng bị cáo buộc nhắm vào các kỹ sư của Cisco, rồi tuyển dụng hoặc gây sức ép để họ cung cấp thông số kỹ thuật mật trong nội bộ Cisco.

Hôm 24/9, ông David Chen, cựu nhân viên của FutureWei, một công ty con trước đây của Huawei, khai rằng Huawei thường cố ý đặt văn phòng gần các công ty công nghệ lớn của Mỹ để dễ lôi kéo nhân sự.

Phía công tố đang ra sức xâu chuỗi các tranh chấp công nghệ, hành vi của nhân viên và những giao dịch tài chính rải rác trong 20 năm thành một “mô hình phạm tội liên tục của công ty” có ý nghĩa pháp lý. Huawei thì cho rằng đây chỉ là những vụ việc riêng lẻ hoặc hành vi cá nhân của nhân viên.

Phán quyết cuối cùng sẽ do bồi thẩm đoàn đưa ra.