Hình ảnh đẹp tại World Cup: Cổ động viên Nhật Bản dọn rác sau trận đấu

Ngày 14/6/2026, sau trận đấu giữa đội tuyển Nhật Bản và đội tuyển Hà Lan thuộc bảng F của Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA 2026 tại Sân vận động Dallas, các cổ động viên Nhật Bản đã thu dọn rác trên khán đài. Hình ảnh này một lần nữa thu hút sự chú ý của quốc tế.

Theo hãng tin AFP ngày 15/6, trong trận đấu World Cup diễn ra hôm Chủ nhật tại Sân vận động Dallas, bang Texas, đội tuyển Nhật Bản và đội tuyển Hà Lan đã hòa nhau với tỷ số 2–2.

Sau khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, đông đảo cổ động viên Nhật Bản không vội rời sân mà ở lại trên khán đài để cẩn thận nhặt rác, bỏ các vật thải vào những túi nhựa màu xanh nhằm khôi phục sự sạch sẽ cho sân vận động.

Hình ảnh này một lần nữa thu hút sự chú ý của quốc tế và khiến hình tượng cổ động viên Nhật Bản vốn nổi tiếng với thói quen “dọn dẹp sau trận đấu” tiếp tục trở thành chủ đề được bàn luận rộng rãi.

Từ sân cỏ World Cup đến tấm danh thiếp quốc tế

Sau trận đấu, các cổ động viên mặc áo đấu màu xanh của đội tuyển Nhật Bản tản ra nhiều khu vực khác nhau trên khán đài, cẩn thận thu gom cốc đựng đồ uống, bao bì thực phẩm, giấy vụn và các loại rác khác.

Eita Tanaka, 20 tuổi, vừa cầm những cốc bia và cốc nước giải khát vừa nói với AFP rằng đối với người Nhật, hành động này là điều hoàn toàn tự nhiên.

“Chúng tôi được giáo dục từ nhỏ rằng sau khi sử dụng một nơi nào đó, lúc rời đi nên để nơi ấy sạch sẽ hơn khi mình đến,” anh nói.

“Ở trường học, chúng tôi chủ động dọn dẹp lớp học mà không cần giáo viên nhắc nhở, bởi mọi người đều cho rằng đó là trách nhiệm của mình.”

Đây là lần thứ 8 liên tiếp đội tuyển Nhật Bản tham dự World Cup. Thói quen dọn dẹp khán đài của người hâm mộ Nhật Bản từ lâu đã trở thành một trong những hình ảnh bên lề dễ nhận biết nhất của bóng đá thế giới.

Truyền thông Mỹ cũng chú ý đến hình ảnh này. Theo báo USA Today, hôm đó, cựu tiền vệ chính của NFL Jameis Winston thậm chí còn mặc áo của đội tuyển Nhật Bản có in tên mình và tham gia thu gom rác cùng các cổ động viên Nhật. Những hình ảnh liên quan nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội.

Giáo dục học đường hình thành quan niệm “tự mình làm”

Nhiều kênh truyền thông chỉ ra rằng hành động của các cổ động viên Nhật Bản không phải là màn trình diễn đặc biệt trong thời gian diễn ra World Cup mà là kết quả của quá trình giáo dục xã hội lâu dài.

Các trường học ở Nhật Bản phổ biến áp dụng chế độ học sinh tham gia vệ sinh trường lớp. Ngay từ bậc tiểu học, học sinh mỗi ngày đều phụ trách quét dọn lớp học, lau bàn ghế và làm sạch các khu vực công cộng.

Trước đây, BBC từng đưa tin rằng chế độ này nhằm bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm và ý thức cộng đồng, giúp trẻ em hiểu rằng việc duy trì môi trường công cộng là nghĩa vụ của mỗi người chứ không chỉ là công việc của nhân viên vệ sinh.

Đồng thời, số lượng thùng rác công cộng trên đường phố Nhật Bản tương đối ít. Người dân từ lâu đã hình thành thói quen mang rác theo bên mình và đem về nhà để phân loại xử lý.

Việc xử lý rác trong gia đình thường phải phân loại nghiêm ngặt thành rác gây cháy, rác không gây cháy, sản phẩm nhựa, giấy và nhiều loại khác. Sự rèn luyện trong đời sống thường nhật này càng củng cố ý thức bảo vệ môi trường và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Cổ động viên Nhật Bản Futo Hagiwara cho biết, việc thấy mọi người trên khắp thế giới công nhận hành động này khiến anh cảm thấy vô cùng tự hào.

“Đó là văn hóa của chúng tôi,” anh nói.

“Dù đi đến đâu, chúng tôi cũng nên dọn sạch nơi mình đã sử dụng. Đây không chỉ là một thói quen mà còn là một tinh thần và thái độ sống.”

Nguyên tắc xã hội: “Không gây phiền phức cho người khác”

Đối với hiện tượng cổ động viên Nhật Bản, giới xã hội học cũng đưa ra những cách lý giải khác nhau.

Nhà xã hội học kiêm triết gia Masachi Ohsawa cho rằng mặc dù xã hội Nhật Bản chưa chắc luôn tích cực tham gia các vấn đề toàn cầu, nhưng lại đặc biệt nhạy cảm với cảm nhận của những người xung quanh và đối với không gian công cộng.

Ông chỉ ra rằng người Nhật nhìn chung đều có quan niệm “không muốn gây phiền phức cho người khác”. Khi cùng chia sẻ một không gian với người khác, họ sẽ nảy sinh cảm giác trách nhiệm mạnh mẽ và muốn tránh gây bất tiện hoặc khó chịu cho những người xung quanh.

Tờ The Washington Post từng phân tích rằng trong văn hóa Nhật Bản tồn tại rất phổ biến giá trị “không gây phiền phức cho người khác”. Quan niệm này có ảnh hưởng quan trọng từ giáo dục gia đình, giáo dục học đường cho đến văn hóa nơi làm việc.

Ông Masachi Ohsawa cho biết, khi một người bắt đầu nhặt rác, những người xung quanh thường rất tự nhiên tham gia theo, bởi mọi người đều quan sát hành vi của nhau và mong muốn duy trì sự đồng thuận trong tập thể.

“Nếu mọi người đều đang làm mà bạn không làm gì cả, bạn sẽ lo rằng mình bị xem là người thiếu trách nhiệm,” ông nói.

Ý thức tập thể và sức mạnh của tấm gương cùng phát huy tác dụng

Ông Scott North, Giáo sư Danh dự ngành Xã hội học của Đại học Osaka, cho rằng xã hội Nhật Bản đặc biệt coi trọng hành động tập thể. Điều này được thể hiện rất rõ trong các hoạt động cộng đồng cũng như văn hóa cổ động bóng đá.

Vị học giả người Mỹ đã sinh sống tại Nhật Bản gần 40 năm cho biết, cộng đồng nơi ông sinh sống hằng năm đều tổ chức cho cư dân cùng nhau nhổ cỏ và dọn dẹp các khu vực công cộng. Các hoạt động này thường có người tổ chức và người tham gia rõ ràng, và mô hình hành vi của cổ động viên bóng đá Nhật Bản rất giống với điều đó.

“Khi mọi người tụ tập lại với nhau, sẽ xuất hiện một kỳ vọng chung về việc cùng tham gia,” ông nói.

“Khi người dẫn đầu lấy túi rác ra và bắt đầu dọn dẹp, rất ít người từ chối tham gia.”

Tuy nhiên, ông Masachi Ohsawa cho rằng áp lực từ tập thể không hoàn toàn là yếu tố tiêu cực.

Tại Nhật Bản, người ta thường nói đến việc phải biết “đọc bầu không khí”, tức là nhạy bén cảm nhận môi trường xung quanh và kỳ vọng của người khác. Trong bầu không khí xã hội như vậy, những hành vi tốt thường nhanh chóng tạo ra hiệu ứng nêu gương.

Cổ động viên Futo Hagiwara cho biết người Nhật thông thường sẽ không cố ý yêu cầu trẻ em bắt chước những hành động này.

“Chúng tôi không liên tục bảo trẻ em phải làm như thế nào,” anh nói.

“Chúng tôi chỉ làm gương bằng chính hành động của mình, và những người khác sẽ tự nhiên học theo.”

Hình ảnh các cổ động viên bóng đá Nhật Bản nhặt và quét dọn rác sau trận đấu lần đầu thu hút sự chú ý của công chúng tại kỳ World Cup 1998 ở Pháp. Đây là giải đấu đánh dấu lần đầu tiên đội tuyển nước này góp mặt tại sân chơi bóng đá lớn nhất hành tinh.

Tại World Cup 2022 ở Qatar, các cổ động viên Nhật Bản cũng từng tạo nên cơn sốt tương tự. Sau chiến thắng bất ngờ 2-1 trước đội tuyển Đức, họ vẫn nán lại dọn sạch rác trên khán đài. Đáng chú ý, họ thậm chí còn dọn dẹp ở cả những trận đấu không có sự góp mặt của đội tuyển nước nhà, tiêu biểu như trận khai mạc giữa chủ nhà Qatar và Ecuador.

Kết quả hòa 2-2 trước một đối thủ mạnh như Hà Lan đã tiếp thêm sự tự tin cho tuyển Nhật Bản trong mục tiêu tiến sâu ở World Cup 2026.

Khi World Cup tiếp tục diễn ra, các cổ động viên Nhật Bản được dự đoán sẽ tiếp tục duy trì truyền thống này trong những trận đấu sắp tới. Theo lịch thi đấu, trận tiếp theo của đội tuyển Nhật Bản sẽ gặp Tunisia tại Mexico, và những “chiếc túi rác màu xanh” trên khán đài có lẽ sẽ một lần nữa trở thành hình ảnh được chú ý nhất bên ngoài sân cỏ.