Iran sử dụng bom chùm bị cấm: Nguy cơ an ninh dân sự và vi phạm luật quốc tế

Vào ngày 17 tháng 3, Israel tiến hành không kích chính xác, tiêu diệt Ali Larijani – Bí thư Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran – cùng một số quan chức chủ chốt. Ngày 18 tháng 3, đài truyền hình nhà nước Iran tuyên bố đã trả đũa bằng cách sử dụng bom chùm bị cấm quốc tế tấn công Tel Aviv, trung tâm kinh tế Israel.

Cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và chế độ Iran đã kéo dài gần ba tuần, với các vụ tấn công tên lửa Khorramshahr 4 và Qadr của Iran, có khả năng mang nhiều đầu đạn hồi quy độc lập (MIRV). Bom chùm do Iran sử dụng giải phóng các đầu đạn con ở độ cao khoảng 7 km, lan rộng trên diện tích lớn, tàn phá người và tài sản ngoài trời nhưng không xuyên thủng được hầm trú ẩn kiên cố. Các vụ tấn công đã khiến ít nhất 14 người Israel thiệt mạng, trong đó hai thường dân ở Ramat Gan.

Ngoài Israel, Iran còn tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa vào các căn cứ Mỹ ở Iraq và Syria, cũng như một số quốc gia vùng Vịnh, gây thương vong dân sự. Theo HRANA, hơn 3.000 người thiệt mạng ở Iran kể từ cuối tháng Hai, chủ yếu là quan chức cấp cao và thành viên các tổ chức liên kết với Khamenei.

Một số loại bom được thiết kế để phát nổ ngay lập tức trước khi chạm đất nhằm đảm bảo các mảnh kim loại có thể bao phủ một khu vực rộng hơn.

Một loại đạn con khác được trang bị “đầu đạn định hình”, được thiết kế đặc biệt để xuyên thủng lớp vỏ kim loại bên ngoài của các phương tiện bọc thép như xe tăng. Một loại khác là đạn chùm gây cháy, chứa các chất dễ cháy và khó dập tắt như phốt pho trắng, nhằm tạo ra các đám cháy quy mô lớn và kéo dài trong khu vực tấn công.

Bom chùm được thiết kế đặc biệt để làm tê liệt sân bay sẽ xuyên thủng bề mặt đường băng trước khi phát nổ, gây ra thiệt hại tối đa về cấu trúc. Ngoài ra, một loại đặc biệt khác nhắm vào lưới điện, sử dụng các sợi dẫn điện dài để tạo ra đoản mạch và gây mất điện trên diện rộng.

Tuy nhiên, vấn đề nghiêm trọng nhất của vũ khí chùm là tỷ lệ bom chưa nổ cao. Những bom chưa nổ còn sót lại trên chiến trường khiến việc dọn dẹp sau chiến tranh trở nên vô cùng khó khăn và nguy hiểm, đòi hỏi một lượng lớn nhân lực và nguồn lực để xác định vị trí và tháo dỡ chúng, và quá trình này dễ gây ra thương vong thứ cấp.

Ông Simmy Allen từ tổ chức cứu hộ United Hatzalah cảnh báo công chúng tránh xa mảnh vỡ tên lửa và chờ chuyên gia xử lý, còn ông Chaim Rafalowski của Hội Chữ thập đỏ Israel nhấn mạnh nhận thức về nguy cơ bom mìn còn hạn chế, nhiều người dân vô tình nhặt phải bom chùm, dù phần lớn thương tích nhẹ, nhưng hậu quả có thể cực kỳ nghiêm trọng.

Xung đột hiện tiếp tục căng thẳng, với bom chùm là mối đe dọa lớn đối với dân thường và hạ tầng dân sự, khiến việc bảo đảm an ninh và cứu hộ trở nên cực kỳ khó khăn.