Ngoại trưởng Rubio nổi lên như nhà ngoại giao hàng đầu nước Mỹ

Tổng thống Donald Trump thường xuyên khen ngợi các thành viên nội các của mình, nhưng gần đây không ai nhận được nhiều sự chú ý bằng Ngoại trưởng Marco Rubio.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, hôm 21/1, ông Trump đã nói đùa: “Lần đầu tiên tôi trở thành một nhà ngoại giao”.

“Các bạn biết ai đã dạy tôi điều đó không—Marco Rubio,” ông Trump cho biết. “Ông ấy nói: ‘Để tôi dạy ngài về ngoại giao.’”

Ông Rubio thường xuyên trở thành tâm điểm chú ý trong suốt năm qua, đặc biệt là sau chiến dịch của Mỹ nhằm bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro vào đầu tháng Một. Ông Rubio là nhân vật then chốt trong chiến lược và kế hoạch của chiến dịch này, và hiện giám sát chính quyền Venezuela do lãnh đạo lâm thời Delcy Rodríguez đứng đầu.

Trong những tuần gần đây, Tổng thống Trump liên tục ca ngợi ông Rubio, nói rằng ông Rubio sẽ “được ghi nhận là ngoại trưởng xuất sắc nhất”.

Là người đồng thời giữ chức cố vấn an ninh quốc gia, ông Rubio ngày càng được nhìn nhận tại Washington như một nhân vật đang lên trong chính quyền. Một số người so sánh ông với Henry Kissinger, người từng giữ chức cố vấn an ninh quốc gia và sau đó là ngoại trưởng có ảnh hưởng lớn dưới thời Tổng thống Richard Nixon và Tổng thống Gerald Ford.

Alex Gray, người từng phục vụ trong Hội đồng An ninh Quốc gia trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, cho hay ông đánh giá ông Rubio là người hiệu quả và có sự đồng thuận mạnh mẽ với tổng thống về chính sách đối ngoại.

Không giống các ngoại trưởng trước đây, ông Gray nói với The Epoch Times rằng ông Rubio không cố gắng thay đổi ông Trump mà tập trung vào việc chuyển hóa các mục tiêu của tổng thống thành chính sách thành công.

“Ông ấy là một ngoại trưởng cực kỳ hiệu quả, có lẽ là người hiệu quả nhất mà chúng ta có được trong một thời gian rất dài,” ông Gray nhận xét. Hiện ông Gray là nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Chính sách Đối ngoại Hoa Kỳ.

Ông Rubio sinh ra vào năm 1971 tại Miami, trong một gia đình người Cuba nhập cư có quan điểm bảo thủ. Cha ông làm nghề pha chế rượu, còn mẹ ông vừa là nội trợ vừa làm giúp việc tại khách sạn.

Trong hồi ký năm 2012 “An American Son” [“Người con đất Mỹ’’], ông Rubio giải thích về việc những hy sinh và sự chăm chỉ của gia đình ông trong các công việc lao động chân tay ở Miami và Las Vegas, đã góp phần vào thành công của ông, bao gồm chiến thắng trong cuộc bầu cử Thượng viện Mỹ năm 2010, và là minh chứng cho Giấc mơ Mỹ.

“Đối với họ, Cuba là nơi gợi lại những ký ức đau buồn, nhưng rõ ràng đó cũng là quê hương của họ và họ yêu mến nơi này”, ông Rubio nói trong một cuộc phỏng vấn với hãng AP năm 2015.

Nguồn gốc và quá trình trưởng thành của ông Rubio trong cộng đồng người Cuba nhập cư ở Miami, đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến quan điểm chính trị của ông—đặc biệt là lập trường phản đối chủ nghĩa cộng sản. Giáo sư Evan Ellis, chuyên gia nghiên cứu về Mỹ Latinh tại Trường Cao đẳng Chiến tranh Lục quân Hoa Kỳ, nói với tờ The Epoch Times rằng nền tảng, kỹ năng chiến lược và sự am hiểu sâu sắc về các vấn đề vùng Caribe và Mỹ Latinh, khiến ông Rubio “rất hiệu quả trong việc định hướng” các chính sách của Mỹ trong khu vực.

“Người Mỹ gốc Cuba đã rất tự hào về Ngoại trưởng Rubio,” ông John Suarez, giám đốc điều hành Trung tâm vì một Cuba Tự do, có trụ sở tại Washington, nói với The Epoch Times.

“Ông ấy hiểu cộng đồng quốc tế và có kiến thức sâu rộng về Mỹ Latinh, đặc biệt là động lực chính trị của Cuba, Venezuela và Nicaragua,” ông Suarez nhận xét.

Ông Rubio đã cảnh báo trong nhiều năm về các mối đe dọa mà chế độ Maduro gây ra.

“Cuộc khủng hoảng tại Venezuela đã phát triển thành một mối đe dọa an ninh quốc gia đối với Hoa Kỳ và cần phải được giải quyết,” ông Rubio viết trong một thông điệp trên mạng xã hội X (khi đó là Twitter) năm 2018, bày tỏ những lo ngại tương tự như những điều ông Trump gần đây đã nêu ra.

“Chế độ Maduro là một tổ chức tội phạm có tổ chức, buôn bán ma túy vào đường phố của chúng ta, gây ra một cuộc khủng hoảng di cư nguy hiểm và đã mời ông Putin mở các căn cứ quân sự.”

Sau khi bị quân đội Mỹ bắt giữ tại Caracas, ông Maduro và vợ ông, bà Cilia Flores, được chuyển đến một nhà tù ở thành phố New York vào ngày 3/1. Ông Maduro đang đối mặt với các cáo buộc liên bang, bao gồm buôn bán ma túy và cấu kết với các băng nhóm bị liệt vào danh sách tổ chức khủng bố. Ngày 5/1, bà Rodríguez, phó tổng thống của ông Maduro, tiếp quản chính phủ với tư cách tổng thống lâm thời.

“Khoảnh khắc của ông Rubio”

Ông Rubio từng là thượng nghị sĩ Mỹ đại diện bang Florida từ năm 2011 đến tháng 1/2025, khi ông từ chức để gia nhập chính quyền Trump với vai trò ngoại trưởng. Ông Rubio từng phục vụ trong các ủy ban quan trọng của Thượng viện, bao gồm Ủy ban Tình báo và Ủy ban Đối ngoại Thượng viện.

Ông Rubio là thành viên nội các đầu tiên được phê chuẩn để gia nhập nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Ông Rubio nhận được sự ủng hộ tuyệt đối của cả hai đảng với tỷ lệ bỏ phiếu 99–0 vào Ngày Nhậm chức và tuyên thệ nhậm chức vào ngày 21 tháng 1 năm 2025. Ông Rubio cũng là người gốc Latinh đầu tiên giữ chức vụ này.

Vào tháng 5/2025, ông Rubio trở thành cố vấn an ninh quốc gia tạm quyền sau khi Tổng thống Trump cách chức Mike Waltz và đề cử ông này làm đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, sau một vụ bê bối liên quan đến việc rò rỉ tin nhắn văn bản.

Với cương vị cố vấn an ninh quốc gia, ông Rubio làm việc tại Nhà Trắng hằng ngày và duy trì mối quan hệ gần gũi với tổng thống.

“Việc ở gần tổng thống như vậy có ý nghĩa rất lớn,” ông Ellis nhận định.

Mặc dù ông Rubio không đưa ra các quyết định cuối cùng, ông “đang cung cấp những phương án phù hợp với phong cách và mục tiêu của ông Trump,” ông Ellis cho biết.

“Đây là khoảnh khắc của ông Rubio tại Mỹ Latinh,” ông Ellis nói.

Một số chuyên gia chính sách đối ngoại cho rằng ông Rubio đã đóng vai trò quan trọng trong việc soạn thảo Chiến lược An ninh Quốc gia của chính quyền Trump, được công bố vào tháng 12/2025, trong đó ưu tiên tập trung của Mỹ vào Tây Bán cầu.

Tuy nhiên, ông Gray cho rằng sự chuyển hướng chiến lược này xuất phát từ chính ông Trump, người từ lâu đã nhận ra tầm quan trọng của khu vực.

“Một phần lý do ông Rubio rất phù hợp là vì ông ấy chia sẻ quan điểm mà tổng thống vốn đã có,” ông Gray nói.

Cả Tổng thống Trump và ông Rubio đều tin rằng Mỹ không nên để chế độ Maduro hoạt động trong khu vực với sự hậu thuẫn từ Trung Quốc, Nga và Iran.

Ông Suarez cho biết ông tin rằng chế độ Cuba đang tiến gần đến sụp đổ do áp lực gia tăng từ phía Mỹ.

Trong phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện ngày 28/1, Thượng nghị sĩ Brian Schatz (Dân Chủ – Hawaii) đã chất vấn ông Rubio về Cuba. Ông Schatz hỏi liệu ông Rubio “có đưa ra cam kết công khai” rằng Mỹ sẽ không can dự vào việc thay đổi chế độ Cuba hay không.

Ông Rubio trả lời: “Ồ, có. Tôi nghĩ chúng tôi muốn thấy chế độ ở đó thay đổi. Điều đó không có nghĩa là chúng tôi sẽ tạo ra sự thay đổi, nhưng chúng tôi rất muốn thấy một sự thay đổi”.

Ông Rubio nói rằng việc thay đổi chế độ tại Cuba “sẽ mang lại lợi ích to lớn cho Hoa Kỳ”.

Ông Rubio cũng nhắc đến Đạo luật Helms-Burton năm 1996, đạo luật yêu cầu Cuba phải có một quá trình chuyển đổi dân chủ trước khi một tổng thống Mỹ có thể bình thường hóa quan hệ.

“Điều này đã được luật hóa, và nó yêu cầu phải có thay đổi chế độ thì chúng ta mới có thể dỡ bỏ lệnh cấm vận,” ông Rubio nói.

Quan điểm cứng rắn về Trung Quốc

Ông Rubio cũng có sự đồng thuận chặt chẽ với Tổng thống Trump trong quan hệ với Trung Quốc cộng sản. Ông được xem là một trong những người chỉ trích Trung Quốc nổi bật nhất tại Washington, đặc biệt về các vấn đề như nhân quyền, thương mại, an ninh quốc gia và công nghệ.

Trong phiên điều trần phê chuẩn tại Thượng viện năm 2025, ông Rubio mô tả chế độ cộng sản Trung Quốc là đối thủ “mạnh mẽ và nguy hiểm nhất” mà Hoa Kỳ từng đối mặt.

“Họ có những yếu tố mà Liên Xô chưa từng có,” ông Rubio nói khi đó.

“Nếu chúng ta tiếp tục đi trên con đường hiện tại, trong chưa đầy 10 năm nữa, hầu như mọi thứ quan trọng đối với cuộc sống của chúng ta, sẽ phụ thuộc vào việc Trung Quốc có cho phép chúng ta có được nó hay không,” ông Rubio nhận định.

Năm 2020, ông Rubio bị Bắc Kinh hai lần đưa vào danh sách trừng phạt vì các hoạt động vận động nhân quyền của ông.

Ông Rubio là tác giả của Đạo luật Ngăn chặn Lao động Cưỡng bức Người Duy Ngô Nhĩ, sau đó đã được ký thành luật. Năm 2024, ông giới thiệu Đạo luật Bảo vệ Pháp Luân Công, nhằm áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với những cá nhân liên quan đến tội ác thu hoạch nội tạng cưỡng bức tại Trung Quốc. Dự luật đã được Hạ viện thông qua và hiện đang được Ủy ban Đối ngoại Thượng viện xem xét.