Ông Musk ngăn Ukraine dùng Starlink để tập kích sâu vào lãnh thổ Nga

Tỷ phú Elon Musk đã từ chối cho phép Ukraine sử dụng dịch vụ internet vệ tinh Starlink để dẫn đường cho các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) vào sâu trong lãnh thổ Nga, The Atlantic đưa tin hôm thứ Sáu (7/8), dẫn lời hai đồng minh thân cận của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mikhail Fedorov.

Theo báo cáo, ông Fedorov, một nhân vật nổi bật trong việc thúc đẩy tác chiến drone và đã bị cách chức hồi tháng trước, đang tìm cách thuyết phục ông Musk thông qua các kênh không chính thức. Tuy nhiên, tỷ phú này cho đến nay vẫn từ chối thay đổi lập trường.

“Cho đến nay vẫn chưa có quyết định tích cực nào”, một đồng minh của ông Fedorov được dẫn lời. Nguồn tin nói thêm: “Elon vẫn nói rằng đã đến lúc đạt được một thỏa thuận”.

Trước đó, The Atlantic đưa tin trong chuyến thăm Mỹ hồi tháng trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đề nghị Tổng thống Donald Trump giúp thuyết phục đồng minh thân cận của ông là tỷ phú ELon Musk thay đổi lập trường. Tuy nhiên, ông Trump không đưa ra cam kết cụ thể.

Ông Musk bắt đầu cung cấp hàng chục nghìn thiết bị đầu cuối Starlink cho Ukraine ngay sau khi xung đột Nga–Ukraine bùng phát vào tháng 2/2022.. Tuy nhiên, ông nhanh chóng xảy ra bất đồng với các quan chức Ukraine khi kêu gọi nước này tập trung vào việc đạt được một thỏa thuận hòa bình giữa Moscow và Kyiv, đồng thời nhiều lần cảnh báo xung đột có thể dẫn đến “Thế chiến III”.

Năm 2023, ông Musk xác nhận thông tin cho rằng ông đã từ chối yêu cầu của Ukraine về việc sử dụng Starlink để tấn công Hạm đội Biển Đen của Nga và các căn cứ hải quân tại Crimea.

“Nếu tôi đồng ý với yêu cầu của họ, SpaceX sẽ trực tiếp trở thành bên đồng lõa trong một hành động chiến tranh nghiêm trọng và leo thang xung đột”, ông nói vào thời điểm đó.

Starlink đã trở thành một phần quan trọng trong hoạt động sử dụng drone của Ukraine. Phần lớn các nhiệm vụ “tập kích tầm sâu” (deep strike) bằng drone của Ukraine được thực hiện thông qua hệ thống này, cho phép người điều khiển duy trì liên lạc và điều khiển drone từ xa.

Việc Ukraine phát triển các cuộc tấn công bằng drone tầm sâu, có khả năng đánh chính xác các mục tiêu nằm cách tiền tuyến hàng chục km, đã làm thay đổi chiến dịch nhằm vào hệ thống hậu cần quân sự của Nga. Trong năm nay, lực lượng Ukraine đã sử dụng các drone này để tấn công các tuyến tiếp tế, cơ sở lưu trữ nhiên liệu, hệ thống phòng không và trung tâm chỉ huy, làm gián đoạn hoạt động hậu cần của Nga và góp phần gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu tại Crimea do Nga kiểm soát.

Tầm quan trọng của Starlink đối với chiến dịch sử dụng drone của Ukraine cũng khiến hệ thống này trở thành mục tiêu của chiến tranh điện tử Nga. Các lực lượng Nga đang phát triển những phương thức nhằm đối phó với các cuộc tấn công tầm sâu bằng drone của Ukraine, trong đó có việc triển khai các hệ thống gây nhiễu công suất lớn có khả năng làm gián đoạn kết nối được sử dụng để điều khiển drone, các chỉ huy và phi công drone Ukraine nói với Reuters.

Theo các nguồn tin, những thiết bị phá sóng này đã được triển khai gần các thị trấn và cơ sở quân sự, trong đó có một số thiết bị có khả năng làm gián đoạn kết nối Starlink. Serhii Beskrestnov, cố vấn của Bộ Quốc phòng Ukraine, cho biết Nga đang triển khai một hệ thống phá sóng có tên Volna Kupol Garant, phát tín hiệu đủ mạnh để gây nhiễu và làm gián đoạn kết nối Starlink trong phạm vi khoảng 20 km². Ông cho biết khoảng 10 hệ thống như vậy đã được phát hiện.

Các hệ thống phá sóng này cũng trở thành mục tiêu của các đơn vị drone Ukraine. Trung đoàn Hệ thống Không người lái số 422 đã tham gia các chiến dịch phá hủy hai hệ thống này, trong đó có một hệ thống bị tấn công chỉ vài giờ sau khi được phát hiện trong một chiến dịch phối hợp với Cơ quan An ninh Ukraine (SBU).

Một chỉ huy drone Ukraine có biệt danh “Dyryhent” cho biết sau khi một hệ thống như vậy bị phá hủy, các drone được trang bị Starlink có thể hoạt động mà không gặp vấn đề.

Ông Musk cũng đã ngăn các lực lượng Nga sử dụng Starlink, khiến Moscow không thể sử dụng hệ thống này cho các hoạt động drone của mình.

Nga cũng đang sử dụng những phương thức khác để bảo vệ nguồn tiếp tế quân sự trước các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine. Các chỉ huy Ukraine cho biết lực lượng Nga đã bắt đầu vận hành những đoàn xe nhỏ chở nhiên liệu được bảo vệ bằng các xe bán tải gắn súng máy, sử dụng các tuyến đường nhỏ hơn để tránh bị giám sát và vận chuyển hàng tiếp tế bằng các phương tiện dân sự.

Tình báo quân sự Ukraine nói với Reuters rằng lực lượng Nga đang sử dụng ô tô dân sự, xe địa hình bốn bánh và xe máy để vận chuyển nhiên liệu, đạn dược và nhu yếu phẩm ra tiền tuyến. Hàng tiếp tế cũng được che giấu trong các hầm ngụy trang, tòa nhà bỏ hoang và công trình nông nghiệp, trong khi các trạm xăng dân sự được sử dụng để lưu trữ nhiên liệu phục vụ quân đội.

Các chỉ huy Ukraine cho biết trước đây lực lượng của họ từng tấn công các xe bồn chở xăng và những xe tải ngụy trang thành xe chở sữa nhưng thực chất đang vận chuyển dầu diesel.

Rob Lee, chuyên gia cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại có trụ sở tại Mỹ, cho rằng chiến dịch tập kích tầm sâu bằng drone của Ukrainee có lẽ là diễn biến chiến trường quan trọng nhất trong năm nay, nhưng Moscow đang bắt đầu đạt được một số thành công trong việc đối phó.

“Nếu họ mở rộng quy mô sản xuất các thiết bị phá sóng, họ có thể khiến chiến dịch tấn công tầm sâu trở nên khó khăn hơn”, ông nói.

Bất chấp tác động của chiến dịch này, nó chưa thể ngăn chặn các cuộc tấn công của Nga nhằm vào Ukraine và không phải mọi nhiệm vụ drone của Ukraine đều thành công. Trong chuyến thăm Trung đoàn 422, phóng viên Reuters chứng kiến, một drone RAM-2X của Ukraine phóng đạn tấn công một xe bồn nhiên liệu nhưng trượt mục tiêu, trong khi drone trinh sát theo dõi phương tiện này bị hệ thống tên lửa đất đối không Tor của Nga bắn trúng.

Quyết định của ông Musk là một đòn giáng mạnh khác đối với Kyiv. Điều này diễn ra sau khi ông Trump rút lại cam kết trước đó về việc cấp cho Ukraine giấy phép sản xuất tên lửa phòng không Patriot và từ chối yêu cầu cung cấp thêm tên lửa đánh chặn. Ông Zelensky và quân đội Ukraine cho biết nước này đang gặp khó khăn trong việc bảo vệ Kyiv và các thành phố khác trước các cuộc tấn công của Nga.

Vấn đề này cũng xuất hiện trong bối cảnh Kyiv đang rơi vào biến động chính trị sau khi ông Zelensky quyết định cách chức ông Fedorov, động thái làm bùng phát các cuộc biểu tình trên đường phố và khiến một số nhà hoạt động nổi tiếng kêu gọi khôi phục chức vụ cho ông. Ông Zelensky cũng sa thải Tổng tư lệnh Ukraine, Tướng Aleksandr Syrsky, người được cho là từng xảy ra bất đồng với ông Fedorov về các ưu tiên và chiến thuật.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova hồi tháng trước nói rằng ông Musk nên ngừng hoàn toàn Starlink tại Ukraine nếu ông thực sự muốn “mọi người ngừng chết”.

SpaceX không trả lời yêu cầu bình luận của Reuters, trong khi Bộ Quốc phòng Nga cũng không phản hồi. Reuters cho biết hãng tin này không thể độc lập xác minh các chiến thuật được cho là Nga đang sử dụng để đối phó với các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine.