Quy định mới của Lầu Năm Góc khiến doanh nghiệp Trung Quốc mất kênh vận động hành lang

Điều 851 của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) năm tài khóa 2025, có hiệu lực từ thứ Ba (30/6), đang khiến các tập đoàn công nghệ Trung Quốc như Alibaba và Tencent mất đi những kênh vận động hành lang chủ chốt tại Washington.

Theo quy định mới, Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ (Bộ Quốc phòng) bị cấm ký hợp đồng với bất kỳ doanh nghiệp nào nếu doanh nghiệp đó thuê một công ty vận động hành lang mà đồng thời đang đại diện cho các doanh nghiệp nằm trong “danh sách 1260H” – danh sách các “công ty quân sự Trung Quốc” do Lầu Năm Góc xác định. Nói cách khác, nếu một hãng ở Mỹ vừa kiếm tiền từ hợp đồng quốc phòng, vừa để công ty vận động hành lang của mình đi vận động cho doanh nghiệp trên danh sách 1260H, thì hãng đó sẽ bị “vạ lây” và không còn được ký hợp đồng mới với Bộ Quốc phòng.

Quy định này buộc các hãng vận động hành lang lớn ở Washington phải chọn giữa nguồn thu béo bở từ khách hàng quốc phòng và những thân chủ công nghệ Trung Quốc, qua đó cắt giảm mạnh khả năng tiếp cận các kênh ảnh hưởng chính sách tại thủ đô của Alibaba và Tencent.

Công ty vận động hành lang lớn “cắt đứt” với khách hàng Trung Quốc

Theo Bloomberg và The Straits Times, từ khi Bộ Quốc phòng mở rộng danh sách “doanh nghiệp quân sự Trung Quốc” vào đầu tháng này, Alibaba đã mất 5 công ty vận động hành lang. Hồ sơ công khai cho thấy Greenberg Traurig đã chấm dứt hợp đồng với Alibaba từ ngày 31/5; các hãng Brownstein Hyatt Farber Schreck, Mercury Public Affairs và MO Strategies cũng đã rút lui.

Kể từ khi bị đưa vào danh sách 1260H hồi tháng 1/2025, Tencent cũng đã mất thêm 4 đối tác vận động hành lang. Giới phân tích nhận định đây là bài toán lợi ích “rất thực tế” của các hãng vận động hành lang: các hợp đồng với Bộ Quốc phòng trả thù lao cao hơn, lại ít rủi ro chính trị hơn so với việc đại diện cho các tập đoàn công nghệ Trung Quốc.

Cựu trợ lý Nhà Trắng trong chính quyền Trump, nay là nhà vận động hành lang Kit Conklin, cho biết làn sóng “rút lui” tăng tốc sau khi Lầu Năm Góc bổ sung 65 thực thể mới vào danh sách 1260H hôm 8/6. Trong bản cập nhật mới nhất, Alibaba và Baidu đã bị đưa vào danh sách cùng với nhiều doanh nghiệp công nghệ, công nghiệp và năng lượng khác.

Đối mặt với việc bị chặn kênh vận động hành lang, Alibaba đã khởi kiện lên tòa liên bang ở San Jose (California), yêu cầu được xóa khỏi danh sách. Trong đơn kiện, hãng này lập luận rằng việc bị liệt vào 1260H tạo ra một “vòng luẩn quẩn” khiến họ không thể thuê những nhà vận động hành lang cần thiết để phản bác nhãn mác “ủng hộ quân đội Trung Quốc”.

Người phát ngôn Bộ Quốc phòng nói không bình luận về vụ kiện đang diễn ra.

“Cách ly chính trị” ảnh hưởng đến AI và địa chính trị

Giới quan sát cho rằng tác động của điều 851 vượt xa khuôn khổ một “danh sách đen” đơn thuần. Quy định này trên thực tế đã cắt đứt nhiều mạng lưới phi chính thức mà doanh nghiệp Trung Quốc vận hành tại Washington suốt nhiều năm, tạo nên một dạng “cách ly chính trị” trong mạng lưới vận động hành lang tại Washington.

Luật sư Rob Kelner của Covington & Burling nói với Bloomberg rằng một số hãng tư vấn đã chủ động ngừng hợp tác với khách hàng Trung Quốc ngay trước khi điều luật được ký, như một biện pháp phòng ngừa rủi ro.

Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ–Trung tiếp tục nóng lên. Gần đây, Qwen AI Lab thuộc Alibaba bị hãng Anthropic cáo buộc đã sử dụng khoảng 25.000 tài khoản giả để tiến hành gần 29 triệu lượt tương tác với mô hình Claude, nhằm “rút” khả năng của mô hình và dùng kỹ thuật chưng cất (distillation) để huấn luyện mô hình riêng của Alibaba. Anthropic mô tả đây là chiến dịch chưng cất lớn nhất từng nhắm vào một công ty AI Mỹ.

• Anthropic cáo buộc Alibaba đánh cắp trái phép công nghệ mô hình AI

Đáp lại, Bắc Kinh áp đặt các biện pháp hạn chế thương mại với 56 doanh nghiệp Mỹ, trong đó có các công ty khai thác đất hiếm và nhà sản xuất drone, càng làm gia tăng đối đầu trong lĩnh vực công nghệ.

Dù các hãng vận động hành lang lớn lần lượt “buông tay”, một số chuyên gia dự đoán các doanh nghiệp bị ảnh hưởng có thể chuyển sang hợp tác với các công ty vận động hành lang nhỏ không làm ăn với Bộ Quốc phòng, hoặc tác động gián tiếp thông qua các viện nghiên cứu, hiệp hội ngành nghề và hãng luật không bắt buộc phải đăng ký vận động hành lang.

Về phía thị trường, các nhà phân tích của Citigroup cho rằng vì Alibaba và Baidu không có hợp đồng trực tiếp với Bộ Quốc phòng Mỹ nên tác động ngắn hạn với hoạt động kinh doanh có thể hạn chế. Tuy vậy, trong trung và dài hạn, khi Washington đang xây dựng các bộ quy tắc về mua sắm chip, dịch vụ mô hình AI và hạ tầng đám mây, việc thiếu hỗ trợ từ những hãng vận động hành lang hàng đầu có thể làm suy giảm đáng kể khả năng tác động đến chính sách Mỹ của Alibaba, Tencent và các tập đoàn công nghệ Trung Quốc khác.