Sách trắng Quốc phòng 2026 của Nhật Bản: Trung Quốc vẫn là thách thức chiến lược lớn nhất

Theo dự thảo “Sách trắng Quốc phòng” năm 2026, Nhật Bản tiếp tục coi Trung Quốc là “thách thức chiến lược lớn nhất”, đồng thời đẩy mạnh hợp tác an ninh với các đồng minh và đối tác nhằm tăng cường năng lực răn đe, duy trì ổn định tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Tập trung vào mở rộng quân lực của Trung Quốc và tình hình eo biển Đài Loan

Theo tiết lộ của nhiều hãng truyền thông Nhật Bản, bản tóm lược của “Sách trắng Quốc phòng” 2026 đã được công bố. Văn kiện nêu rõ, xét đến việc Trung Quốc đang nhanh chóng thúc đẩy mở rộng sức mạnh quân sự, Nhật Bản sẽ “tăng cường hợp tác với các đồng minh và đối tác, nâng cao năng lực răn đe và ứng phó”, từ đó “bảo đảm ổn định khu vực”. Sách trắng đề cập hoạt động của các tàu sân bay Trung Quốc ở vùng biển xung quanh Nhật Bản ngày càng thường xuyên, đồng thời Bắc Kinh cũng liên tục tiến hành các cuộc diễn tập quân sự quy mô lớn quanh Đài Loan.

Sách trắng đặc biệt nhắc tới việc tháng 12/2025 từng xảy ra sự kiện máy bay chiến đấu Trung Quốc nhiều lần dùng radar điều khiển hỏa lực khóa mục tiêu vào máy bay Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, cho thấy nguy cơ va chạm quân sự Trung – Nhật đang gia tăng, càng làm dấy lên quan ngại đối với an ninh khu vực.

Chính phủ Nhật Bản những năm gần đây nhiều lần nhấn mạnh hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh của Nhật Bản cũng như cộng đồng quốc tế. Khi phạm vi hoạt động quân sự của Trung Quốc tiếp tục mở rộng, Nhật Bản đang đẩy nhanh tăng cường bố trí phòng vệ theo hướng tây nam, đồng thời làm sâu sắc hơn hợp tác an ninh với Mỹ và các quốc gia đối tác khác.

Lo ngại hợp tác quân sự Triều Tiên – Nga

Ngoài yếu tố Trung Quốc, sách trắng còn bày tỏ lo ngại trước việc Triều Tiên và Nga ngày càng tăng cường hợp tác quân sự. Báo cáo chỉ ra rằng hình thức hợp tác này có thể giúp nâng cao năng lực quân sự của Triều Tiên trong trung và dài hạn, khiến cục diện an ninh Đông Bắc Á thêm phần bất định.

Những năm gần đây, quan hệ Bình Nhưỡng – Moscow liên tục “ấm lên”. Chính phủ Nhật Bản lo ngại hình thức hợp tác này không chỉ giới hạn trong lĩnh vực vũ khí truyền thống, mà còn có thể mở rộng sang tên lửa, vệ tinh và các lĩnh vực công nghệ quân sự khác, qua đó tạo ra những thách thức mới đối với môi trường an ninh khu vực.

Tập trung vào chiến tranh máy bay không người lái và AI

Ngoài ra, bản sách trắng 2026 còn bổ sung phân tích về hình thái chiến tranh tương lai, đặt trọng tâm vào việc ứng dụng máy bay không người lái và trí tuệ nhân tạo (AI) trên chiến trường hiện đại.

Báo cáo dẫn kinh nghiệm từ cuộc chiến Nga – Ukraine, cho rằng việc sử dụng ồ ạt các loại UAV giá rẻ trên chiến trường, cùng với việc AI đẩy nhanh tốc độ xử lý tình báo và quá trình ra quyết định, đang làm thay đổi diện mạo chiến tranh hiện đại. Sách trắng cho rằng, đối mặt với khả năng xung đột kéo dài, các quốc gia buộc phải coi trọng năng lực tác chiến bền bỉ và hệ thống bảo đảm hậu cần, nhằm duy trì hiệu quả tác chiến tổng thể trong một cuộc chiến tiêu hao.

Hiện chính phủ Nhật Bản đang thúc đẩy rà soát chiến lược quốc phòng, dự kiến trong năm nay sẽ sửa đổi bộ “ba văn kiện an ninh” bao gồm “Chiến lược An ninh Quốc gia” được ban hành năm 2022, để ứng phó với môi trường an ninh đang biến động nhanh chóng.

Tăng cường công nghiệp quốc phòng và hợp tác trang bị

Sách trắng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc củng cố nền tảng công nghiệp quốc phòng Nhật Bản. Báo cáo cho rằng việc cùng các đồng minh và quốc gia có cùng giá trị sử dụng và bảo đảm trang bị phòng vệ sẽ giúp nâng cao năng lực hỗ trợ lẫn nhau, qua đó tăng cường sức răn đe tổng thể.

Điều này cũng phù hợp với xu hướng điều chỉnh chính sách xuất khẩu trang bị quốc phòng của Nhật Bản trong những năm gần đây. Tokyo đã từng bước nới lỏng một số hạn chế xuất khẩu vũ khí, hy vọng thông qua việc tăng cường khả năng tương tác về trang bị và hợp tác công nghiệp với các đối tác, có thể nâng cao năng lực tác chiến liên hợp và làm sâu sắc hơn hợp tác an ninh trong khu vực.

Lần đầu tung video ngắn giải thích sách trắng

Để tăng cường hiểu biết của công chúng đối với các vấn đề an ninh, Bộ Quốc phòng Nhật Bản năm nay sẽ lần đầu tiên phát hành video ngắn và sổ tay tóm tắt, dùng cách trình bày dễ hiểu hơn để giải thích nội dung “Sách trắng Quốc phòng”.

“Sách trắng Quốc phòng” là một trong những văn kiện chính sách quốc phòng quan trọng nhất của Nhật Bản, do Bộ Quốc phòng biên soạn hằng năm và trình nội các xem xét, nội dung bao trùm đánh giá tình hình an ninh quốc tế, kế hoạch xây dựng Lực lượng Phòng vệ và các trọng điểm chính sách quốc phòng, được coi là cửa sổ quan trọng để quan sát định hướng chiến lược an ninh của Nhật Bản.

Theo kế hoạch của chính phủ Nhật Bản, Sách trắng Quốc phòng năm 2026 dự kiến sẽ được trình lên cuộc họp nội các vào mùa hè này để thảo luận và thông qua.