Tổng thư ký NATO cảnh báo: Không có Mỹ, châu Âu không thể tự vệ

Vào thứ Hai (26/1), Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã bác bỏ lời kêu gọi của một số chính trị gia châu Âu về việc thành lập một quân đội độc lập của châu Âu. Ông nhấn mạnh rằng không có Mỹ, mất đi “áo giáp hạt nhân” của Mỹ, châu Âu không thể tự vệ.

Vào thứ Hai, khi phát biểu tại Nghị viện châu Âu ở Brussels, ông Rutte nhấn mạnh các quốc gia châu Âu nên tiếp tục gánh vác nhiều trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ an ninh của mình — nhưng phải làm trong khuôn khổ liên minh xuyên Đại Tây Dương.

“Nếu ai đó còn nghĩ rằng Liên minh châu Âu, hoặc toàn bộ châu Âu, có thể tự bảo vệ mà không có Mỹ, thì cứ tiếp tục mơ đi. Các bạn không thể làm được đâu,” ông Rutte nói với các nghị sĩ tại Nghị viện châu Âu.

Ông cho biết, không có Mỹ, các quốc gia EU sẽ phải tăng chi tiêu quốc phòng từ mục tiêu 5% mà NATO đã thỏa thuận năm ngoái lên 10%.

“Các bạn sẽ mất đi sự bảo vệ cuối cùng của chúng ta — ‘áo giáp hạt nhân’ của Mỹ,” ông Rutte nói, “Vậy thì, chúc các bạn may mắn.”

Ông còn nói thêm, Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ “rất vui mừng” khi thấy ý tưởng này, vì nó sẽ phân tán quân đội châu Âu, làm suy yếu sức mạnh của họ.

Ngoại trưởng Tây Ban Nha, Jose Manuel Albares, và Ủy viên Quốc phòng EU, Andrius Kubilius, trong vài tuần qua đều đã đưa ra khả năng thành lập một quân đội châu Âu.

Ông Rutte không đề cập trực tiếp đến hai đề xuất này, mà chỉ tỏ thái độ khinh miệt với ý tưởng này. Ông khẳng định rằng dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu các thành viên NATO từ bỏ quyền kiểm soát Greenland, gây ra sự bất định, nhưng ông Trump và Mỹ vẫn kiên định cam kết với NATO.

“Tôi nghĩ điều này sẽ tạo ra rất nhiều công việc trùng lặp, nếu các bạn muốn làm vậy, tôi chúc các bạn may mắn, vì các bạn phải tìm những người lính mặc quân phục, và họ phải biết hết mọi tình huống,” ông nói.

“Điều này sẽ làm mọi thứ trở nên phức tạp hơn. Tôi nghĩ Putin sẽ rất vui mừng khi thấy điều này. Vì vậy, hãy suy nghĩ kỹ.”

Ông Rutte nói với nghị viện rằng nếu châu Âu thực sự muốn tự làm, chi phí sẽ vượt xa mức 5% GDP mà các quốc gia NATO đã đồng ý đầu tư cho quốc phòng và an ninh. “Các bạn sẽ phải xây dựng năng lực hạt nhân của riêng mình – điều này sẽ tốn hàng tỷ euro,” ông nói.

Về Greenland, ông Rutte cho biết ông đã đồng ý với quan điểm của Trump rằng NATO sẽ “đảm nhận thêm trách nhiệm phòng thủ ở Bắc Cực”, nhưng chính quyền Greenland và Đan Mạch nên đàm phán về việc Mỹ đóng quân tại đảo này.

“Tôi không có ủy quyền để đàm phán thay cho Đan Mạch, vì vậy tôi không có và sẽ không làm vậy,” ông nói.

Ông Rutte nhắc lại rằng trước đó, ông Trump đã làm giảm giá trị đóng góp của các đồng minh NATO ở Afghanistan, điều này đã gây ra sự bất mãn trong nội bộ liên minh. Ông cũng đã nhấn mạnh với ông Trump rằng các quốc gia đồng minh NATO đã phải hy sinh rất nhiều.

“Mỗi khi có 2 binh sĩ Mỹ hy sinh, sẽ có 1 binh sĩ đồng minh hoặc quốc gia đối tác – đồng minh NATO hoặc quốc gia đối tác – không thể trở về nhà,” ông nói.

“Tôi biết Mỹ rất trân trọng mọi nỗ lực đã bỏ ra.”

Washington đã nhiều lần tuyên bố sẽ giảm bớt cam kết đối với các đồng minh châu Âu và kêu gọi họ gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong việc bảo vệ an ninh của chính mình. Tuần trước, Lầu Năm Góc cho biết họ sẽ ưu tiên “bảo vệ đất liền Mỹ và ngăn chặn Trung Quốc”.

Tranh cãi về khoản vay cho Ukraine: Ông Rutte phản đối yêu cầu chỉ mua vũ khí của EU

Theo báo cáo của Politico, ông Rutte cũng đã đưa ra quan điểm rõ ràng về khoản vay trị giá 90 tỷ euro mà Liên minh châu Âu (EU) sẽ cung cấp cho Ukraine. Ông cho rằng trong khoản vay này, Ukraine nên được phép sử dụng một phần tiền để mua vũ khí sản xuất tại Mỹ, thay vì yêu cầu phải “chỉ mua sản phẩm của EU”.

“Ukraine đang trong tình trạng chiến tranh, họ cần phải có sự linh hoạt trong việc lựa chọn trang bị phù hợp nhất với nhu cầu quốc phòng,” ông Rutte nói. “Tôi mạnh mẽ khuyến nghị các bạn đừng đặt ra những hạn chế quá cứng nhắc về việc ‘chỉ mua sản phẩm của EU’ khi sử dụng khoản vay này.”

Trước đó, Ủy ban châu Âu đã đề xuất rằng 2/3 khoản vay sẽ được sử dụng cho mục đích quân sự và ưu tiên mua sắm sản phẩm từ các công ty quốc phòng của EU. Chỉ trong trường hợp “cần thiết và không có lựa chọn thay thế”, Ukraine mới có thể sử dụng khoản vay để mua vũ khí ngoài EU, và phải được sự phê duyệt của Ủy ban châu Âu cũng như các quốc gia thành viên.

Đề xuất này đã gây ra sự bất đồng trong nội bộ EU. Pháp, được sự ủng hộ của Hy Lạp và Síp, đã chủ trương hạn chế việc mua vũ khí ngoài EU, trong khi Đức, Hà Lan và một số quốc gia khác lại phản đối ý tưởng này.

Ông Rutte chỉ ra rằng hiện tại, khả năng của ngành công nghiệp quốc phòng EU vẫn chưa thể đáp ứng kịp nhu cầu cấp bách của Ukraine. “Châu Âu đúng là đang xây dựng ngành công nghiệp quốc phòng của mình, nhưng nó còn quá thiếu thốn.”

Để thúc đẩy kế hoạch vay 90 tỷ euro này, Nghị viện châu Âu đã đồng ý đẩy nhanh tiến trình đến năm 2027. Đồng thời, các thủ đô của các quốc gia EU cũng đang tiến hành các cuộc đàm phán chặt chẽ về các điều khoản cụ thể của dự thảo luật, nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng.