Trước chuyến thăm Mỹ của ông Tập, Quốc hội Mỹ mở loạt phiên điều trần về Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington vào tuần tới. Trước thềm cuộc gặp, nhiều ủy ban Quốc hội Mỹ đã tổ chức các phiên điều trần về nhân quyền, thương mại, công nghệ và chuỗi cung ứng liên quan đến Trung Quốc. Các nghị sĩ chủ chốt cũng kêu gọi ông Trump có lập trường cứng rắn với Bắc Kinh.

Hàng loạt phiên điều trần tại Quốc hội

Tuần này, Ủy ban Đặc biệt Hạ viện về Cạnh tranh Chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc, Ủy ban Quốc hội – Hành pháp về Trung Quốc (CECC) và Ủy ban Đối ngoại Hạ viện lần lượt tổ chức các phiên điều trần.

Hôm thứ Ba, thành viên cấp cao của CECC James P. McGovern tổ chức phiên điều trần với chủ đề: “Khoảng trống trong chính sách với Trung Quốc: Vì sao nhân quyền phải là một phần trong chương trình nghị sự tại Nhà Trắng trong cuộc gặp Trump – Tập”.

Ông McGovern cho biết phiên điều trần nhằm phơi bày những hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng của chính quyền Trung Quốc và đánh giá hiệu quả trong việc buộc Bắc Kinh phải chịu trách nhiệm. Ông nói vấn đề nhân quyền Trung Quốc lâu nay là lĩnh vực được cả hai đảng tại Quốc hội quan tâm và hợp tác hiệu quả, đồng thời khẳng định chính quyền Trung Quốc vẫn là một trong những chính phủ ngược đãi người dân nghiêm trọng nhất thế giới.

Cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi tham dự phiên điều trần không chính thức về tình hình nhân quyền Trung Quốc. Bà nói: “Nếu vì lợi ích thương mại mà chúng ta không lên tiếng về nhân quyền ở Trung Quốc, chúng ta sẽ đánh mất thẩm quyền đạo đức để lên tiếng về nhân quyền ở bất cứ đâu trên thế giới.”

Ủy ban Đối ngoại Hạ viện cũng xem xét các hoạt động gây ảnh hưởng bí mật của nước ngoài nhằm vào Mỹ, trong đó Trung Quốc nhiều lần được đề cập như một đối thủ cạnh tranh và nguồn rủi ro đối với xã hội Mỹ. Một phiên điều trần khác tập trung vào các hành vi đàn áp của Trung Quốc và Triều Tiên.

Trong số người tham dự có bà Sylvia Zinn, vợ của nhà nghiên cứu về Myanmar Min Zinn, một công dân Mỹ bị phía Trung Quốc giam giữ từ tháng 6. Bộ Ngoại giao Mỹ xác định ông Min Zinn bị giam giữ trái phép.

Tại phiên họp hôm thứ Tư, Ủy ban Đặc biệt Hạ viện về Cạnh tranh Chiến lược Mỹ – Trung tập trung vào các biện pháp hạn chế nhập khẩu liên quan đến Trung Quốc và rủi ro chuỗi cung ứng. CECC dự kiến tổ chức một phiên điều trần về tù nhân chính trị tại Trung Quốc vào thứ Ba tuần tới.

Quốc hội Mỹ cũng đã thông qua một dự luật trừng phạt Nga, có thể tác động tới Trung Quốc. Theo dự luật, ông Trump có thể áp thuế tới 100% với các khách hàng mua năng lượng chủ chốt của Nga.

Dân biểu Dân chủ Ro Khanna thông báo tổ chức một phiên điều trần về đề xuất thỏa thuận an toàn AI Mỹ – Trung. Văn phòng của ông cho biết phiên điều trần trực tuyến này dự kiến diễn ra ngày 23/9, tức một ngày trước cuộc gặp Trump – Tập, với mục tiêu kêu gọi hai nước thống nhất khuôn khổ phát triển AI có trách nhiệm và xử lý các rủi ro chung.

Kêu gọi cứng rắn với Bắc Kinh

Ngày thứ Sáu, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt Hạ viện về Trung Quốc John Moolenaar viết thư gửi ông Trump, đề nghị Tổng thống Mỹ nêu vấn đề các thực thể Trung Quốc hỗ trợ Iran trong những cuộc tấn công khiến binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Ông cho rằng đây là một sự leo thang nghiêm trọng.

Ông Moolenaar viết rằng ông Trump cần nói rõ với Bắc Kinh việc hỗ trợ các đối thủ như Iran “tương đương với hành động gây chiến với Mỹ và sẽ phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng nhất”.

Ông cũng kêu gọi tăng gấp đôi nỗ lực ngăn Trung Quốc tiếp cận công nghệ AI và năng lực sản xuất chất bán dẫn của Mỹ cùng các đồng minh; đồng thời nhấn mạnh Trung Quốc vẫn là “đối thủ nước ngoài quan trọng nhất và mối đe dọa bên ngoài lớn nhất” đối với Mỹ.

Về Đài Loan và các đồng minh của Mỹ tại châu Á, Moolenaar nói Washington cần “lập tức bác bỏ” những phản đối từ Bắc Kinh đối với việc Mỹ bán vũ khí và hợp tác an ninh. Ông cũng đề nghị chính phủ Mỹ tiếp tục gây sức ép với Bắc Kinh về việc giam giữ công dân Mỹ, điều ông gọi là “ngoại giao con tin”.

Ngày 17/9, các Thượng nghị sĩ Edward Markey và Ted Budd đã trình một nghị quyết lưỡng đảng lên án mô hình giam giữ tùy tiện hoặc trái phép các học giả Mỹ của Trung Quốc. Thượng nghị sĩ John Curtis và Adam Schiff cùng tham gia đề xuất, yêu cầu chính phủ Mỹ ưu tiên đưa các công dân Mỹ bị giam giữ trái phép ở Trung Quốc trở về nước an toàn, bao gồm học giả Youlin Chen và nhà nghiên cứu Min Zinn.

Tại Hạ viện, các Dân biểu Stephen Lynch và John Moolenaar dẫn dắt một nghị quyết tương ứng. Ông Lynch nói: “Tổng thống Trump phải tận dụng cuộc gặp sắp tới với ông Tập để yêu cầu Trung Quốc trả tự do cho toàn bộ người Mỹ đang bị giam giữ trái phép.”

Ngoài ra, lãnh đạo Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer hối thúc ông Trump ngăn Trung Quốc tiếp cận các chip AI tiên tiến nhất của Mỹ và thiết bị sản xuất các chip này.

Ông Schumer phát biểu tại Thượng viện: “Trước khi Tổng thống Trump gặp ông Tập vào tuần tới, ông ấy cần vạch ra một ranh giới và tuyên bố rằng việc ngăn Trung Quốc tiếp cận công nghệ AI tiên tiến của chúng ta là điều không thể thương lượng”.